Jeszcze niedawno wielu mieszkańców Wielkiej Brytanii narzekało na wysokie ceny nieruchomości, ale koszty ich utrzymania wydawały się względnie przewidywalne. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Według danych przedstawionych w The Guardian brytyjskie gospodarstwa domowe wydały w ostatnim roku około 226 miliardów funtów na utrzymanie mieszkań i domów. To rekordowa kwota. W ciągu zaledwie pięciu lat koszty te wzrosły o około 41 procent.
Za tymi liczbami kryje się realny problem milionów rodzin. Rachunki za mieszkanie – czynsz, rata kredytu, podatki lokalne czy energia – pochłaniają dziś coraz większą część domowych budżetów. Dla wielu gospodarstw domowych dach nad głową jest się najdroższym elementem codziennego życia. W takiej sytuacji trudno mówić o remontach czy innych modyfikacjach nieruchomości.
Epoka tanich kredytów dobiegła końca
Jednym z najważniejszych powodów wzrostu kosztów są kredyty hipoteczne. W czasie pandemii wielu Brytyjczyków zaciągało kredyty przy bardzo niskich stopach procentowych. Oprocentowanie wynosiło często zaledwie jeden lub dwa procent.
Kiedy jednak okres stałej stopy procentowej dobiegł końca, właściciele mieszkań zaczęli odnawiać kredyty w zupełnie innych realiach. Obecnie przeciętne oprocentowanie kredytów hipotecznych przekracza pięć procent. W praktyce oznacza to, że wiele osób płaci dziś kilkaset funtów miesięcznie więcej niż jeszcze kilka lat temu.
Rosnące koszty odsetek są zresztą jednym z głównych powodów wzrostu wydatków na mieszkania. Tylko w ostatnim roku wydatki na same odsetki od kredytów hipotecznych wzrosły do ponad 53 miliardów funtów.
Mieszkanie kosztuje coraz większą część pensji
Rosnące koszty mieszkań szczególnie wyraźnie widać, gdy porówna się je z dochodami. Średnie wynagrodzenie w Wielkiej Brytanii wynosi obecnie około 35 tysięcy funtów rocznie, co daje nieco ponad dwa tysiące funtów miesięcznie „na rękę”.
W takich realiach przeciętne wydatki na mieszkanie pochłaniają coraz większą część dochodów. Najemcy prywatnych mieszkań płacą średnio około 15 tysięcy funtów rocznie za czynsz. Oznacza to wydatek przekraczający 1200 funtów miesięcznie. Jeśli dodać do tego rachunki za energię, council tax i inne opłaty, całkowity koszt utrzymania mieszkania często przekracza połowę miesięcznego dochodu.
W przypadku właścicieli mieszkań z kredytem hipotecznym sytuacja również nie jest łatwa. Przeciętna roczna kwota przeznaczana na spłatę kredytu i odsetek wynosi około 13 tysięcy funtów. Jednak po doliczeniu wszystkich dodatkowych kosztów utrzymania domu realne wydatki są zwykle znacznie wyższe.
Czynsze rosną, bo właściciele też płacą więcej
Rosnące stopy procentowe uderzają nie tylko w właścicieli mieszkań, ale również w rynek najmu. Wielu landlordów finansuje swoje nieruchomości kredytami hipotecznymi. Kiedy raty rosną, właściciele starają się przerzucić część kosztów na najemców.
W efekcie czynsze w wielu regionach Wielkiej Brytanii rosną w szybkim tempie. Najbardziej odczuwalne jest to w dużych miastach, gdzie popyt na mieszkania od lat przewyższa podaż.
fot. shutterstock.com
Najdroższym rynkiem pozostaje oczywiście London, gdzie koszty mieszkań są najwyższe w całym kraju. Jednocześnie stolica odpowiada za prawie jedną czwartą wszystkich wydatków mieszkaniowych w Wielkiej Brytanii.
Problem, który narasta – zadłużenie gospodarstw domowych
Rosnące koszty mieszkań mają także poważne konsekwencje społeczne. Coraz więcej gospodarstw domowych zaczyna mieć trudności z terminowym regulowaniem rachunków.
Problemy dotyczą zarówno najemców, jak i właścicieli mieszkań. Opóźnienia w płatnościach za energię, zaległości w council tax czy trudności ze spłatą rat kredytów hipotecznych stają się coraz częstszym zjawiskiem. W wielu przypadkach mieszkańcy muszą korzystać z kart kredytowych lub krótkoterminowych pożyczek tylko po to, aby pokryć podstawowe koszty życia.
Ekonomiści określają taką sytuację mianem „housing stress”, czyli stanu, w którym wydatki na mieszkanie przekraczają bezpieczny poziom około trzydziestu procent dochodu. W Wielkiej Brytanii coraz więcej rodzin znajduje się właśnie w takiej sytuacji, bo Koszty utrzymania mieszkania wzrosły o 41%
Koszty utrzymania mieszkania wzrosły o 41%. Czy sytuacja może się poprawić?
Przyszłość rynku mieszkaniowego w Wielkiej Brytanii pozostaje niepewna. Jeśli stopy procentowe zaczną spadać, raty kredytów hipotecznych mogą się nieco zmniejszyć. Jednak nawet w takim scenariuszu ceny mieszkań i czynsze prawdopodobnie pozostaną wysokie.
Eksperci podkreślają, że najważniejszym problemem pozostaje niedobór nowych mieszkań. Dopóki w Wielkiej Brytanii nie będzie budować się więcej domów i mieszkań, presja na ceny i czynsze prawdopodobnie nie zniknie.
Jedno jest jednak pewne: koszty utrzymania mieszkania stały się jednym z największych wyzwań ekonomicznych dla brytyjskich gospodarstw domowych. Dla wielu rodzin rachunki za dach nad głową są dziś nie tylko największym wydatkiem w budżecie, lecz także źródłem codziennego finansowego niepokoju.
