W dniu dzisiejszym, 25 stycznia, w całej Szkocji (i zapewne nie tylko!) świętowana będzie Noc Burnsa (Burns Night). Czego dotyczą te obchody i dlaczego są tak ważne dla Szkotów? Jak wyglądają? Kim był Robert Burns?
Noc Burnsa odbyła się po raz pierwszy w 1801 roku, a więc ponad 220 lat temu. Od tego czasu obchody tego święta zmieniały się, ewoluowały z czasem, ale Burns Night ciągle pozostaje niezwykle ważną tradycją dla Szkotów, będącą częścią ich kultury oraz elementem tożsamości narodowej. Jest to święto obchodzone na cześć Roberta Burnsa, romantycznego poety i narodowego wieszcza Szkotów. Można powiedzieć, że Burns jest dla Szkotów tym, kim dla Anglików jest William Szekspir, albo w nieco innej perspektywie – Adam Mickiewicz dla Polaków (choć nie jest to do końca adekwatne zestawienie).
Noc Burnsa celebrowana jest w okolicach przypuszczalnego dnia jego narodzin, a więc w dniu 25 stycznia. Święto obchodzone jest zarówno w Szkocji, jak i w Irlandii Północnej. Również poza granicami kraju Szkoci organizują takie wieczory. Szkockie akcenty można także spotkać lokalnie w Polsce.
Jak wyglądają obchody Nocy Burnsa?
Aby uczcić urodziny i poezję swojego wieszcza, Szkoci celebrują uroczystą kolację, na której wysławia się haggis (tradycyjną regionalną potrawę), kobiety i whisky. Kolacja rozpoczyna się dźwiękiem dud szkockich i „Odą do haggisa", wierszem, który Burns napisał na cześć tej szkockiej potrawy.
Dalsze części kolacji to toasty wznoszone whisky: toast do haggisa, toast za Damy i toast za Panów, czytanie poezji i śpiewanie pieśni „wielkiego Robbie'ego Burnsa” oraz zabawa taneczna céilidh przy tradycyjnej muzyce (poza dudami są to skrzypce, akordeon, flety, bodhrán) wykonywanej na żywo. Zasadniczo, Noc Burnsa to dla Szkotów okazja do wyjścia do restauracji lub lokalnego klubu, gdzie impreza trwa do białego rana.
Kim był Robert Burns?
Narodowy poeta szkocki, prekursor romantyzmu urodził się 25 stycznia 1759 w Alloway (obecnie to przedmieścia Ayr), a zmarł 21 lipca 1796 w Dumfries. Robert Burns należał do grona poetów wiejskich, opiewających uroki prostego życia i szczęście rodzinne. Jego wiersze niemal zupełnie pozbawione są wzniosłych dywagacji, wyciągając proste, chłopskie prawdy życiowe z pospolitych zdarzeń dnia codziennego. Mottem jego twórczości była łacińska sentencja „Amor vincit omnia” (Miłość wszystko zwycięża). Pisał w języku scots oraz angielskim. Propagował idee postępowe.
Burns jest autorem m.in. słów do popularnej pieśni Auld Lang Syne, tradycyjnie śpiewanej w wigilię Nowego Roku (zwaną przez Szkotów Hogmanay). Jednocześnie jest to chyba najbardziej znana szkocka pieśń na świecie!
Na język polski wiersze Burnsa tłumaczyli Stanisław Barańczak, Wiktor Jarosław Darasz, Jan Kasprowicz, Zofia Kierszys, Stanisław Kryński, Ludmiła Marjańska i Jerzy Pietrkiewicz.