W dniu Wszystkich Świętych, 1 listopada 2025 roku, Breda ponownie stanie się miejscem szczególnej pamięci i wdzięczności. Na Polskim Honorowym Cmentarzu Wojskowym przy ulicy Ettensebaan 30 zapłoną setki zniczy. Natomiast kwiaty złożone na mogiłach 162 polskich żołnierzy przypomną o bohaterach, którzy ponad 80 lat temu przynieśli wolność tej części Holandii. Pamięć o polskich bohaterach jest nadal żywa, a ich mogiły otoczone szacunkiem i troską. 1 listopada w Bredzie zapłoną znicze na grobach polskich żołnierzy.
To tutaj spoczywa generał Stanisław Maczek, dowódca 1 Dywizji Pancernej Wojska Polskiego. Po wojnie – pozbawiony możliwości powrotu do ojczyzny – zamieszkał w Bredzie i zgodnie ze swoją wolą został pochowany obok swoich żołnierzy. Jego grób, zawsze udekorowany biało-czerwonymi kwiatami, jest symbolem przyjaźni polsko-holenderskiej. Jest również znakiem wdzięczności, jaką mieszkańcy Holandii darzą polskich wyzwolicieli. Dlatego to miejsce jest tak ważne dla historii Holendrów i Polaków.
Polska pamięć – holenderski szacunek
Dla mieszkańców Bredy pamięć o polskich żołnierzach nie jest tylko historią. To żywa tradycja. W dniu 1 listopada Polacy mieszkający w Holandii oraz Holendrzy spotykają się na cmentarzu, by wspólnie oddać hołd poległym. Na każdej mogile pojawiają się znicze, biało-czerwone wstążki i kwiaty. Dowód, że pamięć o polskim udziale w wyzwoleniu kraju nie gaśnie mimo upływu lat.
fot. shutterstock.com
Holendrzy traktują to miejsce z ogromnym szacunkiem. Cmentarz jest zadbany. Natomiast lokalne szkoły i organizacje regularnie włączają się w akcje sprzątania i dekorowania grobów. Dzieci z Bredy uczą się o polskiej dywizji generała Maczka. Dlatego w dniu Wszystkich Świętych często biorą udział w składaniu kwiatów i zapaleniu zniczy. Razem z Polonią i kombatantami.
1 listopada w Bredzie – zaplanowane uroczystości 2025
W tym roku uroczystości rozpoczną się o godzinie 16:45 na cmentarzu przy Ettensebaan. Zaplanowano złożenie kwiatów i zapalenie zniczy na grobach żołnierzy. Odbędzie się również apel poległych oraz wspólna modlitwa w intencji poległych i zmarłych bohaterów. W ceremonii wezmą udział przedstawiciele polskich i holenderskich władz, weterani, członkowie organizacji kombatanckich, a także liczni przedstawiciele Polonii i mieszkańcy Bredy.
W poprzednich latach wydarzeniom tym towarzyszyły również msze święte w miejscowych parafiach oraz koncerty patriotyczne i edukacyjne spotkania w pobliskim Maczek Memorial. Miejsce to jest muzeum i centrum pamięci poświęconym generałowi Maczkowi i jego żołnierzom.
Pamięć, która łączy
Obchody w Bredzie to nie tylko polska tradycja. To również wspólna, europejska lekcja historii. Dla wielu Holendrów obecność polskich grobów jest przypomnieniem, że wolność ich miasta nie była dana raz na zawsze. Ktoś musiał o nią walczyć. Dla Polaków zaś to moment dumy i wdzięczności za pamięć, jaką ich bohaterowie są tu otaczani.
Kiedy więc 1 listopada w Bredzie zapłoną znicze, blask ich płomieni stanie się symbolem wdzięczności, pamięci i przyjaźni, która – mimo upływu dekad – wciąż trwa między Polską a Holandią.
