Najnowsze dane OBR ujawniły, że sytuacja gospodarcza Wielkiej Brytanii jest niepokojąca. Według nich kraj wydaje więcej na świadczenia niż otrzymuje w podatku dochodowym (Income Tax). Jakie to ma konsekwencje?
W dodatku do raportu Biura ds. Odpowiedzialności Budżetowej (OBR) z marca o perspektywach gospodarczych i fiskalnych znajdują się dwie tabele, które mogą okazać się bardziej istotne politycznie i gospodarczo, niż wielu polityków Partii Pracy chciałoby przyznać.
Wydatki na świadczenia przekraczają dochody z podatku dochodowego
Raport pokazuje, że wydatki na świadczenia socjalne osiągnęły w zeszłym roku 333 mld funtów, przekraczając 331 mld funtów zebranych z podatku dochodowego.
Prognozy sugerują, że koszty świadczeń socjalnych będą nadal rosły. Dlatego też Partia Pracy spotkała się z krytyką za priorytetowe traktowanie wydatków socjalnych pomimo niskiego wskaźnika aktywności zawodowej. Ekonomiści ostrzegają, że bez znaczących reform może to uwięzić gospodarkę w cyklu rosnących podatków, wyższego zadłużenia i wolniejszego wzrostu.
Co jednak istotne – emerytury pozostają największym składnikiem świadczeń, wynoszącym 180 mld funtów. Jednak zasiłki zdrowotne i z tytułu niezdolności do pracy odnotowały najszybszy wzrost, którego koszt w 2024 roku wyniósł około 76 mld funtów.
Rosnąca liczba wniosków, zwłaszcza o świadczenia z tytułu zdrowia psychicznego, doprowadziła do tego, że co dziesiąty dorosły w wieku produkcyjnym otrzymuje zasiłek.
Co więcej, jedną z konsekwencji pandemii było przejście na elastyczny czas pracy. Laburzyści popierają ten model, co widać wyraźnie w ustawie o prawach pracowniczych. W związku z tym znalezienie pracy, która nie wymaga pracy w biurze nigdy nie było łatwiejsze. Oznacza to, że rynek pracy jest otwarty dla większej liczby osób niż kiedykolwiek wcześniej. Jednak wskaźniki aktywności zawodowej pozostają uparcie niskie. Dlatego też szacuje się, że do końca dekady wydatki socjalne przekroczą 400 mld funtów.
Podwyżki podatków dla osób pracujących
Wraz z początkiem kwietnia Wielka Brytania weszła w nowy rok finansowy z kolejnymi podwyżkami podatków dla osób pracujących. Według szacunków OBR – do 2027/28 roku dodatkowe 3,2 miliona mieszkańców Wysp będzie musiało płacić podatek dochodowy. Natomiast kolejnych 2,6 miliona zostanie zobowiązanych do płacenia wyższej stawki. Rezultatem jest gwałtowny wzrost obciążeń podatkowych, w szczególności dla osób o średnich dochodach.
Niepewność gospodarcza
Ekonomiści podkreślają, że świadczenia socjalne rosną w sposób niekontrolowany, co osłabia motywację do pracy i hamuje wzrost gospodarczy. A coraz większe wydatki rządu nie tylko obciążają gospodarkę, ale także obciążają przyszłe pokolenia wyższymi zobowiązaniami. Ponadto priorytetowe traktowanie rozwoju systemu opieki społecznej nad inwestycjami produkcyjnymi grozi zamknięciem Wielkiej Brytanii w cyklu słabego wzrostu, wyższych podatków i zwiększonego uzależnienia od świadczeń.
