Coraz więcej polskich rodziców zostaje zatrzymanych przez strażników granicznych w Polsce. Nie przechodzą odprawy i nie mogą lecieć do Wielkiej Brytanii. Sytuacja jest coraz bardziej napięta, a w internecie pełno jest fałszywych informacji, co do tego jaki dokument musi posiadać polskie dziecko mieszkające do UK. Paszport czy dowód? Co mówią przepisy prawa i dlaczego niektórym udaje się wylecieć pomimo braku dokumentu dziecka?
Kwestia przekraczania granicy z dzieckiem, które posiada podwójne obywatelstwo (np. polskie i brytyjskie), budzi ostatnio ogromne emocje. Bowiem choć przepisy się nie zmieniły, coraz częściej polskie dzieci nie są przepuszczane przez odprawę w Polsce. Sytuację dodatkowo komplikuje rozbieżność doświadczeń, bo niektórzy latają z dziećmi bez polskich dokumentów i nie mają problemów. Jednak czy to uprzejmość lub przeoczenie strażnika granicznego czy obowiązujące prawo?
Czy polskie dziecko musi mieć polski dokument?
Wyjaśnijmy to na początku – zgodnie z prawem jeżeli dziecko posiada obywatelstwo polskie musi mieć polski dokument tożsamości. Mówi o tym Ustawa o obywatelstwie polskim. Obywatel polski ma obowiązek posiadać i legitymować się polskim dokumentem tożsamości (paszportem lub dowodem osobistym) podczas kontroli granicznej przy wjeździe i wyjeździe z Polski.
Dla wielu rodziców jest to szok, szczególnie jeśli wcześniej jeździli z dzieckiem na brytyjskim paszporcie i bez problemu przekraczali granicę w obie strony. Jeśli przynajmniej jedno z rodziców jest Polakiem, dziecko także posiada obywatelstwo polskie, nawet jeśli urodziło się w Wielkiej Brytanii. Ta kwestia wydaje się sprawiać szczególny problem Polakom mieszkającym w UK, ponieważ na lotniskach często zdarza się słyszeć jak rodzice twierdzą, że dziecko jest Brytyjczykiem, bo urodziło się w UK.
Podwójne obywatelstwo a polski dokument
Posiadanie drugiego obywatelstwa nie ma znaczenia w kwestii dokumentów. Powyższa ustawa stwierdza, że obywatel polski posiadający również inne obywatelstwo ma wobec RP takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie.
Czyli obywatel Polski, który posiada również obywatelstwo innego państwa nie może przekraczać granicy RP na podstawie paszportu innego państwa. Podczas kontroli musi posłużyć się polskim dokumentem.
Straż Graniczna ma prawo nie zezwolić na wyjazd z Polski, jeśli obywatel przy kontroli posługuje się paszportem zagranicznym i nie posiada przy sobie ważnego polskiego dokumentu tożsamości.
Polski dowód czy paszport? Co naprawdę musi mieć dziecko lecące do UK?
W tej kwestii pojawia się najwięcej sprzeczności. Bowiem rodzice mylą dwie różne rzeczy:
- obowiązek polskiego dziecka do posiadania dokumentu tożsamości, który według prawa może być dowodem lub paszportem.
- brytyjskie przepisy wjazdowe po Brexicie, które zabroniły wjazdu polskim obywatelom do UK na podstawie dowodu i nałożyły obowiązek posiadania paszportu.
1. Kontrola w Polsce (Wyjazdowa)
Dla polskiej straży granicznej najważniejsze jest, aby dziecko – jako obywatel Polski – posiada polski dokument tożsamości. Zgodnie z polskim prawem, dowód osobisty jest pełnoprawnym dokumentem potwierdzającym tożsamość i obywatelstwo. Strażnik graniczny w Polsce nie ma prawa zabronić dziecku wylotu tylko dlatego, że nie ma ono paszportu, o ile posiada ważny polski dowód.
2. Kontrola w Wielkiej Brytanii (Wjazdowa)
Tutaj zasady dyktuje brytyjskie Home Office. Od czasu Brexitu Wielka Brytania wymaga paszportów, ale dziecko ma brytyjski paszport, wjeżdża do UK jako Brytyjczyk. Polski dowód był mu potrzebny tylko do „odprawienia się” przed polskim urzędnikiem.
Wniosek: Jeśli Twoje dziecko ma oba obywatelstwa, to zgodnie z prawem musi posiadać polski dowód osobisty lub paszport(pokazujesz go polskiemu strażnikowi) oraz brytyjski paszport (pokazujesz go linii lotniczej i na granicy w UK).
Dlaczego jednym się udaje, a innym nie?
Dotychczas na odprawie w Polsce wydawało się, że rodzaj dokumentu dziecka nie ma znaczenia. Strażnicy graniczni albo nie zwracali uwagi, albo przymykali oko i akceptowali brytyjski dokument. W nielicznych przypadkach pouczali rodziców. Niektórych zatrzymywali na granicy, jednak nie było to tak nagminne jak obecnie.
Wielokrotnie strażnikom w Polsce wystarczał brytyjski paszport dziecka i nie dociekali czy dziecko posiada także obywatelstwo polskie. Szczególnie jeśli rodzic posługiwał się zagranicznym dokumentem, strażnicy nie weryfikowali obywatelstwa dziecka.
Skąd obecne problemy z odprawą dziecka bez polskiego dokumentu?
Wzmożone kontrole na lotniskach to jedna z głównych przyczyn, dlaczego coraz częściej polskie dzieci nieposiadające polskiego dokumentu tożsamości, nie przechodzą odprawy. W dobie napiętej sytuacji geopolitycznej Polska przywiązuje większą wagę do precyzyjnej identyfikacji osób przekraczających granice zewnętrzne UE.
Straż Graniczna ma prawo i coraz częściej z niego korzysta zweryfikować obywatelstwo i żądać dokumentów. Jeśli z dokumentów lub rozmowy wyniknie, że rodzic jest Polakiem, strażnik ma podstawę prawną, by domagać się od dziecka polskich dokumentów.
Służby mają coraz lepszy dostęp do systemów takich jak PESEL czy rejestry dowodowe. Nawet jeśli podróżny okaże paszport UK, funkcjonariusze mogą łatwo sprawdzić w systemie, że dana osoba figuruje jako obywatel Polski. W takim momencie – zgodnie z prawem – przestaje ona być dla funkcjonariusza obcokrajowcem i musi okazać polski dokument.
Najczęstsze pytania o podróż z dzieckiem z/do UK (FAQ)
1. Czy wystarczy polski dowód osobisty, czy musi być paszport?
Jeśli dziecko ma brytyjski paszport, wystarczy polski dowód osobisty.
2. Dziecko nie ma PESEL ani meldunku – czy to mnie ratuje?
Nie. Brak PESEL-u nie oznacza braku obywatelstwa.
3. Co jeśli w ogóle nie mam polskiego dokumentu dla dziecka?
Złóż wniosek o dowód lub paszport. Czasem strażnicy graniczni akceptują to jako wyjaśnienie, że dziecko oczekuje na dokument. Jednak i tak ryzykujesz, że nie wejdziecie na pokład samolotu.
Na grupach polonijnych pełno jest opinii typu „latam tak 10 lat i nigdy nie chcieli polskich dokumentów”. Przepisy się nie zmieniły, ale zmieniło się ich egzekwowanie. Aby mieć 100% pewności, że powrót do domu będzie udany, najlepiej wyrobić dziecku polski dokument.
