Met Office wydał ostrzeżenie przed El Nino. I chociaż już od jakiegoś czasu naukowcy straszą tym zjawiskiem, tym razem jest poważniej. Bowiem globalne temperatury biją rekordy, a lata 2026 i 2027 mogą stać się najgorętszymi w historii pomiarów. Podczas ostatniego tak groźnego El Nino, w UK wystąpiły rekordowe powodzie. Czy czeka nas powtórka czy będzie jeszcze gorzej?
Czym jest El Nino?
To naturalne zjawisko klimatyczne polegające na nadzwyczajnym ociepleniu wód powierzchniowych w równikowej strefie Oceanu Spokojnego (Pacyfiku). W normalnych warunkach silne wiatry (pasaty) wieją ze wschodu na zachód, spychając ciepłą wodę w stronę Australii i Indonezji. Podczas El Niño te wiatry słabną, a gigantyczna masa ciepłej wody „rozlewa się” z powrotem na wschód, w kierunku Ameryki Południowej. Zmienia to całkowicie układ ciśnień i prądów powietrznych, wywołując rewolucję w pogodzie na całej planecie.
Super El Niño 2015–2016 zatopiło UK
El Niño w latach 2015-16 było jednym z najsilniejszych zjawisk tego typu w historii pomiarów. Odegrało ono kluczową rolę w wywołaniu katastrofalnych powodzi w Wielkiej Brytanii na przełomie 2015 i 2016 roku. Wówczas silne anomalie termiczne na Oceanie Spokojnym wpłynęły na globalną cyrkulację atmosferyczną. To bezpośrednio przełożyło się na ekstremalną pogodę w Europie Zachodniej.
Podobnie jak teraz, wówczas Met Office już latem ostrzegał przed ekstremalnymi upałami i powodziami. Pisząc o tym w lipcu 2015, nie wiedzieliśmy jak tragiczne w skutkach będą ulewy. Latem i wczesną jesienią 2016 wielokrotnie powtarzały się ostrzeżenia przed ekstremalną pogodą.
W 2015 roku w Wielką Brytanię uderzyło w krótkim czasie kilka potężnych sztormów (Desmond, Eva oraz Frank w grudniu 2015 roku). Zaś okres od listopada 2015 do stycznia 2016 roku zapisał się jako najbardziej deszczowe trzy miesiące w historii Wielkiej Brytanii. Od momentu rozpoczęcia regularnych pomiarów w 1910 roku. Boże Narodzenie roku 2015 wiele osób spędziło w tymczasowym zakwaterowaniu, uciekając z zalanych domów.
Pisaliśmy o tym wówczas, raportując katastrofalne skutki powodzi i opisując dramatyczne akcje ratunkowe.
Najbardziej ucierpiały północna Anglia (Kumbria, Lancashire, Yorkshire), Walia oraz południowa Szkocja. Rzeki takie jak Eden, Lune czy Tyne osiągnęły najwyższe poziomy w historii. Natomiast w Honister Pass w Kumbrii odnotowano brytyjski rekord dobowych opadów. Spadło tam aż 341,4 mm wody w 24 godziny.
Powódź zalała ponad 16 000 domów i firm w samej Anglii. Doszło do poważnych przerw w dostawach prądu dla setek tysięcy odbiorców oraz zawalenia się historycznych obiektów. Ucierpiał np. most Tadcaster Bridge w Yorkshire.
Raporty Agencji Środowiska (Environment Agency) oszacowały łączne straty ekonomiczne wywołane przez te zimowe powodzie na kwotę przekraczającą 1,6 miliarda funtów.
Czy czeka nas powtórka z 2016 roku?
W analizach naukowych m.in. brytyjskiego Met Office rok 2016 jest często podawany jako podręcznikowy przykład tego, jak naturalne cykle klimatyczne (El Niño) na drugim końcu świata mogą – w połączeniu z postępującym globalnym ociepleniem – paraliżować infrastrukturę w Europie.
Zima 2026/27 niesie ze sobą poważne ryzyko powtórki scenariusza z przełomu lat 2015/2016.
Brytyjskie Met Office oraz Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) oficjalnie potwierdziły, że na Oceanie Spokojnym rozwija się bezprecedensowo silne zjawisko El Niño.
Wskaźniki temperatury powierzchni morza w tropikalnym Pacyfiku przekroczyły już progi ze wszystkich dotychczasowych okresów pomiarowych. Przez to eksperci określają obecne zjawisko mianem super El Niño, a w brytyjskich mediach i raportach parlamentarnych zyskało ono miano cyklonu „Godzilla”.
Co dokładnie mówi Met Office o sytuacji w UK?
Prawdopodobieństwo mokrej i sztormowej jesieni/zimy wzrosło niemal dwukrotnie. Zgodnie z oficjalnymi prognozami długoterminowymi Met Office, szanse na wyjątkowo ciepłą, deszczową i wietrzną pogodę w północno-zachodniej Europie są obecnie 1,5 do 2 razy wyższe niż zwykle.
Jest także zwiększone ryzyko powodzi. Podobnie jak w 2015 roku, anomalie na Pacyfiku zakłócają globalne układy wiatrów, co silnie wpływa na trasę prądu strumieniowego nad Atlantykiem. Met Office ostrzega przed powtarzającymi się falami sztormów i ulewnych deszczy, które mogą prowadzić do szybkiego nasycenia gleby i w konsekwencji do groźnych wezbrań rzek.
Klimatyczny „wzmacniacz”: Profesor Stephen Belcher z Met Office podkreśla, że super El Niño nakłada się na postępujące zmiany klimatyczne, co drastycznie zwiększa ekstremalność zjawisk pogodowych.
Ważne zastrzeżenie synoptyków
Met Office wyraźnie zaznacza, że „żadne dwa zjawiska El Niño nie są identyczne”. El Niño to tylko jeden z kilku motorów napędowych zimowej aury (obok m.in. zachowania wiru polarnego). Chociaż statystyka mocno sprzyja ulewom i sztormom na przełomie roku, to w dalszej części zimy (początek 2027) wzrośnie także ryzyko nagłych, potężnych ataków mrozu i śnieżyc.
W związku z podwyższonym zagrożeniem, brytyjskie służby środowiskowe w ramach tegorocznego Flood Action Week 2026 (12–18 października) apelują do mieszkańców zagrożonych terenów o bezwzględne sprawdzenie planów kryzysowych i zabezpieczenie nieruchomości przed zimą.
Trzy najsilniejsze El Niño w historii
1. Przełom 1982 / 1983 – „Niewidzialny potwór”
To było pierwsze El Niño, które współczesna nauka mogła tak dokładnie monitorować, choć i tak zaskoczyło meteorologów swoją siłą. Przyniosło gigantyczne susze w Australii (zakończone tragicznymi pożarami buszu w tzw. Ash Wednesday). W tym samym czasie pustynne zazwyczaj rejony Peru i Ekwadoru zostały zalane przez potężne ulewy, które zniszczyły drogi i uprawy. Globalne straty oszacowano na kilkanaście miliardów dolarów, a na świecie zginęło ponad 2 tysiące osób.
2. Przełom 1997 / 1998 – „El Niño Stulecia”
Do dziś uważane za jedno z najsilniejszych i najbardziej niszczycielskich zjawisk pogodowych XX wieku. Anomalie temperatury wody na Pacyfiku przekroczyły wtedy niespotykane 3 stopnie Celsjusza powyżej normy.
Indonezja i Malezja stanęły w ogniu – gigantyczna susza doprowadziła do pożarów lasów tropikalnych, a toksyczny smog spowił całą Azję Południowo-Wschodnią. W Kalifornii potężne sztormy zmywały domy z klifów do oceanu. Z kolei w Afryce Wschodniej ulewy wywołały epidemię malarii i gorączki Rift Valley.
Ponad 23 tysiące ofiar śmiertelnych na całym świecie i gigantyczny cios dla rolnictwa. To wtedy globalna temperatura skoczyła o gwałtowny krok do góry.
3. Przełom 2015 / 2016 – „Godzilla”
Ostatnie tak potężne, podręcznikowe „Super El Niño”. Nałożyło się na silne globalne ocieplenie, co dało katastrofalne efekty.
Rok 2016 stał się najgorętszym rokiem w historii pomiarów (ten rekord pobito dopiero niedawno). Spowodowało ono masowe, historyczne bielenie koralowców – na Wielkiej Rafie Koralowej w Australii bezpowrotnie obumarło wtedy ponad 30% koralowców. Susza w Etiopii doprowadziła do kryzysu głodu, który dotknął kilkanaście milionów ludzi.
Z perspektywy historycznej przy El Niño naajgroźniejsze nie są same upały, ale efekt domina. Ciepła woda blokuje dopływ zimnych, bogatych w składniki odżywcze wód z głębin oceanu u wybrzeży Ameryki Południowej. Ryby i ptaki morskie giną tam wtedy masowo z głodu, co niszczy gospodarkę np. Peru. El Niño uderza w wielkich eksporterów żywności (Indie, Australia, Brazylia). Dlatego po każdym silnym epizodzie, na rynkach światowych gwałtownie drożeją cukier, kawa, kakao, ryż i pszenica. Gwałtowne powodzie w biedniejszych regionach świata zanieczyszczają wodę pitną. To pociąga za sobą epidemie cholery, a stojąca woda sprzyja namnażaniu się komarów roznoszących dengę i malarię.
Dlatego obecne ostrzeżenia klimatologów z połowy 2026 roku nie są przesadą – za każdym razem, gdy ten „cieplny potwór” budzi się na Pacyfiku, świat płaci za to ogromną cenę.
Więcej informacji na temat El Nino na WMO oraz Severe Weather.
