Po przykrych doświadczeniach podczas kontroli na granicy polsko-niemieckiej Polak pozwał Niemcy do sądu za łamanie jego praw. Jak toczy się sprawa oraz czy obywatel Polski ma szansę w starciu o Schengen?
W styczniu 2025 roku Jakub Woliński, Polak mieszkający w Görlitz, złożył pozew przeciwko Republice Federalnej Niemiec w sądzie administracyjnym w Dreźnie. Powodem były kontrole graniczne wprowadzone przez Niemcy na przejściach z Polską w październiku 2023 roku. Woliński, który regularnie przekracza granicę między Zgorzelcem a Görlitz, uznał te działania za naruszenie prawa unijnego i zasad strefy Schengen. Jak wyjaśnia, kontrole stały się dla mieszkańców regionu codzienną uciążliwością. Prowadzą do korków, przeszukiwań pojazdów i ograniczenia swobody podróżowania. Decyzję o pozwie podjął po jednej z kontroli, podczas której niemieccy funkcjonariusze nie byli w stanie wskazać podstaw prawnych swoich działań. Woliński, wspierany przez adwokata Christopha Tomettena, argumentuje, że Niemcy przekroczyły swoje uprawnienia. Wprowadzają środki, które powinny być stosowane jedynie w wyjątkowych sytuacjach.
Polak w obronie Schengen – szerszy wymiar pozwu przeciwko Niemcom
Pozew Jakuba Wolińskiego przeciwko Niemcom wykracza poza osobiste doświadczenia i codzienne trudności mieszkańców polsko-niemieckiego pogranicza. Jest to reakcja na szerszy problem. Jak wyjaśnia Woliński, dotyka on fundamentów strefy Schengen. Wprowadzenie kontroli granicznych przez Niemcy w październiku 2023 roku, argumentowane zagrożeniem dla bezpieczeństwa publicznego, zdaniem Wolińskiego i jego prawnika, Christopha Tomettena, stanowi naruszenie zasad swobodnego przemieszczania się w Unii Europejskiej. Schengen jest symbolem europejskiej integracji. Przepisy pozwalają na wprowadzenie kontroli jedynie w wyjątkowych sytuacjach i na określony czas.
Tymczasem Niemcy, mimo zmniejszającej się liczby nieautoryzowanych przekroczeń granic w 2024 roku, przedłużyły kontrole do marca 2025 roku. Wielu obserwatorów postrzega to jako nadmierne i nieuzasadnione działanie. Dla Wolińskiego, który wielokrotnie doświadczył uciążliwych przeszukań, to nie tylko kwestia osobistej frustracji. W tej chwili jest to walka o ochronę jednego z najważniejszych osiągnięć Unii Europejskiej – swobody podróżowania. Można zatem śmiało powiedzieć, że Polak stanął w obronie Schengen. Tometten podkreśla, że decyzje Niemiec mogą być precedensem zagrażającym podstawowym wartościom wspólnoty europejskiej. Sprawa granicznych kontroli ma zatem wymiar ponadregionalny.
Co się dzieje na granicy polsko-niemieckiej – doświadczenia Polaków
Codzienność na polsko-niemieckiej granicy dla wielu Polaków stała się uciążliwą próbą cierpliwości. Jakub Woliński, mieszkaniec pogranicza, opisuje wielogodzinne korki w miastach takich jak Zgorzelec czy Słubice. Wynikają one z przedłużających się kontroli granicznych. „Codziennie stoimy w korkach, wszyscy to odczuwamy. Przejazd, który kiedyś zajmował kilka minut, teraz może trwać godzinę albo więcej” – mówi. Wielu mieszkańców polsko-niemieckiego pogranicza pracuje po jednej stronie granicy i mieszka po drugiej. Codziennie zmagają się oni z utrudnieniami, które komplikują ich codzienne życie. Powtarzające się przeszukania samochodów i pytania o dokumenty sprawiają, że podróżowanie między krajami przestało być oczywistością, jaką było przez lata funkcjonowania strefy Schengen.
Woliński podkreśla, że te kontrole, choć mają zapewniać bezpieczeństwo, w praktyce są uciążliwe i często nieproporcjonalne do zagrożenia. „Żyjemy razem, pracujemy razem, ale te kontrole nas dzielą” – mówi. Wyraża frustrację nie tylko swoją, ale wielu mieszkańców regionu, dla których granica zamiast łączyć, ponownie zaczęła dzielić.
