Wielka Brytania od lat pozostaje jednym z najważniejszych kierunków emigracji Polaków. Szacuje się, że na Wyspach mieszka spokojnie kilkaset tysięcy osób z polskimi korzeniami, a język polski należy do najczęściej używanych języków obcych w brytyjskim społeczeństwie. Nic więc dziwnego, że temat edukacji – w tym egzamin z języka polskiego – wywołuje wśród tamtejszej Polonii ogromne emocje.
Gdy pojawiły się informacje o możliwej likwidacji matur z polskiego w brytyjskim systemie egzaminacyjnym, wielu rodziców i uczniów zaczęło się zastanawiać, czy wieloletnia nauka w sobotnich szkołach nie straci nagle sensu. Ostatecznie jednak zapadła decyzja, która uspokoiła nastroje.
Edukacja polonijna na Wyspach
Polska diaspora w Wielkiej Brytanii stworzyła w ostatnich dwóch dekadach imponującą sieć instytucji edukacyjnych. Według różnych szacunków działa tam ponad 130 polskich szkół sobotnich, w których uczy się 20–25 tys. dzieci i młodzieży. W tych miejscach młodzi ludzie poznają język i historię Polski i budują swoją tożsamość kulturową.
Właśnie dlatego egzamin końcowy z języka polskiego w brytyjskim systemie edukacji ma ogromne znaczenie. Dla uczniów jest on symbolicznym zwieńczeniem lat nauki w ośrodkach polonijnych. Jednocześnie wynik takiego egzaminu może mieć wpływ na dalszą ścieżkę edukacyjną, ponieważ brytyjskie uczelnie uwzględniają rezultaty egzaminów końcowych w rekrutacji.
Język polski należy do grupy najczęściej wybieranych języków obcych zdawanych przez uczniów w Wielkiej Brytanii. W niektórych latach do egzaminów na poziomie A-Level podchodziło nawet kilka tysięcy uczniów.
Społeczna mobilizacja w obronie egzaminu z języka polskiego
Zmiany w brytyjskim systemie edukacji pojawiają się regularnie. Reforma egzaminów końcowych, która została zapowiedziana kilka lat temu, zakładała m.in. większą liczbę etapów egzaminacyjnych oraz bardziej rozbudowaną strukturę sprawdzania wiedzy – i wyższe koszty organizacji egzaminów.
Dla komisji egzaminacyjnych prowadzących testy z wielu języków świata pojawiło się więc pytanie o opłacalność utrzymywania wszystkich przedmiotów. Właśnie w tym kontekście pojawiła się informacja, że egzamin z języka polskiego może zostać wycofany z oferty. Dla Polonii zabrzmiało to jak sygnał alarmowy.
Szybko rozpoczęła się szeroka kampania społeczna, w której podkreślano znaczenie języka polskiego dla młodych ludzi wychowujących się poza krajem. W akcję włączyli się rodzice, nauczyciele oraz organizacje polonijne.
Egzamin z języka polskiego pozostanie
Ostatecznie okazało się, że scenariusz likwidacji egzaminu nie zostanie zrealizowany. Brytyjskie władze edukacyjne zapewniły, że matura z języka polskiego pozostanie częścią systemu egzaminacyjnego. Nie oznacza to jednak, że egzamin pozostanie w identycznej formie na zawsze. W przyszłości może zostać dostosowany do nowych zasad funkcjonowania brytyjskich matur.
Dla młodych ludzi wychowujących się w środowisku wielokulturowym język rodziców bywa czymś więcej niż tylko narzędziem komunikacji. Nie bez znaczenia jest aspekt praktyczny. Znajomość języka polskiego otwiera drzwi do rynku pracy obejmującego ponad 36 milionów osób w Polsce i milionów Polaków za granicą.
