W Anglii i Walii wchodzą w życie przepisy, które mają radykalnie zmienić sposób traktowania ofiar gwałtu w wymiarze sprawiedliwości. Jak podaje The Guardian nowe prawo ma chronić osoby zgłaszające przestępstwa seksualne przed podważaniem ich wiarygodności na podstawie wcześniejszych doświadczeń czy zgłoszeń. To największa reforma w tym obszarze „od pokolenia”, zdaniem ekspertów i przedstawicieli rządu.
Do tej pory w sądach ofiary gwałtu były często pytane o wcześniejsze zgłoszenia przestępstw lub doświadczenia seksualne. Czasem odbywało się to bez wcześniejszego uprzedzenia i wsparcia prawnika. Efektem było pogłębienie traumy i poczucie bycia osądzanym.
Nowe prawo chroniące ofiary gwałtu w UK – czy zmiana była konieczna?
W praktyce obrońcy wykorzystywali takie pytania o przeszłość ofiary, by podważyć jej wiarygodność. To zdaniem sekretarza sprawiedliwości Davida Lammy’ego było „głęboką niesprawiedliwością”. Dlatego zniechęcało wiele ofiar gwałtu do korzystania z pomocy wymiaru sprawiedliwości.
Jak nowe przepisy chronią ofiary gwałtu?
Najważniejsze zmiany przepisów obejmują:
- Zakaz wykorzystywania informacji o przeszłej historii seksualnej lub doświadczeniach przemocy ofiary jako dowodu „złej charakterystyki”. Chyba że istnieją dowody, że skarżąca osoba wcześniej kłamała.
- Zakaz powoływania się na wcześniejsze roszczenia odszkodowawcze ofiary za przestępstwa w podobnych okolicznościach.
- Ułatwienia dla prokuratorów w przedstawianiu dowodów o „złej charakterystyce” oskarżonych w sprawach przemocy domowej. Także jeśli wcześniejsze przestępstwo dotyczyło innej ofiary.
Nowe przepisy mają również formalizować stosowanie specjalnych środków ochrony ofiar w sądzie, takich jak obecność osoby towarzyszącej, stosowanie ekranów w sali sądowej oraz możliwość nagrywania zeznań przed rozprawą. Rząd przeznaczył na te działania 550 mln funtów. Dlatego, że chce poprawić wsparcie dla osób skrzywdzonych.
Dlaczego zmiany są ważne?
Eksperci podkreślają, że reformy są ważne dla przywrócenia zaufania do wymiaru sprawiedliwości w sprawach gwałtów i przemocy seksualnej. Alex Davies-Jones, minister ds. przemocy wobec kobiet, oceniła, że zmiany to „największa reforma sposobu, w jaki ofiary doświadczają procesu sądowego od pokolenia”.
fot. shutterstock.com
Prof. Katrin Hohl, niezależna doradczyni rządu ds. przemocy seksualnej, dodaje, że nowe przepisy pozwolą skupić się na zachowaniu sprawiedliwości i dowodach dotyczących oskarżonego, zamiast na ocenianiu wiarygodności ofiary.
Reakcje środowisk wspierających ofiary przemocy seksualnej
Organizacje takie jak Rape Crisis England and Wales przyjęły reformy z dużym entuzjazmem. Maxime Rowson, szef ds. polityki w organizacji, podkreśla, że obecne prawo często karze ofiary za ich własną wrażliwość i błędy systemu. Natomiast wdrożenie nowych przepisów ma zapewnić, że osoby doświadczone przemocą nie będą ponownie krzywdzone w sądzie.
Zmiana w praktyce – historie, które zmieniły prawo
Przykład Penelope*, która w sądzie musiała odpowiadać na pytania o dziecięcą przemoc seksualną, pokazuje, jak dramatyczne były skutki dotychczasowego prawa. Dziś nowe przepisy mają zapobiegać takim sytuacjom i umożliwić ofiarom składanie zeznań w bezpiecznym i wspierającym środowisku.
Nowe prawo chroniące ofiary gwałtu w UK
Nowe przepisy wejdą w życie w nadchodzących miesiącach i mają szansę zmienić doświadczenie setek tysięcy ofiar gwałtu w Wielkiej Brytanii. W praktyce oznacza to bezpieczniejsze, bardziej sprawiedliwe procesy, które koncentrują się na winie sprawcy, a nie na ocenianiu życia ofiary.