W fabryce w Grünheide pod Berlinem rozpoczynają się wybory do rady zakładowej. Wśród jedenastu komitetów po raz pierwszy znalazła się Polska Inicjatywa GIGA Berlin. To oddolny ruch pracowników, którzy chcą reprezentować interesy jednej z największych grup narodowościowych w zakładzie. Polacy w Tesli walczą o głos, aby poprawić swoją sytuację w pracy.
Szacuje się, że w gigafabryce Muska pracuje od tysiąca do nawet 2,5 tysiąca Polaków. Dokładnych danych firma nie ujawnia. Według informacji brandenburskiego ministerstwa gospodarki około 10 procent załogi dojeżdża do pracy bezpośrednio z Polski. W praktyce oznacza to codzienne trasy liczące często ponad sto kilometrów w jedną stronę. Pracują Polacy dojeżdżający z miejscowości takich jak Rzepin, Gorzów czy Szczecin.
Polacy w Tesli walczą o głos. Dlaczego powstała inicjatywa?
Hasło inicjatywy brzmi: „Nie gryziemy ręki, która nas karmi – ale też nie siedzimy cicho”. To zdanie dobrze oddaje nastroje części polskich pracowników. Wielu z nich pracuje na umowach tymczasowych. Podpisali umowy przez agencje pracy. To oznacza mniejszą stabilność zatrudnienia i większą podatność na redukcje.
Pracownicy tymczasowi często liczą na przejście na stały kontrakt. Ta perspektywa bywa źródłem presji. Z relacji osób związanych z fabryką wynika, że niektórzy unikają zwolnień lekarskich z obawy o utratę szansy na etat. Różnice w poziomie zabezpieczenia między pracownikami bezpośrednio zatrudnionymi a tymczasowymi są wyraźne.
Drugim problemem jest bariera językowa. Część Polaków nie zna w wystarczającym stopniu niemieckiego ani angielskiego, by swobodnie komunikować się w sprawach administracyjnych czy kadrowych. W codziennej pracy radzą sobie dzięki rutynie i wsparciu kolegów. Jednak formalne kwestie bywają trudne.
O co walczą Polacy w Tesli?
Postulaty inicjatywy mają zarówno wymiar praktyczny, jak i symboliczny. Wśród najważniejszych znajdują się dodatki stażowe, rozszerzenie oferty szkoleń oraz wprowadzenie 45-minutowej płatnej przerwy. Polscy pracownicy domagają się również wsparcia administracyjnego w języku polskim oraz szerszego wykorzystania tego języka w komunikacji wewnętrznej.
fot. shutterstock.com
Istotnym punktem programu jest rozwinięcie tzw. Poland Ticket – połączeń autokarowych umożliwiających dojazd do pracy z Polski. Pierwsze kursy ruszyły jesienią ubiegłego roku z okolic Kostrzyna. Teraz pracownicy z innych regionów chcą podobnych rozwiązań.
W programie znalazł się również postulat wprowadzenia do stołówki dań kuchni polskiej. Dla części obserwatorów to detal. Natomiast dla inicjatorów – element budowania poczucia przynależności i zauważenia obecności dużej grupy pracowników zza Odry.
Czym jest rada zakładowa?
Rada zakładowa (Betriebsrat) jest ważnym elementem niemieckiego modelu współzarządzania. Reprezentuje pracowników wobec pracodawcy i ma realny wpływ na kwestie organizacji pracy, czasu pracy, warunków zatrudnienia czy zwolnień. Nie jest związkiem zawodowym. Natomiast współpracuje z nimi i może współdecydować o wielu sprawach wewnętrznych.
W Grünheide rada liczy 37 członków. Dotychczas znaczącą rolę odgrywał w niej związek zawodowy , który dąży do objęcia zakładu układem zbiorowym. Kierownictwo fabryki odnosi się do tych planów z dystansem. Podczas jednego ze spotkań z załogą właściciel firmy, , podkreślał, że przyszła rozbudowa zakładu powinna odbywać się bez „zewnętrznych wpływów”.
Dlatego tegoroczne wybory są tak ważne dla przyszłości fabryki. Dlatego Polacy w Tesli walczą o głos i lepsze warunki pracy.
Między integracją a podziałem
Polacy w Tesli w Berlinie stoją dziś przed strategicznym wyzwaniem. Z jednej strony chcą wyraźnie artykułować interesy konkretnej grupy narodowościowej. Z drugiej – muszą przekonać także innych pracowników, że postulaty wzmacniają całą załogę.
Niemniej sprawy takie jak stabilność zatrudnienia, bezpieczeństwo pracy czy dostęp do szkoleń nie mają przecież narodowości.
Polacy w Tesli – symbol nowej mobilności
Obecność tysięcy polskich pracowników w nowoczesnej fabryce samochodów elektrycznych pod Berlinem to obraz zmieniającej się Europy rynku pracy. Granica państwowa nie stanowi już bariery, ale codzienność transgranicznego dojazdu wiąże się z realnymi kosztami – czasowymi, finansowymi i społecznymi.
Dla wielu Polaków praca w Tesli to szansa na wyższe zarobki i kontakt z nowoczesnymi technologiami. Dla części – także próba odnalezienia się w wymagającym środowisku produkcyjnym, gdzie tempo pracy i presja efektywności są wysokie.
Wybory do rady zakładowej pokażą, czy Polacy w Tesli zdołają przełożyć swoją liczebność na realny wpływ. Niezależnie od wyniku jedno jest pewne: ich głos stał się widoczny. A w systemie współdecydowania to pierwszy krok do zmiany.
