Miliony pracowników mogą w przyszłości otrzymać znacznie niższe emerytury. Mimo że pracują tyle samo i regularnie opłacają składki. Wszystko przez nowy sposób wyliczania emerytury, który od 2026 roku jeszcze mocniej uzależnia wysokość przyszłej emerytury od szybko rosnących wynagrodzeń.
Eksperci ostrzegają, że system coraz bardziej premiuje osoby z wysokimi dochodami, a jednocześnie pogarsza sytuację pracowników o niskich i średnich zarobkach. W praktyce oznacza to, że wiele osób będzie musiało pracować dłużej lub pogodzić się z niższą emeryturą.
Nowy sposób wyliczania emerytury. Co zmienia się od 2026 roku?
Zmiany wynikają z nowych wskaźników ubezpieczeń społecznych wprowadzanych na podstawie corocznej aktualizacji danych o wynagrodzeniach. Państwo podnosi próg dochodu potrzebny do zdobycia pełnego punktu emerytalnego, czyli podstawowego elementu służącego do wyliczania przyszłej emerytury.
Od 2026 roku, aby zdobyć jeden pełny punkt emerytalny, pracownik musi zarobić 51 944 euro rocznie. Jeszcze dwa lata wcześniej wystarczało około 47 tysięcy euro.
To oznacza wzrost wymaganego dochodu o ponad 10 procent w bardzo krótkim czasie.
Problem polega na tym, że pensje większości pracowników nie rosną w takim tempie. W efekcie osoby, które zarabiają podobnie jak kilka lat temu, zdobywają dziś mniej punktów emerytalnych niż wcześniej.
Dlaczego rząd wprowadza nowe wyliczenia emerytur?
Rząd tłumaczy zmiany koniecznością dostosowania systemu do wzrostu płac i kosztów funkcjonowania ubezpieczeń społecznych. Co roku aktualizowane są tzw. wskaźniki obliczeniowe. Te mają odzwierciedlać przeciętne wynagrodzenia w gospodarce.
Teoretycznie system ma działać sprawiedliwie. Osoby zarabiające więcej odprowadzają wyższe składki i zdobywają więcej punktów emerytalnych. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy przeciętne wynagrodzenia rosną szybciej niż realne dochody milionów pracowników.
W praktyce coraz większa grupa osób nie nadąża za rosnącymi progami wymaganymi do zdobycia pełnych punktów emerytalnych. Wśród osób pokrzywdzonych przez nowe wyliczenia są Polacy pracujący w niemieckich firmach i zakładach produkcyjnych, opiece.
Zarabiasz tyle samo? Twoja przyszła emerytura może być niższa
Największe kontrowersje budzi fakt, że pracownik może wykonywać tę samą pracę, zarabiać podobne pieniądze i mimo to odkładać mniej na przyszłą emeryturę niż kilka lat wcześniej.
Dzieje się tak dlatego, że liczba punktów emerytalnych zależy nie od samej wysokości wynagrodzenia, ale od relacji zarobków pracownika do średniej krajowej.
Jeżeli próg potrzebny do zdobycia jednego punktu emerytalnego rośnie szybciej niż pensja pracownika, automatycznie spada liczba zdobywanych punktów. A mniej punktów oznacza niższą emeryturę.
Eksperci podkreślają, że to szczególnie niebezpieczne dla osób zatrudnionych w handlu, usługach, opiece, logistyce czy gastronomii. Tam podwyżki często nie nadążają za oficjalnym wzrostem płac w gospodarce.
Niskie i średnie dochody nie starczą na godną emerytrurę
Nowe zasady najmocniej uderzają w osoby o niskich i średnich dochodach. Pracownicy z wyższymi zarobkami mają większą szansę nadrobić rosnące progi dzięki premiom, awansom czy regularnym podwyżkom.
Tymczasem osoby zarabiające przeciętnie coraz częściej znajdują się poniżej poziomu wymaganego do zdobycia pełnych punktów emerytalnych.
W efekcie rośnie ryzyko ubóstwa emerytalnego. Coraz więcej ekspertów alarmuje, że nawet wieloletnia praca na pełen etat może w przyszłości nie zapewnić świadczenia pozwalającego na spokojne życie po zakończeniu aktywności zawodowej.
Emerytura coraz bardziej zależy od dynamiki podwyżek
System emerytalny coraz mocniej premiuje wysokie dochody. Jest oderwany od codziennej sytuacji wielu pracowników. Rosnące koszty życia, wysokie ceny mieszkań, energii i żywności sprawiają, że wiele osób nie ma możliwości dodatkowego oszczędzania na starość.
Jednocześnie państwowa emerytura jest coraz bardziej uzależniona od tego, czy pracownik przez całą karierę zawodową był w stanie utrzymywać dochody na poziomie rosnącej średniej krajowej.
Dla milionów osób oznacza to jedno — mimo wielu lat pracy ich przyszła emerytura będzie znacznie niższa, niż jeszcze kilka lat temu zakładali.
Eksperci ostrzegają przed nowym kryzysem emerytalnym
Specjaliści rynku pracy i systemu emerytalnego ostrzegają, że obecny model może w kolejnych latach doprowadzić do pogłębienia nierówności społecznych i wzrostu liczby seniorów zagrożonych ubóstwem.
Coraz częściej pojawiają się głosy, że sam system punktów emerytalnych przestaje odpowiadać realiom rynku pracy, gdzie wiele osób pracuje na część etatu, zmienia zatrudnienie lub przez lata nie otrzymuje podwyżek odpowiadających tempu wzrostu średnich wynagrodzeń.
Dla wielu pracowników nowy sposób wyliczania emerytury oznacza więc nie tylko niższe świadczenie w przyszłości, ale także coraz mniejszą szansę na godną i stabilną starość.
