Plomby amalgamatowe zawierają rtęć i choć dla większości ludzi uwalniane ilości są minimalne, ich szkodliwość jest tematem dyskusyjnym. Są też mniej estetyczne i często szpecą uśmiech.
W Polsce wycofano je z leczenia na NFZ w 2022 roku. UE zabroniła ich stosowania w 2025. Jednak Polacy mieszkający w UK z niedowierzaniem wskazują, że plomby te nadal stosuje NHS.
Leczenie zębów na NHS
Leczenie zębów w ramach NHS jest dostępne dla każdego mieszkańca Wielkiej Brytanii, ale wiąże się z opłatami. Są one co prawda niższe niż w gabinetach prywatnych. Jednak jakość usług dla wielu Polaków jest nieakceptowalna, także przez standardowe wypełnianie zębów plombami amalgamatowymi i problemami z uzyskaniem białych wypełnień tzw. kompozytowych. Z tego powodu oraz z powodu wysokich kosztów prywatnych dentystów , wielu Polaków lata do Polski, aby leczyć zęby. Jednak w nagłych przypadkach często muszą korzystać z opieki dentysty na NHS, która pozostawia wiele do życzenia.
Standardy wypełnień zębów w UK
Jak podaje NHS, najpopularniejszym rodzajem wypełnienia jest amalgamat, czyli mieszanka metali, w tym rtęci, srebra, cyny i miedzi. Stomatolog teoretycznie powinien zaproponować rodzaj wypełnienia najlepiej dostosowany do potrzeb. W ramach NHS białe wypełnienia są dostępne, gdy jest to klinicznie uzasadnione.
Jednak w praktyce możesz na nie liczyć tylko wtedy, jeśli potrzebujesz wypełnienia w przednich zębach w widocznym miejscu. Jeśli wypełnienie jest potrzebne z tyłu otrzymasz wypełnienie w kolorze srebrnym (amalgamatowe). A jeśli wolisz białe, będziesz musiał dopłacić tak jak za wizytę prywatną.
Dla wielu osób jest to nie do zaakceptowania, szczególnie, że plomby nawet w zębach trzonowych są widoczne.
Czy amalgamat jest rzeczywiście „szkodliwy”?
Sprawa jest bardziej skomplikowana, bo nie tylko chodzi o zdrowie danej osoby, ale też środowisko.
Plomby amalgamatowe uwalniają rtęć, i choć są uznawane za bezpieczne dla pacjentów, przyczyniają się do środowiskowego zanieczyszczenia rtęcią. Zatrucie rtęcią jest możliwe, ponieważ wypełnienie może uwalniać niewielkie ilości par rtęci, wdychanych lub wchłanianych przez płuca. Uważa się, że nie ma to ogólnoustrojowych efektów toksycznych, a reakcje alergiczne u pacjentów zdarzają się rzadko. Są jednak możliwe szczególnie u osób mających uczulenie na metale ciężkie.
Krótko mówiąc: ryzyko dla konkretnego pacjenta jest niskie, ale wpływ na środowisko jest realny.
Dlaczego NHS nadal stosuje plomby amalgamatowe?
Amalgamat to najczęściej stosowany materiał do stałych plomb w NHS. Wynika to z tego, że czas leczenia i koszty alternatywnych materiałów są o ponad 50% wyższe niż w przypadku amalgamatu. Założenie plomby kompozytowej trwa dłużej, a badania również wskazują, że amalgamat jest bardziej trwały.
Co się zmienia?
UE zakazała amalgamatu od 1 stycznia 2025. Rząd brytyjski zobowiązał się do stopniowego ograniczenia stosowania nowych plomb amalgamatowych. Jednak dentyści mogą je nadal zakładać pacjentom, jeśli jest to uzasadnione klinicznie.
Jak działa opieka dentystyczna w UK na NHS?
W Wielkiej Brytanii nie musisz być przypisany do konkretnego gabinetu na podstawie miejsca zamieszkania. Możesz leczyć się w dowolnej placówce, która posiada kontrakt z NHS i przyjmuje nowych pacjentów.
Opłaty za leczenie stomatologiczne w NHS są podzielone na trzy grupy cenowe (tzw. „Bands”). Płacisz jedną stałą stawkę za całe leczenie w danej grupie, niezależnie od liczby wizyt potrzebnych do jego zakończenia.
- Band 1 (£27.40): Obejmuje przegląd, diagnozę (w tym RTG), poradę oraz ewentualne czyszczenie (skaling).
- Band 2 (£75.30): Obejmuje wszystko z Band 1 plus wypełnienia (plomby), leczenie kanałowe lub usuwanie zębów (ekstrakcje).
- Band 3 (£326.70): Obejmuje wszystko z grup 1 i 2 plus bardziej skomplikowane prace, takie jak korony, mosty czy protezy.
Pewne grupy osób korzystają ze zwolnienia z opłat za dentystę NHS. Są to osoby poniżej 18. roku życia (lub poniżej 19. roku życia, jeśli kontynuują naukę w pełnym wymiarze godzin). Ponadto kobiety w ciąży oraz matki, które urodziły dziecko w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Także osoby pobierające określone zasiłki (np. Income Support, Income-based Jobseeker’s Allowance, a w niektórych przypadkach Universal Credit).
