Woda z kranu w Wielkiej Brytanii teoretycznie należy do najbezpieczniejszych i najlepiej kontrolowanych na świecie. Oficjalny nadzór nad jej jakością sprawuje Drinking Water Inspectorate (DWI). Ich zdaniem publiczne wodociągi w Anglii i Walii dostarczają wodę o bardzo wysokiej jakości i bezpieczną do picia. Jednocześnie jednak samo DWI przyznaje, że woda z kranu zawiera tak zwane wieczne chemikalia. A więc czy można bezpiecznie pić wodę z kranu w UK? Czy jednak lepiej kupować butelkowaną?
Dla Polaków w Wielkiej Brytanii woda z kranu jest często zbyt twarda i wysusza skórę. Wielu narzeka także na jej smak. Jednak w ostatnich latach coraz częściej pojawia się pytanie o tzw. PFAS – „wieczne chemikalia”, które mogą trafiać do środowiska i w niewielkich ilościach również do wody.
Pomimo zapewnień DWI o wysokiej jakości brytyjskiej kranówki, wiele osób obawia się ją pić i kupuje wodę butelkowaną, co do której jakości również istnieją poważne obawy. Nie tylko przez PFAS, ale dodatkowo przez mikroplastik. Gdzie leży prawda? Sprawdzamy, co na ten temat mówi oficjalny regulator i czy jest się czego obawiać.
Czy w Londynie można pić wodę z kranu?
Co do zasady tak. Ponieważ jest jedną z najbardziej kontrolowanych wód w UK i na świecie, jest bezpieczna. Ale tu warto podkreślić, że jest bezpieczna na tyle, na ile pozwala obecna technologia, o czym poniżej.
Pijąc wodę z kranu w Londynie (i nie tylko) należy przestrzegać poniższych zasad:
- Pij wodę z zimnego kranu. To woda prosto z sieci. Woda z kranu z ciepłą wodą może przejść przez zbiornik grzewczy i nie jest przeznaczona do picia.
- Woda w Londynie jest twarda. Zawiera dużo wapnia, więc osadza kamień w czajniku, na bateriach i w pralce. Jest bezpieczna, tylko inna w smaku niż miękka woda. Pomocny może być filtr (np. dzbanek z wkładem) albo odkamienianie.
- Smak chloru. Jeśli przeszkadza, wstaw dzbanek z wodą do lodówki na kilka godzin albo użyj filtra.
- Uwaga na stare budynki. W domach sprzed lat 70. mogą być ołowiane rury, zwłaszcza na przyłączu do domu. Jeśli mieszkasz w starym budynku, woda może być zanieczyszczona. Można poprosić dostawcę wody o bezpłatne sprawdzenie. W Londynie jest to Thames Water.
- Niemowlęta. Przy mleku modyfikowanym wodę z kranu trzeba zagotować i ostudzić.
Dlaczego wiele osób boi się pić wodę kranową w UK?
Wielu z nas ma nadal przekonanie, że woda z kranu jest gorsza niż butelkowana lub nie nadaje się do picia. Pomimo regularnych kampanii prowadzonych w wielu krajach UE i zachęcających do picia kranówki, stare poglądy nadal w nas tkwią.
Coraz więcej osób ma także świadomość istnienia tzw. wiecznych chemikaliów. Wieczne chemikalia czyli PFAS nie są do końca zbadane, nie wiemy też czy i jak szkodzą ludziom. Jednak sam fakt, że nieznane i niezbadane substancje mogą być w wodzie, budzi obawy. Jednak PFAS są zarówno w wodzie kranowej, butelkowej i każdej innej.
Czym są PFAS i dlaczego budzą emocje?
PFAS (per- i polifluoroalkilowe substancje) to grupa ponad 5 tysięcy związków chemicznych używanych w wielu miejscach. Można je znaleźć w kosmetykach, odzieży wodoodpornej, opakowaniach żywności, teflonowych patelniach czy środkach czystości.
PFAS są nazywane „wiecznymi chemikaliami”, ponieważ bardzo wolno ulegają rozkładowi i mogą utrzymywać się w środowisku przez długi czas.
Czy PFAS są groźne dla zdrowia?
Niestety co do tego nie ma pewności. Bowiem DWI podkreśla, że nie wszystkie PFAS są dobrze przebadane. Więc tak naprawdę nawet nie wiemy czy i jak szkodzą ludziom.
Wiadomo, że część z tych chemikaliów (np. PFOA, PFOS) została powiązana z negatywnymi skutkami zdrowotnymi przy wysokiej ekspozycji, dlatego ich stosowanie jest w wielu krajach ograniczane lub zakazane.
W Wielkiej Brytanii wykryto PFAS we krwi ludzi.
PFAS – zarówno kranówka i butelkowana skażone?
Niestety, nie mamy dobrych wiadomości. PFAS wykryto zarówno w kranówce, jak i wodzie butelkowanej.
O ile według DWI w niektórych źródłach wody surowej (przed uzdatnianiem) wykryto śladowe ilości PFAS. To zdaniem organizacji jednak poziomy te nie mają ostrego ani natychmiastowego wpływu na zdrowie. Wodociągi są zobowiązane do monitorowania PFAS i podejmowania działań, jeśli poziomy przekroczą wytyczne.
Jednak woda butelkowana sprzedawana w Wielkiej Brytanii również może zawierać PFAS, a w niektórych przypadkach ich poziomy są wyższe niż w wodzie z kranu. Najnowsze badania i analizy pokazują, że problem „wiecznych chemikaliów” dotyczy nie tylko wodociągów, ale także produktów komercyjnych, które wielu konsumentów uważa za „bezpieczniejsze”.
PFAS wykryto w wodzie butelkowanej sprzedawanej w UK
Badania naukowców z University of Birmingham wykazały, że PFAS występują zarówno w wodzie z kranu, jak i w wodzie butelkowanej dostępnej w dużych miastach Wielkiej Brytanii. W analizie próbek z 15 krajów, w tym UK, ponad 99% próbek wody butelkowanej zawierało PFOA i PFOS. Są to dwa najbardziej znane i problematyczne PFAS. To oznacza, że woda butelkowana nie jest wolna od „wiecznych chemikaliów”, a w wielu przypadkach ich poziom może być porównywalny lub wyższy niż w wodzie kranowej.
Czy woda butelkowana jest bezpieczniejsza niż kranowa?
W świetle obecnych danych — niekoniecznie, a czasem wręcz przeciwnie. Woda kranowa jest stale monitorowana przez Drinking Water Inspectorate (DWI), które ma jasno określone wytyczne dotyczące PFAS.
Woda butelkowana natomiast nie podlega tak rygorystycznym i częstym kontrolom jak wodociągi i nie ma jednolitych limitów PFAS dla produktów komercyjnych. Co więcej poziomy PFAS mogą się różnić między markami i partiami.
W praktyce oznacza to, że woda z kranu w UK bywa lepiej kontrolowana niż woda butelkowana.
Jakie normy obowiązują w Wielkiej Brytanii?
Choć nie ma jeszcze ustawowych limitów PFAS, DWI wprowadziło ostrożnościowe wytyczne:
- dopuszczalny poziom dla sumy 48 PFAS wynosi 0,1 mikrograma na litr (0,1 µg/l),
- wodociągi muszą podejmować działania, jeśli poziom PFAS zbliża się do tej wartości, np.
- dodatkowe oczyszczanie,
- mieszanie wody z różnych źródeł,
- wyłączenie ujęcia z eksploatacji, jeśli nie da się szybko obniżyć poziomu PFAS .
DWI podkreśla, że nawet przekroczenie wytycznej nie oznacza, że woda jest natychmiast niebezpieczna. Lecz że margines bezpieczeństwa jest mniejszy i trzeba podjąć działania.
Czy warto pić wodę z kranu w UK?
Biorąc pod uwagę powyższe informacje, można czuć się skołowanym i co więcej każdy musi podjąć decyzję samodzielnie. Jednak dla większości mieszkańców UK, woda z kranu jest bezpieczna i zdrowa. Lub dokładniej mówiąc zdrowsza niż butelkowana.
Jeśli nawet nie ma pewności co do poziomów PFAS w obu rodzajach wody, pijąc wodę z kranu unika się mikroplastiku oraz innych chemikaliów, które mogą przenikać do wody z butelek.
