Susza zmienia zasady korzystania z wody. Niemcy przygotowują się na trudniejsze lata. Dlatego wprowadzają najprawdopodobniej ograniczenia zużycia wody.
Niemcy coraz wyraźniej odczuwają skutki zmian klimatu. Dłuższe okresy bez opadów, coraz częstsze fale upałów oraz spadający poziom wód gruntowych sprawiają, że kwestia dostępu do wody staje się jednym z najważniejszych wyzwań dla samorządów i mieszkańców. W odpowiedzi na rosnącą presję na zasoby wodne Stowarzyszenie Komunalnych Przedsiębiorstw Użyteczności Publicznej (VKU) apeluje o zmianę przepisów i większą kontrolę nad tym, kto oraz w jakim zakresie korzysta z wody.
Jednym z najbardziej zdecydowanych postulatów organizacji jest to, że VKU chce zakazu podlewania ogródków bez pozwolenia w sytuacjach, gdy zasoby wodne są szczególnie zagrożone. Zdaniem przedstawicieli stowarzyszenia obecne przepisy są zbyt liberalne. Głównie dlatego, że prywatne gospodarstwa domowe mogą w wielu przypadkach intensywnie korzystać z wody do podlewania ogrodów, nawet podczas okresów suszy. I to bez konieczności uzyskania specjalnej zgody.
Woda nie jest już zasobem bez ograniczeń
Przez wiele lat w Niemczech dostęp do wody był traktowany jako coś oczywistego. Rozbudowana infrastruktura wodociągowa oraz stosunkowo stabilne zasoby sprawiały, że ograniczenia dotyczące prywatnego zużycia wody pojawiały się głównie lokalnie i w wyjątkowych sytuacjach.
Jednak ostatnie lata pokazały, że sytuacja zaczyna się zmieniać. Susze, które wcześniej występowały sporadycznie, stają się coraz częstsze i dłuższe. Szczególnie narażone są zasoby wód gruntowych. Te odbudowują się znacznie wolniej niż bieżące zużycie.
„Dostęp do czystej wody – zawsze, wszędzie i w uczciwej cenie – nie jest opcjonalnym dodatkiem, lecz obowiązkiem” – podkreślają przedstawiciele VKU. Ich zdaniem, aby zagwarantować bezpieczeństwo wodne w przyszłości, konieczne jest dokładniejsze monitorowanie poboru oraz jasne określenie zasad korzystania z zasobów.
Cyfrowy rejestr wody zwiększy kontrolę
Jednym z rozwiązań proponowanych przez VKU jest stworzenie ogólnokrajowego cyfrowego rejestru zasobów wodnych. System umożliwiałby dokładniejsze śledzenie poboru wody, wydanych pozwoleń, zrzutów oraz obszarów szczególnie chronionych.
Obecnie obowiązek uzyskania pozwolenia na pobór wody dotyczy przede wszystkim przedsiębiorstw wodociągowych oraz użytkowników komercyjnych. W wielu przypadkach zwolnione są natomiast prywatne ogrody. Bez ograniczeń z wody korzysta również część działalności rolniczej, na przykład pojenie zwierząt poza gospodarstwem.
Według VKU w czasach rosnącego niedoboru wody taki podział przestaje być wystarczający. Organizacja uważa, że wszystkie sektory powinny być objęte większą przejrzystością. Zarówno gospodarstwa domowe, jak i przemysł czy rolnictwo.
Kto powinien ograniczać zużycie wody?
Debata o ograniczeniach zużycia wody pokazuje, że Niemcy są coraz bardziej świadomi problemu. Jednocześnie oczekują sprawiedliwego podziału odpowiedzialności.
Badanie przeprowadzone przez instytut Civey na zlecenie VKU wskazuje, że większość mieszkańców deklaruje ostrożniejsze korzystanie z wody. 64 procent ankietowanych przyznało, że świadomie ogranicza jej zużycie.
Jednocześnie Niemcy nie chcą, aby ciężar oszczędzania spadł wyłącznie na mieszkańców. Większość respondentów uważa, że za ograniczenia powinny odpowiadać wszystkie sektory gospodarki. Szczególnie ważne jest to w przypadku rolnictwa oraz przemysłu. Te w wielu regionach należą do największych użytkowników zasobów wodnych.
Najpierw bezpieczeństwo mieszkańców, potem inne potrzeby
VKU podkreśla, że w sytuacji kryzysowej priorytetem musi być zapewnienie wody dla ludności. Dopiero później powinny być rozpatrywane inne potrzeby, jeśli dostępne zasoby okażą się niewystarczające.
Organizacja zwraca również uwagę na konieczność lepszej ochrony jakości wód. Problemem pozostają między innymi zanieczyszczenia azotanami, pestycydami oraz innymi substancjami chemicznymi. Te mogą ograniczać dostępność czystej wody w przyszłości.
Czy Niemcy czeka nowa era oszczędzania wody?
Już dziś lokalne władze w Niemczech mogą wprowadzać ograniczenia dotyczące zużycia wody podczas suszy. W wielu regionach pojawiały się czasowe zakazy podlewania trawników, napełniania basenów czy mycia samochodów wodą pitną.
Postulat VKU oznacza jednak możliwą zmianę podejścia – od reagowania na kryzys do wcześniejszego zarządzania zasobami. Jeśli okresy suszy będą coraz częstsze, prywatny ogród podlewany każdego dnia może stać się symbolem dawnego podejścia do wody jako zasobu niewyczerpalnego.
Dla milionów niemieckich właścicieli działek i ogrodów oznacza to konieczność zmiany przyzwyczajeń. W przyszłości podlewanie może wymagać nie tylko rozsądku, ale również oficjalnej zgody – szczególnie tam, gdzie poziom wód gruntowych będzie niebezpiecznie niski.
