Cios w budżety domowe na miesiąc przed Bożym Narodzeniem. Bank of England zdecydował o pierwszej od ponad trzech lat podwyżce stóp procentowych, podnosząc główną stawkę do 4,00%. W brytyjskich mediach natychmiast okrzyknięto to mianem „Christmas Mortgage Misery”. Wzrost rat mortgage dotknie część osób natychmiast. Reszta będzie musiała się z nim zmierzyć nieco później. Co ta decyzja oznacza dla tysięcy Polaków spłacających hipoteki na Wyspach?
Gdy miliony rodzin w Wielkiej Brytanii zaczynają planować świąteczne budżety, Bank of England zdecydował o podniesieniu stóp procentowych o 0,25 punktu procentowego. Choć zmiana może wydawać się niewielka, w warunkach brytyjskiego rynku nieruchomości oznacza natychmiastowy wzrost rat dla ponad miliona właścicieli domów – i to w najgorszym możliwym momencie w roku.
Dlaczego Bank Anglii zdecydował się na podwyżkę?
Głównym powodem podjęcia tak drastycznego kroku jest inflacja, która w ostatnich miesiącach ponownie zaczęła wymykać się spod kontroli. Wpływ na to miały przede wszystkim rosnące ceny energii oraz presja na rynku pracy.
Bank centralny stanął przed trudnym wyborem: pozwolić na dalszy spadek wartości pieniądza albo przykręcić śrubę kredytobiorcom. Wybrano to drugie rozwiązanie, dążąc do sprowadzenia inflacji do celu na poziomie 2%.
Ile naprawdę wzrosną raty mortgage? Podliczamy koszty
Nazwa „Christmas Mortgage Misery” nie wzięła się znikąd. Dla przeciętnego gospodarstwa domowego w UK podwyżka stopy bazowej oznacza realny ubytek w portfelu dokładnie wtedy, gdy wydatki na ogrzewanie i prezenty osiągają szczyt.
Wielu mówi, że korzystne dodatki dla gospodarstw domowych zapowiedziane w jesiennym budżecie, zostaną całkowicie pochłonięte przez wzrost rat kredytów.
To, jak szybko i w jaki sposób podwyżka stóp procentowych przez Bank of England przekłada się na ratę kredytu hipotecznego, zależy od rodzaju posiadanej umowy.
Kredyty ze zmienną stopą (Tracker mortgages)
Osoby posiadające takie umowy odczują podwyżkę niemal z dnia na dzień. Przy przeciętnym kredycie hipotecznym rata wzrośnie o około £30–£45 miesięcznie. Według danych UK Finance, dotknie to ponad 500 tysięcy osób z mortgage, bo tyle około jest obecnie tracker mortgages.
Kredyty Standard Variable Rate (SVR)
Stawki SVR są ustalane indywidualnie przez poszczególne banki. Osoby z takim typem mortgage, odczują zmiany zazwyczaj w ciągu kilku dni do miesiąca od decyzji. Banki nie mają prawnego obowiązku podnoszenia SVR dokładnie o stopień podwyżki Bank of England, ale w praktyce niemal zawsze przerzucają 100% podwyżki na klientów.
Po ogłoszeniu decyzji przez Bank of England banki wysyłają do klientów listy/maile z informacją o nowej stawce i nowej wysokości raty, która wchodzi w życie od kolejnego miesiąca.
Kredyty z Fixed Rate
Większość kredytów hipotecznych w UK to kredyty ze stałą stopą procentową. Jest ich aż około dziewięć na dziesięć (87%) aktywnych kredytów hipotecznych.
Ich posiadacze nie odczują natychmiastowego wpływu podwyżki stóp na swoje raty. Odczują to dopiero w momencie, gdy kończy się okres stałej stopy (np. po 2, 3 lub 5 latach). Jednak około 700 000 kredytów ze stałym oprocentowaniem wygasa w drugiej połowie tego roku. Zaś według analizy UK Finance, w 2027 roku wygaśnie kolejnych 2,3 miliona umów o stałym oprocentowaniu.
Dopóki trwa okres Fixed, rata nie zmieni się ani o pensa, niezależnie od decyzji Banku. Ale po zakończeniu umowy, jeśli klient nic nie zrobi, automatycznie wejdzie na kredyt SVR tego samego banku. Dlatego najlepiej aktywnie szukać nowej oferty zanim skończy się okres fixed. Należy jednak liczyć się z tym, że będą one droższe niż dotychczasowe, bo rynek się dostosowuje po podwyżce stóp.
Cicha pułapka na brytyjskiej Polonii
Dla wielu Polaków mieszkających w UK, którzy w ostatnich latach kupili swoje pierwsze nieruchomości (często korzystając z dawnych programów rządowych wspierających start), decyzja Banku Anglii to zimny prysznic.
Różnica kilkudziesięciu funtów miesięcznie na samej racie hipotecznej, w połączeniu z wyższymi rachunkami za gaz i prąd, zmusza wiele rodzin do rewidowania świątecznych planów. Część osób już teraz deklaruje ograniczenie wyjazdów do Polski na Boże Narodzenie lub skromniejsze zakupy.
Co można zrobić w tej sytuacji?
Eksperci finansowi radzą, aby nie wpadać w panikę, ale działać z wyprzedzeniem.
Najważniejsze to sprawdzić jaki mamy typ mortgage i jeśli jest to umowa ze stałą ratą (fixed-rate) to jaka jest jej data zakończenia. Jeśli umowa kończy się w ciągu najbliższych 6 miesięcy, już teraz możesz zarezerwować nową ofertę kredytową.
Unikaj przejścia na SVR: Po zakończeniu umowy stałej automatycznie trafiasz na bardzo drogi kredyt ze zmienną stopą banku. Zawsze opłaca się wynegocjować nowy plan.
