W Niemczech coraz większa liczba seniorów nie radzi sobie finansowo bez państwa. W sukurs przychodzi im pomoc społeczna. Dane z Federalnego Urzędu Statystycznego wskazują, że w marcu 2025 roku ponad 742 tys. osób starszych pobierało świadczenie „Grundsicherung im Alter”. To podstawowe zabezpieczenie socjalne dla emerytów przysługiwało więc o ponad 23 tys. osobom więcej w porównaniu z marcem 2024.
Dane opublikowane na wniosek Sojuszu Sahry Wagenknecht wzbudziły dramatyzm liderka ugrupowania. Sahra Wagenknecht określiła sytuację jako „skandal” i zaznaczyła, że ubóstwo wśród seniorów to jedno z największych wyzwań współczesnych Niemiec.
„Grundsicherung im Alter” przyda się, gdy emerytura nie wystarcza na podstawowe potrzeby
„Grundsicherung im Alter” to świadczenie socjalne przeznaczone dla osób, które osiągnęły wiek emerytalny. Przysługuje im wtedy, gdy ich dochody lub majątek nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych.
Wspomniane świadczenie jest formą zabezpieczenia wypłacanego przez urzędy ds. pomocy społecznej. W praktyce to świadczenie powinno zapewnić minimum socjalne seniorom, którzy nie nabyli prawa do emerytury lub ich emerytura jest zbyt niska.
Więcej seniorów korzysta z pomocy społecznej, ale to nie musi oznaczać narastania zjawiska skrajnej biedy
Chociaż dane są z pozoru niepokojące, ekonomiści podkreślają, że nie można ich interpretować jednostronnie. Prof. Bernd Raffelhüschen z Uniwersytetu we Fryburgu zwraca uwagę, że świadczenia w ramach „Grundsicherung im Alter” zostały w ostatnich latach znacząco podwyższone, co sprawiło, że więcej emerytów spełnia kryteria dochodowe, by je otrzymywać.
Ekspert wskazuje również na dwa kluczowe czynniki demograficzne. Po pierwsze – pokolenie tzw. baby boomers masowo przechodzi na emeryturę, co siłą rzeczy zwiększa liczbę potencjalnych odbiorców pomocy społecznej.
Szacuje się, że do 2036 roku na emeryturę przejdzie około 20 milionów Niemców z tego pokolenia. Po drugie – imigracja i brak składek emerytalnych. Wiele osób, zwłaszcza uchodźców, nie zdążyło przepracować wymaganej liczby lat, by nabyć prawa do pełnej emerytury. Z tego powodu automatycznie kwalifikują się do pomocy w ramach „Grundsicherung”.
Wydatki rosną z roku na rok
Ponad 22 mln osób w Niemczech w 2023 roku pobierało różnego rodzaju świadczenia emerytalne. To o ponad 120 tys. osób więcej w porównaniu z rokiem wcześniejszym. W ślad za tym rosną również koszty. Tylko w 2023 roku wydano na wypłaty emerytur łącznie około 380 miliardów euro.
Jak wynika z danych Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych, mężczyźni otrzymywali w 2023 roku średnio 1560 euro brutto miesięcznie, podczas gdy kobiety – 1023 euro. Różnica wynika z niższej aktywności zawodowej kobiet w przeszłości oraz z luki płacowej.
