Poszukiwanie pracy w innym kraju Unii Europejskiej będzie łatwiejsze i bezpieczniejsze finansowo. Parlament Europejski przyjął 7 lipca nowe przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po raz pierwszy od kilkunastu lat w istotny sposób zmieniają się zasady wypłaty zasiłków dla bezrobotnych przemieszczających się między państwami członkowskimi. Na czym polegają zmiany? Co dają osobom bezrobotnym?
Każde państwo nadal będzie samodzielnie ustalało wysokość zasiłków i warunki ich przyznawania. Natomiast zmienią się reguły określające, które państwo odpowiada za wypłatę świadczeń. Co równie ważne, zmienia się czas, przez jakim można je pobierać podczas poszukiwania pracy za granicą.
Parlament Europejski przyjął nowe przepisy 7 lipca 2026 r.. Zanim zaczną obowiązywać, muszą jeszcze zostać formalnie zatwierdzone przez Radę UE i opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Największa zmiana – pół roku na znalezienie pracy w innym kraju UE
Najważniejszą zmianą dla osób bezrobotnych jest wydłużenie okresu, przez który będzie można zachować prawo do pobieranego zasiłku podczas poszukiwania pracy w innym państwie członkowskim.
Obecnie osoba otrzymująca zasiłek dla bezrobotnych może wyjechać do innego kraju UE i nadal pobierać świadczenie zasadniczo przez trzy miesiące. W wyjątkowych przypadkach właściwy urząd może wydłużyć ten okres do sześciu miesięcy/ Jednak nie jest to rozwiązanie gwarantowane.
Po wejściu nowych przepisów sześciomiesięczny okres będzie standardem. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna będzie mogła przez pół roku szukać pracy w innym kraju Unii Europejskiej. Nie straci przy tym prawa do świadczenia wypłacanego przez państwo, w którym nabyła do niego uprawnienia.
Co więcej, nowe regulacje przewidują możliwość dalszego przedłużenia wypłaty zasiłku. Nawet do końca okresu, na jaki został on przyznany. Oczywiście, jeśli pozwolą na to przepisy państwa wypłacającego świadczenie.
Co to oznacza dla Polaków?
Dla wielu Polaków może to być jedna z najbardziej praktycznych zmian od lat.
Osoba, która utraci pracę w Polsce i uzyska prawo do zasiłku dla bezrobotnych, nie będzie musiała wybierać między zachowaniem świadczenia a wyjazdem za granicę w poszukiwaniu zatrudnienia. Po wejściu nowych przepisów będzie mogła wyjechać na przykład do Niemiec, Holandii, Belgii, Austrii czy Irlandii. Tam przez sześć miesięcy aktywnie szukać tam pracy, nadal otrzymując polski zasiłek.
Nie zmieniają się warunki przyznawania zasiłku
Nowe przepisy nie oznaczają, że łatwiej będzie otrzymać zasiłek dla bezrobotnych. Każde państwo członkowskie nadal będzie samodzielnie decydowało o tym, kto spełnia warunki do uzyskania świadczenia. Reforma nie zmienia również kwoty jego wysokość oraz jak długo będzie ono wypłacane. Nie ujednolica zatem krajowych systemów zabezpieczenia społecznego.
Zmienia się natomiast sposób współpracy między państwami oraz zasady umożliwiające zachowanie świadczeń podczas przemieszczania się po Unii Europejskiej.
Nowe zasady dla pracowników transgranicznych
Istotne zmiany obejmą również pracowników transgranicznych, czyli osoby mieszkające w jednym państwie, a pracujące w innym. Dotyczy to między innymi wielu Polaków mieszkających w pasie przygranicznym i codziennie dojeżdżających do pracy w Niemczech lub Czechach.
Obecnie ustalenie, które państwo powinno wypłacić zasiłek po utracie pracy, bywa skomplikowane. Dlatego często prowadzi do sporów między instytucjami.
Nowe przepisy przewidują, że jeśli pracownik był zatrudniony, prowadził działalność lub podlegał ubezpieczeniu społecznemu w innym państwie przez co najmniej 22 nieprzerwane tygodnie, to właśnie kraj ostatniego zatrudnienia będzie co do zasady odpowiadał za wypłatę zasiłku dla bezrobotnych.
W praktyce oznacza to, że osoba mieszkająca w Polsce, ale od wielu miesięcy pracująca w Niemczech, po utracie pracy będzie mogła ubiegać się o świadczenie w niemieckim systemie. Niezależnie od miejsca zamieszkania.
Łatwiejsze korzystanie z prawa do świadczeń nabytych w różnych krajach
Nowe przepisy ułatwią również uwzględnianie okresów zatrudnienia i ubezpieczenia zdobytych w różnych państwach członkowskich.
Dla osób, które w ciągu swojej kariery zawodowej pracowały kolejno w Polsce, Niemczech, Holandii czy Belgii, oznacza to prostsze ustalanie prawa do świadczeń. Będzie również mniejsze ryzyko problemów administracyjnych wynikających z różnic między krajowymi systemami.
Zmiany także dla osób wyjeżdżających do pracy za granicą
Reforma obejmuje również przepisy dotyczące krótkoterminowej pracy za granicą oraz delegowania pracowników.
Co do zasady właściwe instytucje będą musiały być wcześniej informowane o wykonywaniu pracy w innym państwie członkowskim. Jednocześnie wprowadzono wyjątek dla podróży służbowych oraz krótkich aktywności zawodowych trwających maksymalnie trzy kolejne dni robocze. Wyjątek nie obejmie jednak sektora budowlanego, gdzie obowiązek zgłaszania pracowników pozostanie bez zmian.
Nowe przepisy UE zmienią zasady wypłaty zasiłków dla bezrobotnych. Dlaczego ta reforma jest ważna?
Według danych Komisji Europejskiej około 16 milionów mieszkańców Unii Europejskiej mieszka lub pracuje w innym państwie członkowskim. W tej grupie znajduje się także kilkaset tysięcy Polaków zatrudnionych poza krajem.
Nowe przepisy odpowiadają na realia współczesnego rynku pracy. Obecnie zmiana miejsca zatrudnienia między państwami UE jest coraz częstsza. Dłuższy okres pobierania zasiłku podczas poszukiwania pracy za granicą, prostsze zasady dla pracowników transgranicznych oraz większa przejrzystość w ustalaniu państwa odpowiedzialnego za wypłatę świadczeń sprawią, że mobilność zawodowa w Unii będzie łatwiejsza.
