Restrykcyjne i niejasne zasady przyznawania mieszkań socjalnych są problematyczne zarówno dla Irlandczyków, jak i dla emigrantów. Mieszkań jest mało. Obecnie w samym Dublinie brakuje dziesiątków tysięcy mieszkań. Szczególne problemy mają Polacy mieszkający w Irlandii.
Na forum zapytałam naszych rodaków, jak ich zdaniem wygląda dostępność mieszkań socjalnych. Dlaczego tak wielu się o nie stara i ile realnie trzeba czekać?
Jakie są zasady przyznawania mieszkań socjalnych w Irlandii i co budzi najwięcej wątpliwości? Co mówią przepisy?
Zasady przyznawania mieszkań socjalnych – podstawa prawna
System mieszkań socjalnych w Irlandii opiera się na Housing (Miscellaneous Provisions) Act 2009, który reguluje zasady oceny uprawnień do wsparcia mieszkaniowego przez lokalne councils.
Zgodnie z Section 20 ustawy, każdy wniosek przechodzi social housing assessment, czyli ocenę sytuacji mieszkaniowej i finansowej. Council sprawdza, czy dana osoba spełnia kryteria oraz jaka forma wsparcia jest odpowiednia, np. mieszkanie komunalne lub HAP.
Przepisy pozwalają ministrowi ds. mieszkalnictwa ustalać szczegółowe zasady, w tym limity dochodowe i sposób ich liczenia. Lokalne władze stosują wspólne ramy prawne, ale mogą dostosowywać progi do lokalnego rynku, co powoduje różnice między regionami.
Komu przysługuje mieszkanie socjalne – kryteria kwalifikacji
Aby zostać wpisanym na listę mieszkań socjalnych, trzeba spełnić kilka podstawowych warunków wynikających z prawa i regulacji wykonawczych.
- Brak odpowiedniego mieszkania lub innej możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych
Kryterium dochodowe opiera się na dochodzie netto gospodarstwa domowego z ostatnich 12 miesięcy. Jeśli przekracza on ustalony limit, wniosek o wsparcie mieszkaniowe zostaje odrzucony. W Irlandii nie ma jednego ogólnokrajowego progu — limity (income bands) różnią się w zależności od lokalnego councilu i regionu, np. Dublin, Cork czy Galway, ze względu na różnice w kosztach życia i mieszkań. - Legalny pobyt i spełnienie warunku „habitual residence”
- Wykazanie rzeczywistej potrzeby mieszkaniowej
Council ocenia sytuację życiową wnioskodawcy, biorąc pod uwagę m.in.:
- bezdomność lub ryzyko bezdomności,
- przeludnienie mieszkania,
- nieodpowiednie warunki techniczne lokalu,
- problemy zdrowotne lub społeczne wpływające na sytuację mieszkaniową,
- brak możliwości wynajęcia mieszkania na rynku prywatnym.
Dopiero po pozytywnej ocenie wszystkich kryteriów osoba zostaje uznana za uprawnioną do otrzymania wsparcia mieszkaniowego i może zostać wpisana na listę oczekujących.
– ikonografika
Jak działa przydział mieszkań socjalnych i dlaczego system jest trudny w praktyce?
Po pozytywnej ocenie wnioskodawca trafia na listę oczekujących (housing list) prowadzoną przez lokalny council. Przydział mieszkań nie odbywa się jednak według kolejności zgłoszeń — decydują m.in. pilność sytuacji, czas oczekiwania i lokalne zasady punktacji.
Ze względu na kryzys mieszkaniowy popyt znacznie przewyższa podaż, co powoduje wieloletnie kolejki. Dlatego rośnie znaczenie alternatywnych form wsparcia, takich jak Housing Assistance Payment (HAP) czy dopłaty do wynajmu w sektorze prywatnym.
W praktyce czas oczekiwania na mieszkanie komunalne może wynosić wiele lat, a część osób zamiast lokalu otrzymuje inne formy wsparcia mieszkaniowego.
Rzeczywisty czas oczekiwania i alternatywy zamiast mieszkania komunalnego
Wiele osób na przyznanie mieszkania socjalnego czeka kilkanaście lat. Najczęściej stosowaną alternatywą jest Housing Assistance Payment (HAP), czyli dopłata do wynajmu na rynku prywatnym. Wówczas państwo pokrywa część czynszu. Natomiast najemca dopłaca resztę. W innych przypadkach stosuje się programy takie jak RAS lub wynajem mieszkań od prywatnych właścicieli przez council. W efekcie wielu beneficjentów systemu nigdy nie otrzymuje bezpośrednio mieszkania komunalnego, lecz pozostaje w systemie wsparcia najmu prywatnego przez długi czas.
FAQ
Na podstawie historii czytelników stworzyliśmy poradnik złożony z 10 najczęstszych trudności z jakimi zderzają się Polacy w Irlandii starający się o mieszkanie socjalne.
-
W Dublinie, to osobna bajka, 15 lat na liście i nic się nie rusza… Wieloletnie oczekiwanie na mieszkanie socjalne, czasami nawet 15 lat na liście
W Irlandii mieszkania socjalne przyznają lokalne władze samorządowe (Local Authorities), np. rady hrabstw i miast. Nie istnieje jedna ogólnokrajowa kolejka z gwarantowanym terminem otrzymania mieszkania. Czas oczekiwania zależy m.in. od liczby dostępnych lokali, miejsca zamieszkania, sytuacji rodzinnej oraz poziomu potrzeby mieszkaniowej. Z tego powodu w kolejkach często następują przesunięcia.
-
Nie wiem jak to jest, ale znajoma dostała dom po 6 latach od złożenia wniosku…a ja nadal czekam… Brak przejrzystości w przyznawaniu mieszkań
Samorządy stosują własne kryteria oceny potrzeb mieszkaniowych. Pod uwagę mogą być brane m.in. obecne warunki mieszkaniowe, liczba osób w gospodarstwie domowym, dochód, stan zdrowia czy szczególna sytuacja życiowa. Osoby oczekujące często nie widzą pełnego procesu oceny innych wnioskodawców, dlatego mogą mieć poczucie braku sprawiedliwości.
-
Pierwszy raz odesłali mi go (wniosek) w całości po dwóch miesiącach że brakuje czegoś od księgowej…Za kilka miesięcy znów dostałem cały wniosek z powrotem…Skomplikowana biurokracja i problemy z dokumentacją
Osoba ubiegająca się o mieszkanie socjalne musi udowodnić swoją sytuację finansową i mieszkaniową. Samorząd może wymagać dokumentów dotyczących dochodów, zatrudnienia, rodziny czy obecnego miejsca zamieszkania.
-
Rodziny gdzie oboje pracują na full time nie mają żadnego wsparcia …Pracujące rodziny czują, że system ich nie wspiera
System mieszkań socjalnych jest kierowany przede wszystkim do osób, które nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie odpowiedniego mieszkania na rynku prywatnym. Kryteria dochodowe powodują, że część rodzin pracujących może przekroczyć limit kwalifikacyjny, mimo że nadal ma trudności z zakupem lub wynajmem mieszkania.
-
Znam osoby które posiadają kilka nieruchomości w Polsce a w tutaj udają biednych i dostają mieszkania socjalne … Podejrzenia dotyczące nadużyć i ukrywania majątku
Aby otrzymać mieszkanie socjalne, należy spełniać kryteria ustalone przez lokalny samorząd. Wnioskodawcy muszą podać informacje dotyczące dochodów i sytuacji mieszkaniowej. Ukrywanie istotnych informacji może prowadzić do konsekwencji prawnych lub utraty prawa do pomocy.
-
Zarabiamy 20€ na tydzień ponad limit. Radźcie sobie sami … Brak rozwiązań dla osób „za bogatych na socjal, ale za biednych na kredyt”
System pomocy mieszkaniowej opiera się na określonych progach dochodowych. Osoby powyżej limitu mogą nie kwalifikować się do mieszkania socjalnego, ale jednocześnie mogą mieć zbyt niskie dochody, aby uzyskać kredyt hipoteczny. Ta grupa niestety jest coraz liczniejsza.
-
Dom socjalny = jedyna gwarancja na ten moment…Kryzys mieszkaniowy i brak dostępnych lokali
Samorządy są odpowiedzialne za zapewnienie mieszkań osobom zakwalifikowanym, ale liczba dostępnych lokali jest ograniczona. Duża liczba osób oczekujących powoduje wydłużenie kolejek.
-
ANI TO WASZE ani dla dzieci waszych…Co będzie za 2,3, 5 lat tego nikt nie wie…Brak poczucia bezpieczeństwa związany z mieszkaniem socjalnym
Mieszkanie socjalne w Irlandii nie oznacza własności lokalu. Mieszkaniec posiada umowę jedynie najmu. Natomiast nieruchomość jest własnością samorządu lub organizacji mieszkaniowej. Lokatorzy mają jednak ochronę wynikającą z przepisów dotyczących najmu.
-
Dostaliśmy wypowiedzenie mieszkania (do końca lipca) więc panika…Trudności osób znajdujących się w nagłej sytuacji życiowej
Samorządy mogą traktować określone sytuacje jako bardziej pilne, np. zagrożenie bezdomnością, przemoc domową czy poważne problemy zdrowotne. Nie oznacza to jednak automatycznego przyznania mieszkania. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie.
-
Wiele osób nie zna procedur i swoich praw
Każda lokalna władza mieszkaniowa publikuje własne procedury aplikacji i kryteria kwalifikacji. Osoby potrzebujące pomocy mogą kontaktować się z lokalnym urzędem mieszkaniowym lub organizacjami doradczymi zajmującymi się prawami lokatorów.
Z komentarzy Polaków wynika, że największe problemy związane z mieszkaniami socjalnymi w Irlandii to nie tylko sam brak mieszkań, ale również niejasności w formalnościach i sposobie przyznawania.
