45 tys. osób zapłaciło karę za Lifetime ISA więcej niż raz. Średnio stracili £760

Oszczędzasz na pierwsze mieszkanie na Lifetime ISA (w skrócie LISA)? Uważaj na wypłaty. Nowe dane pokazują, że dla tysięcy osób to kosztowna pułapka. Bowiem wypłata z Lifetime ISA może pociągać za sobą kary, które nie tylko „zjedzą” bonus od rządu, ale także część oszczędności.

Około 45 tys. oszczędzających zapłaciło w roku podatkowym 2024/25 karę za nieuprawnioną wypłatę więcej niż raz. Wynika to z danych urzędu skarbowego HMRC. Średnia strata takiej osoby wyniosła około £760 w ciągu jednego roku.

Skąd pochodzą te dane?

Liczby uzyskała aplikacja finansowa Plum. Zrobiła to w trybie wniosku o informację publiczną (FOI). HMRC zaokrągliło wynik do pełnych setek. Przedstawiciel Plum ocenia, że to duże kwoty dla osób kupujących pierwszy dom. Ci ludzie i tak mają trudną drogę na rynek nieruchomości.

- Advertisement -

Ile dokładnie tracą oszczędzający?

Większość poszkodowanych zapłaciła stosunkowo niewiele. Najliczniejsza grupa, około 33 530 osób, zapłaciła łącznie do £999.

Są jednak przypadki ekstremalne:

  • około 60 osób zapłaciło ponad £8 000,
  • kolejne około 60 osób zapłaciło od £7 000 do £7 999.

HMRC podało też średnią dla 25 największych łącznych kar na osobę. Wyniosła ona £11 000. Ta kwota jest już znacząca, dla osoby „zbierającej” na pierwszą nieruchomość.

Czym jest Lifetime ISA?

Lifetime ISA to specjalne konto oszczędnościowe. Można z niego skorzystać na dwa cele: pierwszy dom albo emeryturę. W odróżnieniu od ISA, którego cel oszczędnościowy jest dowolny. Więcej przeczytacie w ISA czy Lifetime ISA – różnice i co się bardziej opłaca?

Rząd dopłaca 25% bonusu do wpłat. Maksymalnie to £1 000 rocznie.

System ISA działa od 2017 roku.

Kiedy płaci się karę?

Kara wynosi 25% wypłaconej kwoty. Dotyczy nieuprawnionej wypłaty. Najczęściej zdarza się, gdy ktoś ma mniej niż 60 lat i wypłaca pieniądze na cel inny niż zakup pierwszego domu.

W praktyce kara zabiera cały bonus od rządu. Odbiera też część własnych wpłat oszczędzającego.

Jakie są najważniejsze ograniczenia?

Zasady Lifetime ISA od dawna budzą krytykę. Są one bowiem zbyt sztywne. A w przypadku nieautoryzowanej wypłaty środków, która zwykle następuje, gdy oszczędzający nie ma innego wyjścia kary są nieproporcjonalnie wysokie. Zabierają nie tylko bonus od rządu, ale część oszczędności.

Z LISA Możesz legalnie i bez żadnych potrąceń wypłacić oszczędności wraz z 25-procentowym bonusem rządowym tylko w trzech przypadkach:

  1. zakup pierwszego domu (First-Time Buyer),
  2. ukończenie 60. roku życia
  3. śmiertelna choroba (pozostało mniej niż 12 miesięcy życia). 

W przypadku zakupu domu, musi on nastąpić najwcześniej 12 miesięcy po założeniu ISA. Jeśli kupicie dom wcześniej, zapłacicie karę.
Dom nie może kosztować więcej niż £450 000 (niezależnie od tego, w której części Wielkiej Brytanii się znajduje) i musi być kupowany jako dom do mieszkania dla siebie (nie pod wynajem, tzw. Buy-to-Let). Zakup musi być wspierany kredytem hipotecznym (mortgage) – nie można kupić domu w całości za gotówkę.

Co mówią eksperci?

Maike Currie z PensionBee mówi wprost: „Te dane obnażają fundamentalną wadę Lifetime ISA”. Według niej problem polega na tym, że gdy życie pokrzyżuje plany, kara potrafi odebrać bonus i jeszcze część własnych pieniędzy.

Rajan Lakhani z Plum liczy, że te liczby wywołają złość. Jego zdaniem powinny też skłonić rząd do dopracowania nowego produktu dla kupujących pierwszy dom.

Ile kar naliczono w 2025/26?

Dane HMRC, opublikowane we wrześniu, pokazują skalę zjawiska w kolejnym roku podatkowym. Łączna wartość kar to aż £118 985 000. Zs liczba osób ukaranych za wypłaty niezgodne z zasadami to 154 tysiące.

Co dalej z Lifetime ISA?

Rząd chce zastąpić Lifetime ISA produkt nowym kontem dla osób kupujących pierwszy dom. Konsultacje w tej sprawie zakończyły się w sierpniu 2026 roku. Nowy produkt ma skupić się wyłącznie na zakupie pierwszego mieszkania. Krytycy od dawna uważali, że łączenie dwóch celów w jednym koncie było błędem.

Do czasu pojawienia się nowego produktu nadal można otworzyć Lifetime ISA. Po jego wprowadzeniu posiadacze obecnych kont będą mogli dalej na nich oszczędzać.

Co to oznacza dla Polaków w UK?

Wielu naszych czytelników planuje zakup pierwszego domu w Wielkiej Brytanii. Lifetime ISA bywa dla nich atrakcyjną opcją.

Zanim wypłacisz pieniądze, sprawdź trzy rzeczy:

  • Czy cena domu mieści się w limicie £450 000.
  • Czy wypłata spełnia pozostałe warunki konta.

Najważniejsze informacje w punktach

Przeczytaj szybkie podsumowanie, aby nie wpaść w pułapkę kar za wypłaty ISA.

  • 45 tys. osób zapłaciło karę za Lifetime ISA więcej niż raz w roku podatkowym 2024/25
  • £760 to średnia roczna strata takiej osoby, ale aż £11 000 to średnia dla 25 największych łącznych kar na osobę
  • Kara za nieuprawnioną wypłatę wynosi 25%
  • £450 000 to maksymalna cena pierwszego domu, który możesz kupić posiłkując się ISA

Dokładne kwoty i liczby pochodzą z danych HMRC przekazanych aplikacji Plum.

Marek Piotrowski
Marek Piotrowski
Z pasji finansista kochający liczby, dane i statystyki. W redakcji chętnie podejmuje się tematów prawnych i finansowych w których ma ogromne doświadczenie. Zmiany w przepisach, ustawach ogarnia w mgnieniu oka. Przez wiele lat jako wolontariusz w Londynie pomagał Polakom odnaleźć się w przepisach prawa brytyjskiego. Amator modeli samolotów. W wolnych chwilach lub wędrówki. Do UK przyjechał w 2008 na 3 miesiące i... został do dziś.
Google Logo Dodaj "Polish Express" do preferowanych źródeł Google + Dodaj źródło

Zobacz także

ISA czy Lifetime ISA? Co dzisiaj bardziej się opłaca?

Jeżeli masz mniej niż 40 lat, chcesz kupić pierwszą nieruchomość i jej przewidywana cena nie przekroczy £450,000, Lifetime ISA jest obecnie rozwiązaniem, które warto rozważyć w pierwszej kolejności

Czy HMRC może opodatkować Junior ISA?

Jeżeli Junior ISA został prawidłowo otwarty i spełnia wymagania, jego podstawową zaletą pozostaje ochrona podatkowa. Zatem kiedy pojawia się problem?

Co dalej z kontami ISA? Czy Burnham cofnie reformę Reeves?

Zgodnie z reformą od kwietnia 2027 roku osoby poniżej 65. roku życia będą mogły wpłacić maksymalnie 12 tysięcy funtów rocznie na Cash ISA, zamiast obecnych 20 tysięcy funtów. Czy kanclerz Healey podtrzyma zmiany?

Jak pracujący uciekają przed zmianami podatkowymi 2027? Szturm na Cash ISA

Tylko w maju na rachunki Cash ISA wpłynęło 3,1 mld funtów, po wyjątkowo mocnym kwietniu, kiedy wartość wpłat osiągnęła aż 12 mld funtów. Dlaczego mieszkańcy Wielkiej Brytanii tak mocno reagują na zmiany podatkowe?

Zmiany w ISA dotkną milionów osób. HMRC właśnie ogłosiło nowe przepisy

HMRC właśnie ogłosiło nowe przepisy, które od 2027 roku zmienią sposób, w jaki Brytyjczycy oszczędzają i inwestują w ramach jednego z najpopularniejszych systemów podatkowych w kraju.

Teksty tygodnia

Cyberatak na HSBC, TalkTalk i 176 zaufanych firm. Co zrobić, jeśli jesteś klientem?

Cyberatak Optimizely dotknął w poniedziałek 16 listopada strony 178...

Jak obniżyć rachunki za energię? Ważne rady dla mieszkańców Wysp

Raport Institute for Fiscal Studies sugeruje, jak mieszkańcy Wysp mogliby obniżyć rachunki za energię korzystając ze sprawdzonego sposobu.

Dziecko w UK bez settled status: co zrobić, gdy rodzice nie złożyli wniosku

Rodzice mają settled status, ale dziecko nie? Sprawdź, jak złożyć spóźniony wniosek EUSS, uniknąć problemów i kiedy dziecku przysługuje brytyjskie obywatelstwo.

Ile osób 19 listopada dopadnie GTA flu? Straty firm liczone są w milionach

Premiera najnowszej wersji Grand Theft Auto zbliża się dużymi...

Ile emeryci stracą na likwidacji potrójnej gwarancji – triple lock?

Z najnowszej analizy wynika, że likwidacja triple lock sprawi, że emeryci w Wielkiej Brytanii mogą stracić 1600 funtów rocznie.

Praca i finanse

Kryzys w UK

Styl życia

Życie w UK

Londyn

Crime

Zdrowie

Nasza misja

Polish Express to rzetelne źródło informacji dla Polaków za granicą. Publikujemy wyłącznie sprawdzone wiadomości.