Cięcia w zasiłkach w UK to temat, który rozgrzewa ostatnio brytyjską politykę. 10 listopada liderka Partii Konserwatywnej, Kemi Badenoch, przedstawiła plan oszczędności na rekordowe 36 mld funtów rocznie. Najbardziej dobitne oświadczenie dotyczyło osób z ADHD na zasiłkach. Warto jednak pamiętać, że to na razie propozycja opozycji, a nie obowiązujące prawo. Mimo to część pomysłów może dotyczyć także Polaków na Wyspach, więc wyjaśniamy, o co chodzi.
ADHD to nie powód do bycia bezrobotnym przez całe życie
Młodzi ludzie z ADHD powinni być aktywizowani zawodowo, a nie pozostawiani sami sobie z życiem na zasiłkach – powiedziała dziś Kemi Badenoch, podczas prezentacji planów obniżenia świadczeń socjalnych.
Liderka Partii Konserwatywnej zwróciła uwagę na to, jak wiele osób z niepełnosprawnościami fizycznymi i psychicznymi pokonało przeciwności losu dzięki ciężkiej pracy. Ostrzegła jednocześnie, że koszty obecnego systemu świadczeń „miażdżą naszą gospodarkę”.
W swoim przełomowym przemówieniu zobowiązała się do zniesienia zasiłków chorobowych i z tytułu niepełnosprawności w przypadku łagodnych zaburzeń zdrowia psychicznego oraz bólów kręgosłupa, co wykluczyłoby z systemu 2,5 miliona osób.
Jak podał dziennik Daily Mail Badenoch przyznała, że dla osób, które „naprawdę nie mogą pracować”, musi istnieć sieć bezpieczeństwa socjalnego.
Dodała jednak, że miliony ludzi mogą pracować i wnoszą wkład w naszą gospodarkę, swoje rodziny i społeczności – nawet wtedy, gdy zmagają się z poważnymi wyzwaniami.
„Osoby po podwójnej amputacji biegają w maratonach. Osoby nieopuszczające domów wykonują wspaniałą, kreatywną pracę zdalną. Osoby z autyzmem kierują niektórymi z największych firm technologicznych na świecie.
Jeśli powie się młodemu człowiekowi, że ze względu na ADHD jest wadliwy i nic nie potrafi zrobić, to prawdopodobnie wyrządzi mu to większą krzywdę na przyszłość niż sama ta niedogodność.”
„Zasiłek na ADHD” to tylko przykład nadużywania systemu
Liczba osób pobierających zasiłek PIP z powodu ADHD wzrosła aż trzykrotnie od 2019 roku. Pisaliśmy o tym we wrześniu 2026 roku, że rekordowa liczba zasiłku PIP na ADHD i autyzm została przyznana nastolatkom. To w praktyce oznacza, że młodzi ludzie, po szkole od razu „ida na zasiłek”. Szanse, że w późniejszym życiu trafią na rynek pracy, maleją z każdym rokiem na zasiłku.
W sieci nie brak jest porad na jaką chorobę najłatwiej dostać PIP i wyjaśnień jak działa punktacja przy przyznawaniu PIP.
W swoim przemówieniu liderka torysów przytoczyła najnowsze oficjalne dane, z których wynika, że świadczenia socjalne dla osób w wieku produkcyjnym kosztują obecnie kraj 180 miliardów funtów rocznie.
Kwota ta odpowiada około 500 milionom funtów dziennie i jest wyższa niż całkowite wydatki Wielkiej Brytanii na obronność, edukację i policję razem wzięte. Przeciętnego podatnika kosztuje to ponad 4000 funtów rocznie i przewyższa całe PKB Ukrainy.
Inne zmiany proponowane przez partię konserwatywną
Partia ma więcej pomysłów na cięcia w zasiłkach.
Między innymi pozbawienie obywateli państw spoza Unii Europejskiej prawa do ubiegania się o zasiłki w Wielkiej Brytanii. Także przywrócenie zniesionego wcześniej przez Partię Pracy limitu dodatku na dzieci Universal Credit do tylko 2 dzieci. Tylko ta zmiana przyniosła by 3,1 miliarda funtów oszczędności rocznie.
Inne środki obejmują obcięcie 4,5 miliarda funtów z wydatków na zasiłki mieszkaniowe, które według prognoz mają osiągnąć 42 miliardy funtów do końca kadencji parlamentu – co oznacza wzrost o 10 miliardów funtów w ciągu pięciu lat. W przyszłości wypłaty mają być powiązane z czynszami za najtańsze 10 procent lokali na rynku, zamiast dotychczasowych 30 procent.
Co na to partia pracy?
Rząd Partii Pracy (Labour) odrzuca te propozycje. Premier Andy Burnham, który w lipcu zastąpił Keira Starmera, skrytykował wszystkie 36 mld funtów oszczędności. Z kolei rzecznik Labour nazwał plan Torysów receptą na bezdomność i ludzką biedę.
Warto też wiedzieć, że sam rząd nie ma łatwej sytuacji. W zeszłym roku musiał zrezygnować z oszczędności rzędu 5 mld funtów po buncie własnych posłów. Kanclerz skarbu (Chancellor), czyli brytyjski minister finansów, John Healey ostrzegł tymczasem, że rachunek za zasiłki nie spadnie przed wyborami. Rząd zapowiada za to w najbliższych tygodniach przeglądy dotyczące bezrobocia wśród młodych oraz zasiłków dla osób z niepełnosprawnościami.
Co oznaczają cięcia w zasiłkach dla Polaków w UK?
Przede wszystkim nic nie zmieni się od razu. Żeby plan wszedł w życie, Torysi musieliby wygrać wybory i przeforsować ustawy w parlamencie.
Jeśli zmiany weszłyby jednak w życie dotkną głównie osoby pobierające PIP (Personal Independence Payment). Najmocniej odczułyby to osoby z lekkimi zaburzeniami psychicznymi.
Także rodziny z trójką dzieci i więcej. Limit na dwoje dzieci oznacza, że w Universal Credit nie dostaje się dodatku na trzecie i kolejne dziecko urodzone po kwietniu 2017 roku. Labour go zniósł, natomiast Torysi chcą go przywrócić.
Oraz najemców, którzy dostają Local Housing Allowance. Dziś opierają się one na 30 proc. najtańszych ofert w okolicy. Torysi obniżyliby ten próg do 10 proc., więc wiele osób mogłoby dopłacać do czynszu z własnej kieszeni.
