Wyniki wyborów na podstawie sondaży exit poll wskazują nie tylko na wygraną Partii Pracy, ale też na ogromną przewagę nad rządzącą przez ostatnich 14 lat Partią Konserwatywną. Czego zatem możemy się teraz spodziewać na Wyspach? Kiedy swój gabinet powoła nowy premier, Sir Keir Starmer?
Rishi Sunak wygłosił oświadczenie na Downing Street. Złoży też rezygnację na ręce Karola III
Około godz. 11:00 Rishi Sunak wygłosił swoje ostatnie przemówienie w roli premiera i zapowiedział, że zrezygnuje także z przewodzenia Partii Konserwatywnej. Premier przeprosił obywateli, ale też zapewnił, że na stanowisku przywódcy państwa dał z siebie wszystko. – Słyszałem wasz gniew i rozczarowanie. I biorę za te przegrane wybory odpowiedzialność – powiedział Sunak, wskazując jednocześnie na potrzebę reform w łonie Partii Konserwatywnej i na nową rolę, jaką przyjdzie jej od teraz pełnić w ławach opozycji. I dodał: – Gdy po raz pierwszy stanąłem przed wami jako premier, powiedziałem wam, że najważniejszym dla mnie zadaniem jest przywrócenie stabilności naszej gospodarce. Inflacja wróciła do założonego celu. Kredyty hipoteczne tanieją. Nastąpił też powrót wzrostu gospodarczego. (…) Wierzę, że nasz kraj jest bezpieczniejszy, silniejszy i bardziej stabilny, niż 20 miesięcy temu. Jest też bardziej ekonomicznie wydajny, sprawiedliwszy i odporny niż w 2010 r.
Zwracając się do Sir Keira Starmera, Rishi Sunak zaznaczył, że pomimo nieporozumień, lider Partii Pracy „jest przyzwoitym człowiekiem o poglądach propaństwowych, którego szanuje”. Sunak dodał także, że wszystkie sukcesy Partii Pracy będą sukcesami także dla Partii Konserwatywnej, a sam premier życzy Starmerowi i jego rodzinie „wszystkiego co najlepsze”.
Kiedy powstanie rząd laburzystów?
Po złożeniu rezygnacji z funkcji premiera przez Rishiego Sunaka, misję stworzenia nowego rządu otrzyma od króla Karola III Sir Keir Starmer. Przywódca Partii Pracy jeszcze dziś uda się w tym celu do Pałacu Buckingham. A kto zasiądzie w nowym gabinecie? Keir Starmer na razie milczy w tym względzie, czekając na ogłoszenie ostatecznych wyników wyborów. Ale nie trudno jest przewidzieć, że trzon jego gabinetu będą stanowić ludzie pełniący wcześniej funkcje ministrów w gabinecie cieni. Niemal pewna posady w rządzie może być Rachel Reeves, która w gabinecie cieni pełniła funkcję kanclerza skarbu.
Sama zainteresowana tak zresztą skomentowała wyniki wyborów w Wielkiej Brytanii: – Jeśli to, co widzimy do tej pory, potwierdzi się, to jasne jest, że Brytyjczycy zagłosowali za zmianami. Po 14 latach ludzie obudzą się i zobaczą perspektywę nowego rządu: pierwszego zwycięstwa Partii Pracy od prawie dwóch dekad. Rozpoczął się nowy rozdział, szansa na spojrzenie w lepszą przyszłość, która przez tak długi czas wydawała się tak odległa.
Rząd Partii Pracy będzie odzwierciedlać strukturę społeczną w UK?
Eksperci zwracają uwagę na fakt, że jeśli funkcje ministrów w nowym rządzie obejmą dotychczasowi ministrowie w gabinecie cieni, to nowy skład rządu ma szansę odzwierciedlić realną strukturę społeczną w UK. Istotne jest bowiem to, że w gabinecie cieni Partii Pracy 84 proc. ministrów uczęszczało do ogólnokształcących szkół publicznych, 6 proc. do szkół średnich o profilu akademickim (ang. grammar school), a tylko 10 proc. do szkół prywatnych. Gdyby funkcje ministrów przejęły te same osoby, to gabinet Keira Starmera składałby się w 90 proc. z ministrów, którzy naukę pobierali w szkołach państwowych. To znacząca zmiana w porównaniu do gabinetu torysów, gdzie średnio ok. 60 proc. ministrów miało za sobą edukację w szkole prywatnej.
Lider laburzystów – kim jest?
Na szczególną uwagę zasługuje także sam lider laburzystów, Sir Keir Starmer. Ten urodzony w 1962 roku w Londynie polityk jest synem ślusarza i pielęgniarki. Starmer jako pierwszy w swojej rodzinie zdobył wyższe wykształcenie – najpierw studiował prawo na Uniwersytecie w Leeds, a następnie ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jako prawnik nieraz zajmował sprawami z dziedziny praw człowieka, a w 2014 r. otrzymał tytuł szlachecki. W politykę na poważnie zaangażował się w 2015 roku, gdy dostał się do Izby Gmin. Początkowo Starmer pełnił funkcję Ministra ds. Brexitu w gabinecie cieni pod kierownictwem Jeremy’ego Corbyna, a w kwietniu 2020 roku Starmer został nowym liderem Partii Pracy.
Od czasu przejęcia sterów w Partii Pracy, Keir Starmer zaczął nieco zmieniać linię partii, kierując ją bardziej ku centrum. Za przywództwa Starmera Partia Pracy odeszła m.in.od postulatów podniesienia podatku dochodowego, znacjonalizowania większości usług publicznych czy też zniesienia czesnego na uniwersytetach. W przypadku Brexitu Keir Starmer jest zwolennikiem zacieśnienia współpracy między UK i UE, ale przed wyborami stał na jasnym stanowisku, że nie będzie dążył do ponownego przyłączenia się do Wspólnoty.
