Pojawiły się żądania od UK zwrotu "największego diamentu świata". Słynny Cullinan obecnie należy do Korony Brytyjskiej, a królowa Elżbieta II "obnosiła się" z nim przez ostatnie pół wieku. Czy trafi z powrotem do RPA?
Ta niezwykła historia rozpoczyna się 26 stycznia 1905, gdy w kopalni Premier Mine pod Pretorią, gdy strażnik Frederick Wells znajduje olbrzymi diament. Pisząc olbrzymi mamy na myśli największy i jednocześnie najczystszy diament na świecie. Obecnie jego waga przekracza 620 gramów, ale przypuszcza się, że gdy go znaleziono, był jeszcze bardziej okazały. Jego nazwa pochodzi od nazwiska dyrektora angielskiej spółki diamentowej Thomasa Cullinana. Co stało się z nim później? Diament za cenę 150 000 funtów szterlingów został zakupiony przez rząd Transwalu i ofiarowany przez władze RPA w 1907 roku królowi Edwardowi VII na jego 66. urodziny. Od tamtej pory należy do Korony Brytyjskiej. Minerał ostatecznie został podzielony na mniejsze kamienie – 9 dużych i 96 mniejszych. W roku 1937 dwa największe, a więc Cullinan I i Cullinan II zostały umieszczone w insygniach królewskich – w królewskim berle oraz koronie państwowej.
Diament Cullinan I znany jest też jako "Wielka Gwiazda Afryki" i pozostaje największym brylantem świata. Waży ponad 530 karatów i pozostaje absolutnie wyjątkowy pod względem jubilerskim. Zarówno królewskie berło, jak i koronę można oglądać w Tower of London.
Czy władze UK powinni brać odpowiedzialność za swoje "kolonialne" grzechy?
W obliczu śmierci Elżbiety II w Republice Południowej Afryki nasilają się głosy nawołujące do zwrotu tych niezwykłych minerałów. Kwestia dotycząca tego, kto jest właścicielem Wielkiej Gwiazdy Afryki i innych cennych kamieni wydobywanych w Afryce Południowej w czasach brytyjskiego kolonializmu, jest obecnie ważnym tematem w medialnym dyskursie w RPA. Wśród różnych głosów i opinii w tym temacie, pojawiają się również nawoływania o zwrot Cullinana.
"Diament Cullinana musi zostać zwrócony RPA ze skutkiem natychmiastowym" – komentował Thanduxolo Sabelo, były sekretarz prowincji ANC KwaZulu-Natal. "Pozostajemy w głębokiej, haniebnej nędzy, pozostajemy z masowym bezrobociem i rosnącym poziomem przestępczości z powodu ucisku i dewastacji spowodowanych przez (…) kolonializm" – dodawał, cytowany przez CNN. W tej sprawie podpisał się on pod petycją o zwrot Wielkiej Gwiazdy Afryki i umieszczeniem jej w południowoafrykańskim muzeum. Podobne zdanie wyraziło 6 tysięcy innych osób.
Czy bogactwa zdobyte w Afryce rzeczywiście należą do Wielkiej Brytanii?
Niektórzy przedstawiciele partii opozycyjnych mają podobne zdanie, jednak prezydent RPA, Cyril Ramaphosa, nie podjął tego tematu. Dyplomatycznie wyraził swoje współczucie po śmierci królowej.
Przypomnijmy, całkiem niedawno pisaliśmy o tym, że stołeczne muzeum Horniman Museum podjęło decyzję o zwróceniu zagrabionych w XIX wieku artefaktów – w sumie władzom Nigerii zostały przekazane 72 przedmioty o wartości zarówno historycznej, jak i artystycznej. Uniwersytety Oxford i Cambridge postąpiły podobnie. Wszystkie te eksponaty wróciły do Afryki i zostaną wystawione w Muzeum Narodowym Nigerii.
