Trądzik trądzikowi nierówny. U niektórych objawia się zaledwie błyszczącą skórą i niewielką liczbą zaskórników, u innych występują bolesne, liczne ropne zmiany zapalne. Większość młodych ludzi pod względem intensywności zmian skórnych plasuje się gdzieś w połowie między tymi dwoma skrajnościami.
Skąd te krosty?
Grudki, krosty, zaskórniki, rozszerzone pory i świecąca się skóra, to typowe i najczęstsze objawy trądziku. Dotykają one aż 90% młodych ludzi i niemal połowę osób między 25. a 35. rokiem życia.
Skąd te kłopoty? Winę za to, szczególnie w młodym wieku, ponoszą nadreaktywne gruczoły łojowe, których działanie podlega regulacji hormonalnej przez wyjątkowo aktywną w tym czasie pochodną testosteronu. Nadmiernie wydzielany łój pojawia się na skórze (dlatego cera błyszczy się), gromadzi w ujściach gruczołów łojowych i tym samym powoduje ich zaczopowanie. Przez zablokowane ujścia i zrogowaciałą warstwę rogową naskórka sebum w żaden sposób nie może wydostać się na zewnątrz, dlatego pod skórą powstają grudki i zaskórniki. Wtedy do działania przystępują bakterie beztlenowe, które w zamkniętych mieszkach włosowych szybko wywołują stan zapalny i tym samym przyczyniają się do tworzenia zaczerwienień, krost i torbieli ropnych.Niestety, tak łojotok, jak i trądzik, uwarunkowane są genetycznie, to znaczy, że mamy skłonności do ich dziedziczenia.
Najczęstsze błędy
Pierwszym błędem jest samodzielne wyciskanie pryszczy, bonie dość, że prowadzi to do rozsiania zmian trądzikowych, to jeszcze sprzyja powstawaniu trudnych do usunięcia blizn. Kolejny problem stanowi błędne przekonanie, że tłustą skórę z trądzikiem należy często oczyszczać i wysuszać. W rzeczywistości prowadzi to do nadmiernego przesuszenia naskórka, czego następstwem jest zwiększona produkcja łoju i nadmierne rogowacenie skóry. Czyli błędne koło: im mocniej wysuszamy, tym bardziej skóra nastawiona jest na wydzielanie sebum i tym częściej zalega on wewnątrz porów, tworząc zmiany zapalne.
Na dłuższą metę nie pomoże też opalanie. Owszem, słońce może chwilowo poprawić stan skóry, maskując wypryski, ale po czasie spowoduje skutek wręczodwrotny. Opalanie pogrubia naskórek, pod którym łatwiej dochodzi do powstawania stanów zapalnych. Dlatego zwykle po lecie trądzik pojawia się z podwójną siłą. Warto też pamiętać, by nie opalać się, gdy stosujemy aktywne preparatyprzeciwtrądzikowe, bo uwrażliwiają one skórę na działanie promieni UV i sprzyjają powstawaniu posłonecznych przebarwień.
Codzienna pielęgnacja
Bez względu na skalę trądziku, we wszystkich przypadkach najważniejsza jest systematyczna pielęgnacja.
• Używanie do codziennego oczyszczania preparatów myjących dla skóry trądzikowej. Pomocne są te zawierające drobinki peelingujące, bo dzięki starciu martwych komórek naskórka cera odzyskuje blask. Ale uwaga: nie wolno ich używać, kiedy mamy zmiany ropne, bo mogą roznieść stan zapalny na zdrową część skóry.
• Systematyczne nawilżanie. Choć wydaje się to nielogiczne, przetłuszczająca się skóra bywa często odwodniona. Dlatego trzeba stosować lekkie preparaty nawilżające, które nie blokują porów skóry.
• Stosowanie kosmetyków do makijażu o lekkich formułach, które nie zatykają porów. Preparaty mocno kryjące należy zarezerwować na specjalne okazje i zawsze starannie je zmyć przed zastosowaniem produktów pielęgnacyjnych.
Preparaty apteczne bez recepty
• Jeśli właściwa codzienna pielęgnacja nie zmienia stanu skóry, można sięgnąć po dostępne w aptece preparaty z nadtlenkiem benzoilu. Hamują rozwój bakterii beztlenowych, a dodatkowo powodują zmniejszenie wydzielania sebum oraz usuwanie martwych komórek naskórka.
• Podobnie działają preparaty zawierające kwas azelainowy. Hamują rozwój bakterii odpowiedzialnych za trądzik i łojotok oraz złuszczają martwe komórki naskórka. Dodatkowo kwas azelainowy niweluje przebarwienia.
Kiedy do dermatologa?
O pomoc do lekarza się należy zwrócić, kiedy dwumiesięczna samodzielna kuracja antybakteryjnymi preparatami bez recepty nie przynosi rezultatów, a także wtedy, gdy trądzik jest nasilony, występują ropne zmiany zapalne.
Co może zalecić lekarz?
• Kurację antybiotykową. Pierwotnie za rozwój choroby odpowiada zaburzenie rogowacenia w mieszku włosowym. Ale później w powstawaniu trądziku biorą udział między innymi bakterie, a te zwalcza się antybiotykami.
• Retinoidy. Występują w formie zewnętrznych maści lub doustnych tabletek. Te doustne, działające ogólnoustrojowo, stosuje się w ciężkich przypadkach. Zawierają pochodną witaminy A (izotretinoinę). Są bardzo skuteczne, ale nieobojętne dla zdrowia. Podczas kuracji retinoidami należy okresowo badać stężenie enzymów wątrobowych i lipidów trzustkowych. Preparaty te mogą uszkodzić płód, więc musimy stosować skuteczną antykoncepcję (czasami odpowiednio dobrane pigułki , które działają również antyandrogennie, są w stanie samodzielnie zmniejszyć trądzik). Stosując zewnętrzne maści z witaminą A, należy także ściśle przestrzegać zaleceń lekarza: preparaty te mogą podrażniać skórę i powodować nadwrażliwość na światło.
• Peelingi medyczne przy użyciu kwasu migdałowego, glikolowego, pirogronowego lub TCA. Tego rodzaju zabiegi złuszczają naskórek, wygładzają cerę, pobudzają komórki do odnowy.
Kaja Ostrowska
