Wielka Brytania ogłosiła jedną z największych reform systemu wsparcia dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i niepełnosprawnościami (SEND) od dekady. Zmiany dotyczą przede wszystkim Education, Health and Care Plans (EHCP). Są to prawnie wiążące dokumenty gwarantujące dodatkową pomoc w szkole i poza nią. Zmiany w EHCP oznaczają wprost, że UK oszczędza na edukacji dzieci z trudnościami.
Nowe przepisy mają doprowadzić do tego, że setki tysięcy dzieci przestaną kwalifikować się do EHCP. Rząd przekonuje, że to naprawa „zepsutego systemu”. Krytycy pytają wprost: czy UK oszczędza na edukacji dzieci z trudnościami?
Zmiany w EHCP – nawet 270 tysięcy dzieci poza systemem
Jak podaje The Guardian, po wejściu w życie reform liczba uczniów objętych EHCP ma spaść z prognozowanego poziomu blisko 8% wszystkich uczniów w roku 2029–2030 do poniżej 5% w latach 2034–2035. Oznacza to, że pomoc obejmie około 270 tysięcy dzieci mniej. Dzieci te nie będą miały formalnie zagwarantowanym, prawnie egzekwowalnym wsparciem. Czy to oznacza że nie mają problemów? Nie potrzebują pomocy? Nie, bo trudności nie znikają wraz ze zmianą definicji.
Zgodnie z planem do 2035 roku EHCP będą przyznawane wyłącznie dzieciom z najbardziej złożonymi i poważnymi potrzebami. Pozostałe dzieci z SEND będą objęte nowym, dwupoziomowym systemem wsparcia – „targeted” w szkołach ogólnodostępnych oraz „specialist” dla najbardziej wymagających przypadków.
Dzieci, które już posiadają EHCP, zachowają je do kolejnego etapu edukacji. Od 2029 roku przy przejściu na wyższy poziom nauczania będą jednak ponownie oceniane według nowych zasad.
Koszty rosną lawinowo – system „nie do utrzymania”
Reforma ma silne uzasadnienie finansowe. Wydatki na SEND w ciągu ostatniej dekady wzrosły o dwie trzecie. Liczba młodych ludzi do 25. roku życia z EHCP przekroczyła 639 tysięcy. To ponad dwukrotnie więcej niż dziesięć lat temu. Łącznie ponad 1,7 miliona uczniów w Anglii otrzymuje dziś jakąś formę wsparcia w ramach SEND.
Jak wskazywał wcześniej National Audit Office, system SEND jest obecnie finansowo nie do utrzymania dla samorządów. Koszty rosną lawinowo. Natomiast efekty – według kontrolerów – nie poprawiają się proporcjonalnie.
W praktyce lokalne władze borykają się z wielomiliardowymi deficytami związanymi z finansowaniem EHCP. To właśnie ta presja budżetowa jest jednym z najważniejszych argumentów za zmianami.
Czy UK oszczędza na edukacji dzieci z trudnościami? Czy też reformuje?
Minister edukacji Bridget Phillipson przekonuje, że reforma nie jest próbą cięć, lecz próbą naprawy systemu stworzonego dekadę temu dla znacznie mniejszej liczby dzieci.
fot: shutterstock.com
Jak podaje strona rządowa Departamentu Edukacji (Department for Education), obecny model prowadzi do sytuacji, w której rodzice „walczą o prawa zapisane na papierze, które nie zawsze przekładają się na realne wsparcie”. Rząd zapowiada odejście od „kultury walki o dokument” na rzecz wcześniejszej i bardziej dostępnej pomocy. Czy zatem UK oszczędza na edukacji dzieci z trudnościami, czy po prostu dostosowuje prawo do nowej rzeczywistości?
Według zapowiedzi rząd przeznaczy 4 miliardy funtów w ciągu trzech lat na reformę systemu. W planach jest m.in. 1,6 miliarda funtów na wsparcie szkół mainstreamowych oraz 1,8 miliarda na rozwój specjalistycznych usług eksperckich dostępnych dla placówek. Dodatkowe 200 milionów funtów ma trafić do centrów wczesnego wsparcia („best start hubs”), które mają objąć także dzieci z SEND.
Phillipson zapewnia, że wsparcie ma obejmować dzieci „od narodzin do wejścia na rynek pracy” i że zmiany będą wprowadzane stopniowo, w ciągu dekady.
Rodzice: bez EHCP tracimy realne prawa
Krytycy reform podkreślają jednak, że EHCP to jedyny dokument dający rodzinom prawnie egzekwowalne prawo do konkretnego wsparcia. Ograniczenie liczby takich planów może oznaczać, że pomoc stanie się uznaniowa i zależna od możliwości finansowych szkoły.
Rodzice obawiają się, że w praktyce ciężar odpowiedzialności zostanie przeniesiony na szkoły już teraz przeciążone kadrowo i finansowo. Nauczyciele wskazują, że bez znaczącego zwiększenia liczby specjalistów i realnych środków, reforma może nie przynieść poprawy jakości wsparcia.
UK oszczędza na edukacji dzieci z trudnościami?
Na papierze rząd mówi o inwestycjach i uporządkowaniu systemu. W liczbach widać jednak wyraźne ograniczenie dostępu do EHCP i zmniejszenie liczby dzieci, którym przysługuje formalna ochrona prawna.
To napięcie między deklarowaną reformą a realnym ograniczeniem dokumentów rodzi fundamentalne pytanie: czy jest to modernizacja systemu, czy też próba opanowania spirali kosztów poprzez zmniejszenie zobowiązań państwa?
Odpowiedź zależeć będzie od tego, czy nowe modele wsparcia rzeczywiście okażą się skuteczniejsze niż dotychczasowe EHCP. Jeśli nie – reforma może zostać zapamiętana jako moment, w którym Wielka Brytania postawiła oszczędności ponad gwarantowane prawa dzieci z trudnościami.
