Niepokojące badania sugerują, że popularny lek przyjmowany na ból dolnej części pleców może zwiększać ryzyko wystąpienia problemów z pamięcią nawet o 40 procent. Chodzi o lek Neurontin, który zawiera gabapentynę. Substancja ta została zatwierdzona przez NHS na początku lat 90-tych jako lek do leczenia bólu nerwowego i padaczki.
Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych pokazują jednak, że gabapentyna może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń pamięci o 29 procent u ludzi w każdym wieku. Warunkiem jest przepisanie jej co najmniej sześć razy.
Ryzyko wystąpienia demencji wzrasta do 40 procent wśród osób, którym przepisano lek więcej niż dwanaście razy.
Zespół badawczy z Case Western Reserve University w Ohio twierdzi, że wyniki wskazują na konieczność przebadania pacjentów pod kątem potencjalnego pogorszenia funkcji poznawczych.
Badacze zaznaczają jednak, że wyniki nie dowodzą, iż przyjmowanie leku wywołuje demencje, a jedynie wskazują na istniejący związek.
Eksperci sugerują też, że osoby cierpiące na przewlekły ból, które stosują gabapentynę, mogą też po prostu być mniej aktywne fizyczne. To z kolei jest znany czynnik ryzyka rozwoju demencji. Lek może lecz nie musi być przyczyną problemu.
Gabapentyna – czym jest i jak działa?
Gabapentyna to substancja działająca na kwas gamma-aminokwasowy (GABA). GABA to chemiczny przekaźnik w mózgu, który działa niczym hamulec nadmiernie pobudzonych komórek nerwowych.
Najnowsze dane NHS pokazują, że ponad 799 tysięcy pacjentów brało lek Neurontin w Anglii między 2023 a 2024 rokiem. Z kolei rok wcześniej było to aż 926 tysięcy pacjentów. Dane pokazują też, że w Stanach Zjednoczonych każdego roku wypisuje się osiem milionów recept na gabapentynę.
W swoim badaniu naukowcy ocenili dokumentację medyczną ponad 26 tysięcy Amerykanów, którym w latach 2004 – 2024 przepisywano lek Neurontin.
Wyniki sugerują, że osoby, które otrzymały sześć lub więcej recept były o 29 procent bardziej narażone na demencję i o 86 procent bardziej narażone na zdiagnozowanie łagodnych zaburzeń poznawczych w ciągu dziesięciu lat od terapii.
Nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka u osób w wieku 18 – 34 lat, którym przepisano lek. Jednakże ryzyko wystąpienia łagodnych zaburzeń poznawczych wzrosło ponad dwukrotnie, a ryzyko demencji trzykrotnie u osób w wieku 35 – 49 lat.
Ryzyko jeszcze bardziej wzrastało u osób, które otrzymały dwanaście lub więcej recept. U tych pacjentów ryzyko wystąpienia demencji było o 40 procent wyższe. Z kolei ryzyko wystąpienia lekkich zaburzeń poznawczych było od trzech do jedenastu razy wyższe.
– Nasze odkrycia wskazują na związek między przepisywaniem gabapentyny a demencją lub zmniejszeniem funkcji poznawczych w ciągu dziesięciu lat od terapii – napisali naukowcy.
– Nasze wyniki potwierdzają konieczność ścisłego monitorowania dorosłych pacjentów, którym przepisano gabapentynę, w celu oceny potencjalnego pogorszenia funkcji poznawczych – dodali.
Lek Neurontin – czy faktycznie jest niebezpieczny?
Niezależni eksperci apelują jednak o ostrożność w wyciąganiu wniosków z tych wyników. Podkreślają, że potencjalny mechanizm wpływu leku na demencję jest niejasny.
Dr Leah Mursaleen z Alzheimer’s Research UK, powiedziała, że chociaż badanie ma pewne zalety, to ma też pewne wady.
– Badanie to pokazuje jedynie związek między receptami na gabapentynę a łagodnymi zaburzeniami poznawczymi lub demencją. Nie wiemy więc, czy lek bezpośrednio powoduje wyższe ryzyko – powiedziała.
– W badaniu dawkowanie gabapentyny nie było rejestrowane i nie było informacji o tym, jak długo ludzie przyjmowali lek. Ponieważ w badaniu wykorzystano jedynie dokumentację medyczną osób z przewlekłym bólem, nie możemy wykluczyć innych czynników, które mogą wpływać na wyniki – dodała ekspertka.
– Badania, w których wzięły udział osoby, którym przepisywano gabapentynę na inne schorzenia, nie wykazały związku z wyższym ryzykiem demencji – podsumowała.
Profesor Tara Spires-Jones z Uniwersytetu Edynburskiego, podkreśla, że badanie nie bierze pod uwagę ważnego czynnika, jakim jest aktywność fizyczna.
– Osoby cierpiące na przewlekły ból, u których konieczne jest stosowanie gabapentyny, mogą być mniej aktywne fizycznie. To znany czynnik ryzyka rozwoju demencji.
