Od kwietnia 2026 roku w Wielkiej Brytanii zacznie obowiązywać Making Tax Digital for Income Tax Self Assessment (MTD ITSA). Jest to nowy, obowiązkowy sposób raportowania dochodów do HMRC. Reforma oznacza odejście od dotychczasowego modelu jednego rocznego zeznania podatkowego. Zmusza również podatników do korzystania z płatnego, komercyjnego programu do rozliczeń!
W praktyce kończy możliwość darmowego rozliczania się przez portal HMRC dla części podatników.
Zmiany obejmą setki tysięcy osób samozatrudnionych oraz właścicieli nieruchomości na wynajem i już teraz budzą duże zainteresowanie oraz kontrowersje. Od kiedy obowiązuje MTD ITSA? Kogo dotknie, jakie koszty się z nim wiążą?
Czym jest MTD ITSA i od kiedy wchodzi w życie
MTD ITSA to element szerszego programu Making Tax Digital. Celem jest pełna cyfryzacja systemu podatkowego w Wielkiej Brytanii. Reforma zakłada stopniowe zastąpienie tradycyjnych, rocznych deklaracji podatkowych systemem cyfrowych ewidencji oraz częstszego raportowania danych do HMRC.
Nowy system zacznie obowiązywać 6 kwietnia 2026 roku, czyli od początku roku podatkowego 2026/27. Od tej daty osoby objęte MTD ITSA nie będą już składały zeznań dotyczących dochodów z działalności gospodarczej i najmu za pomocą darmowego konta Self Assessment na stronie HMRC ani korzystać z papierowego formularza SA100.
Kogo obejmie MTD ITSA od 2026 roku
Od kwietnia 2026 roku obowiązek korzystania z MTD ITSA obejmie osoby fizyczne rozliczające się w systemie Self Assessment, które osiągają dochody powyżej 50 000 funtów rocznie z określonych źródeł.
Chodzi o dochody z:
- samozatrudnienia (sole trader),
- najmu nieruchomości (zarówno w UK, jak i za granicą).
Próg 50 000 funtów jest liczony łącznie z tych źródeł i ustalany na podstawie rozliczenia za rok podatkowy 2024/25. Oznacza to, że nawet jeśli dochód z jednego źródła jest niższy, ale łącznie przekracza próg, podatnik zostanie objęty MTD ITSA.
Warto podkreślić, że reforma będzie wdrażana etapami. Dlatego kwietnia 2027 roku próg będzie obniżony do 30 000 funtów rocznie. To znacząco zwiększy liczbę osób objętych nowym systemem.
Na obecnym etapie poza MTD ITSA pozostają osoby rozliczające się w Self Assessment wyłącznie z tytułu PAYE, dywidend, odsetek bankowych czy innych dochodów kapitałowych, o ile nie osiągają progów dochodowych z działalności lub najmu.
Jak zmieni się sposób rozliczania z HMRC
Największą zmianą wprowadzaną przez MTD ITSA jest odejście od jednego rocznego zeznania podatkowego na rzecz ciągłego raportowania dochodów. Podatnik będzie zobowiązany do prowadzenia cyfrowej ewidencji przychodów i kosztów oraz do regularnego przekazywania danych do HMRC.
W ciągu roku podatkowego trzeba będzie składać cztery kwartalne raporty obejmujące:
- przychody,
- koszty,
- podstawowe informacje o działalności lub najmie.
Po zakończeniu roku podatkowego konieczne będzie złożenie final declaration, która zastąpi dotychczasowe roczne Self Assessment dla tych źródeł dochodu. Dopiero na tym etapie następuje ostateczne ustalenie podatku.
fot. shutterstock.com
Warto zaznaczyć, że HMRC nie zmieniło terminu zapłaty. Kwartalne raporty mają charakter informacyjny i nie oznaczają czterech płatności podatku w ciągu roku. Nadal obowiązuje termin 31 stycznia (oraz ewentualne payments on account).
Koszty MTD ITSA – ile zapłacą podatnicy
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów reformy jest fakt, że MTD ITSA wymaga korzystania z komercyjnego, płatnego oprogramowania. HMRC nie oferuje własnego darmowego narzędzia do rozliczeń dochodów w nowym systemie.
Według szacunków cytowanych w brytyjskich mediach:
- średni koszt początkowy związany z wdrożeniem systemu, konfiguracją oprogramowania i nauką obsługi wynosi około 320 funtów,
- przeciętna roczna opłata za subskrypcję programu to około 110 funtów.
Wysokość kosztów może się różnić w zależności od wybranego programu, stopnia skomplikowania działalności oraz tego, czy podatnik korzysta z pomocy księgowego.
Jakie programy do rozliczeń MTD ITSA są dostępne
HMRC prowadzi oficjalną listę oprogramowania zgodnego z MTD ITSA. Są to komercyjne systemy księgowe oraz prostsze aplikacje stworzone specjalnie do spełniania wymogów raportowania cyfrowego.
Na liście znajdują się m.in.:
- pełne systemy księgowe używane przez firmy i biura rachunkowe,
- prostsze programy przeznaczone dla jednoosobowych działalności,
- aplikacje umożliwiające jedynie prowadzenie ewidencji i wysyłkę raportów kwartalnych.
Programy te różnią się ceną, zakresem funkcji oraz stopniem automatyzacji, jednak wszystkie muszą komunikować się z kontem podatnika przez Government Gateway.
Dlaczego HMRC nie oferuje darmowego programu
Brak darmowego programu do MTD ITSA jest jedną z głównych przyczyn krytyki reformy. HMRC argumentuje tę decyzję kilkoma czynnikami.
Po pierwsze, rząd przyjął model, w którym oprogramowanie dostarczane jest przez rynek komercyjny. Natomiast rolą HMRC jest zapewnienie infrastruktury technicznej i standardów wymiany danych. Podobne podejście zostało wcześniej zastosowane przy wprowadzaniu MTD for VAT.
Po drugie, MTD ITSA jest częścią szerokiego programu modernizacji systemów informatycznych HMRC, którego koszt – według danych National Audit Office – przekracza 1,3 mld funtów i ma potrwać do końca dekady.
Krytycy wskazują jednak, że w praktyce oznacza to przerzucenie kosztów cyfryzacji na podatników. To odczują zwłaszcza drobni przedsiębiorcy i landlordzi, którzy dotychczas mogli rozliczać się bezpłatnie.
Kontrowersje i reakcje podatników
Reforma MTD ITSA spotyka się z wyraźną krytyką ze strony doradców podatkowych oraz małych przedsiębiorców. Najczęściej wskazuje się na wprowadzenie nowych, stałych i wysokich kosztów związanych z koniecznością korzystania z płatnego oprogramowania.
Równocześnie eksperci zwracają uwagę na znaczący wzrost obowiązków administracyjnych. Zamiast jednego rozliczenia rocznego podatnicy będą musieli regularnie prowadzić cyfrowe ewidencje i składać kwartalne raporty, co zwiększa presję czasową i poziom stresu. Eksperci ostrzegają także przed ryzykiem problemów technicznych przy masowym wdrażaniu systemu, zwłaszcza w kontekście integracji komercyjnego oprogramowania z kontami Government Gateway. Dodatkowym źródłem obaw jest niewystarczająca kampania informacyjna ze strony HMRC, przez co wielu podatników wciąż nie ma świadomości nadchodzących zmian.
Jednocześnie podkreśla się, że MTD ITSA nie rozwiązuje problemu świadomego unikania podatków, ponieważ w praktyce obejmuje głównie osoby, które już teraz prawidłowo i rzetelnie rozliczają swoje dochody.
MTD ITSA – co warto zapamiętać
MTD ITSA to nowy, obowiązkowy sposób rozliczenia z HMRC dla części podatników, a nie nowy podatek. Od kwietnia 2026 roku osoby samozatrudnione i landlordzi z dochodem powyżej 50 000 funtów będą musieli prowadzić cyfrowe ewidencje i korzystać z płatnego oprogramowania do kwartalnego raportowania danych. Od 2027 roku HMRC obejmie tym sposobem rozliczenia podatników z rocznym dochodem wynoszącym 30 000 funtów.
Dla wielu podatników kluczowe będzie odpowiednie przygotowanie się do zmian z wyprzedzeniem, zanim MTD ITSA stanie się obowiązkiem.
fot. Shutterstock
FAQ
-
Czy MTD ITSA to nowy podatek albo wyższe podatki?
Nie. MTD ITSA nie wprowadza nowego podatku ani nie zmienia stawek. To wyłącznie nowy sposób raportowania dochodów do HMRC. Wysokość podatku pozostaje taka sama jak dotychczas, zmienia się jedynie forma i częstotliwość przekazywania danych.
-
Kogo dokładnie obejmuje MTD ITSA od kwietnia 2026 roku?
Od 6 kwietnia 2026 r. MTD ITSA obejmie osoby samozatrudnione oraz właścicieli nieruchomości na wynajem, które osiągają ponad 50 000 funtów rocznego dochodu z tych źródeł (łącznie). Próg ten HMRC ustalił na podstawie rozliczenia za rok podatkowy 2024/25. Osoby z niższymi dochodami oraz podatnicy rozliczający się wyłącznie przez PAYE na razie nie odczują zmiany rozliczenia.
-
Czy naprawdę muszę kupić płatne oprogramowanie?
Tak. Jeśli jesteś objęty MTD ITSA, nie będzie już możliwości rozliczania się przez darmowy formularz HMRC ani na papierze w zakresie dochodów z działalności i najmu. Konieczne będzie korzystanie z komercyjnego oprogramowania zgodnego z MTD ITSA, które umożliwia prowadzenie cyfrowych ewidencji i wysyłanie raportów do HMRC. Koszt zakupu to ponad 300 funtów. Dalsze coroczne opłaty wynoszą około 100 funtów.
-
Czy będę musiał płacić podatek cztery razy w roku?
Nie. Kwartalne raporty w MTD ITSA nie oznaczają czterech płatności podatku. Są to raporty informacyjne dotyczące przychodów i kosztów. Termin zapłaty podatku nadal pozostaje taki sam jak dotychczas, czyli zazwyczaj 31 stycznia (oraz ewentualnie payments on account).
-
Co jeśli nie zdążę albo popełnię błąd w pierwszym roku MTD ITSA?
HMRC zapowiada łagodniejsze podejście w początkowym okresie obowiązywania MTD ITSA, zwłaszcza w pierwszym roku. Oznacza to, że HMRC będzie stosował kary finansowe z większą wyrozumiałością. Nie oznacza to jednak, że terminy przestają obowiązywać — Urząd będzie rejestrował spóźnienia i błędy. Ich konsekwencje będą odczuwalne w kolejnych latach. Dlatego warto przygotować się do zmian z wyprzedzeniem.
