Porwania rodzicielskie zdarzają się w każdym kraju. Najczęściej ich powodem są konflikty między rodzicami, a cierpią na tym, niestety, dzieci.
Ojcowie, matki, zwykle bezradni wobec prawa, nie umiejący porozumieć się ze sobą, czasem chwytają się właśnie takich rozwiązań. Ale bywa, że chcą po prostu pobyć ze swoją pociechą, a w momencie braku zgody drugiego rodzica, posuwają się do samowolnego zabrania dziecka. I tutaj właśnie istnieje niebezpieczeństwo, że sprowokowana druga strona może zgłosić ten fakt jako porwanie.
Kiedy wyjazd z dzieckiem można uznać za uprowadzenie? – Z uprowadzeniem dziecka za granicę mamy do czynienia wówczas, gdy spełnione są dwa warunki: nastąpiło naruszenie prawa do opieki przyznanego określonej osobie, instytucji, wykonywanego wspólnie lub indywidualnie na mocy ustawodawstwa państwa, w którym dziecko miało miejsce stałego pobytu bezpośrednio przed uprowadzeniem lub zatrzymaniem – objaśnia Anna Matelska, Adwokat z kancelarii AM International Solicitors.
– I drugi: w chwili uprowadzenia lub zatrzymania prawa te były skutecznie wykonywane wspólnie lub indywidualnie albo byłyby tak wykonywane, gdyby nie nastąpiło uprowadzenie lub zatrzymanie – dodaje.
W prawie międzynarodowym wypracowano procedury, które mają na celu zapewnienie niezwłocznego powrotu dzieci bezprawnie uprowadzonych lub zatrzymywanych. Zostały one zawarte w Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze 25 października 1980 roku.
– Trzeba pamiętać, że reguły te odnoszą się tylko do sytuacji, kiedy dziecko zostaje uprowadzone do innego państwa. W innych sytuacjach zastosowanie mają przepisy krajowe – wyjaśnia Anna Matelska. Przepisy Konwencji dotyczą każdego dziecka, które miało miejsce stałego pobytu w państwie – stronie Konwencji – bezpośrednio przed naruszeniem praw do opieki lub odwiedzin. Przestają obowiązywać, gdy dziecko kończy 16 lat – oznacza to, że po osiągnięciu tego wieku nie można dochodzić powrotu dziecka na ich podstawie.
W swoim założeniu Konwencja ma zapewnić szybki powrót bezprawnie uprowadzonego dziecka. Dlatego władze państwowe powinny niezwłocznie nakazać wydanie nieletniego. Anna Matelska z kancelarii AM International Solicitors podkreśla, że w praktyce największe znaczenie w przypadku odmowy ma wyjątek, który odnosi się do przypadków, gdy istnieje groźba stosowania przemocy wobec dziecka lub jego seksualnego wykorzystania przez wnioskodawcę, albo gdy wnioskodawca jest alkoholikiem, narkomanem, czy uchyla się od pracy zarobkowej.
– Odłączenie dziecka od rodzica, który je uprowadził, nie stanowi przeszkody do wydania dziecka. Wyjątkiem będą tu jedynie niemowlęta. Tutaj relacje zachodzące między matką a niemowlęciem sprawiają, że tyko w zupełnie szczególnych przypadkach można zgodzić się na oddzielenie dziecka od matki.
W praktyce zdarza się, że także w sytauacjach, gdy dzieci są starsze, sądy oddalają wnioski z tego powodu, że oddzielenie od rodzica mogłoby narazić je na szkody psychiczne. Muszą to jednak stwierdzić biegli psychologowie – podkreśla Adwokat Anna Matelska z kancelarii AM International Solicitors.
– Aby uniknąć problemów, jeśli po prostu chcemy wyjechać z dzieckiem na dłużej niż 28 dni, a nie jesteśmy już w związku z jego matką/ojcem, dobrze mieć upoważnienie od innych osób posiadających prawa rodzicielskie do dziecka – wyjaśnia Anna Matelska.
Upoważnienie powinno zawierać informacje pozwalające skontaktować się z osobą, która je wystawiła, a także szczegóły wyjazdu. W przypadku podróży samotnego rodzica z dzieckiem, które jest rezydentem lub obywatelem Wielkiej Brytanii, przydatny może być też akt urodzenia albo zaświadczenie o adopcji. Jeżeli rodzic ma inne nazwisko niż dziecko, może być potrzebny certyfikat małżeństwa bądź rozwodu.
