Wystarczy chwila nieuwagi, by zapomniane choroby wróciły. W świecie, który przyzwyczaił się do medycznych sukcesów i poczucia bezpieczeństwa, nagłe ogniska zakażeń działają jak zimny prysznic. Wielka Brytania właśnie zmaga się z odrą.
Prawdopodobnie ponad 60 dzieci zakażonych odrą w jednym rejonie metropolii to sygnał ostrzegawczy, który trudno zignorować. Podejrzane przypadki odnotowano w 7 szkołach i jednym przedszkolu w Enfield, a część najmłodszych wymagała hospitalizacji – podał The Guardian. Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowia nieco studzi emocje i mówi o 34 potwierdzonych przypadkach w tej części Londynu do 9 lutego.
Odra zaczyna się jak przeziębienie i czasami kończy w szpitalu
Odra to choroba zakaźna bardzo szybko rozprzestrzeniająca się, bo jedna chora osoba może zakazić od 12 do 18 niezaszczepionych. W miejskim rytmie życia z codziennym przemieszczaniem się między dzielnicami wysokie ryzyko zakażenia jest normą. Choroba zaczyna się niewinnie, ale jej powikłania mogą doprowadzić do uszkodzeń mózgu czy utraty słuchu.
Aby utrzymać odporność zbiorową, poziom wyszczepienia powinien sięgać 95 proc. Tymczasem w Wielkiej Brytanii jedną dawkę szczepionki MMR przyjęło 91,9 proc. pięciolatków, a pełny cykl – 83,7 proc. W Enfield pełny cykl szczepienia MMR przeszło zaledwie nieco ponad 64 proc. kilkulatków, na czym choroba zakaźna korzysta.
W związku z ogniskiem choroby władze lokalne ostrzegły rodziców, że niezaszczepione dzieci, które miały bliski kontakt z chorym, mogą zostać wyłączone z zajęć nawet na 21 dni. Statystycznie jedno na pięć zakażonych dzieci wymaga leczenia szpitalnego.
Sprawdź: Epidemia odry w UK? W Liverpoolu zmarło dziecko.
Odra przenosi się drogą kropelkową podczas rozmowy
Patogen przenosi się głównie drogą kropelkową – podczas kaszlu, kichania czy rozmowy. Ale również przez kontakt z zakaźnymi wydzielinami z dróg oddechowych. Wirus umie utrzymywać się w powietrzu lub na skażonych powierzchniach nawet do dwóch godzin. Ryzyko zachorowania po kontakcie z chorym u osoby nieuodpornionej jest więc bardzo wysokie. Okres wylęgania choroby do pojawienia się pierwszych, nieswoistych objawów trwa zwykle około 10 dni. Wysypka pojawia się przeciętnie po dwóch tygodniach od zakażenia. Chory zaraża już w fazie objawów zwiastunowych i pozostaje źródłem infekcji jeszcze przez 3–4 dni od wystąpienia osutki.
Przebieg odry ma kilka charakterystycznych etapów. Najpierw pojawia się okres nieżytowy z bardzo wysoką gorączką, suchym i męczącym kaszlem, katarem oraz zapaleniem spojówek ze światłowstrętem i obrzękiem powiek. W tym czasie, na 1–2 dni przed wysypką, na błonie śluzowej policzków mogą wystąpić typowe szarobiałe plamki Koplika otoczone czerwoną obwódką.
Następnie rozpoczyna się okres wysypkowy. Ciemnoczerwone plamki i grudki najpierw pojawiają się na twarzy i za uszami. Potem obejmują tułów i kończyny, często zlewając się ze sobą. W fazie zdrowienia gorączka spada, zmiany skórne brunatnieją i znikają w tej samej kolejności, w jakiej się pojawiły, pozostawiając na pewien czas przebarwienia i delikatne złuszczanie naskórka. Leczenie ma charakter objawowy.
Wielka Brytania utraciła status państwa wolnego od odry
Styl życia oparty na mobilności sprzyja rozwojowi kultury i gospodarki, ale jednocześnie ułatwia transmisję drobnoustrojów. Współczesne miasta są przestrzenią intensywnego kontaktu – szkoły, transport publiczny, galerie handlowe i miejsca pracy tworzą gęstą sieć połączeń. Choroba zakaźna ma więc dogodne warunki do rozwoju.
Światowa Organizacja Zdrowia uznała, że Wielka Brytania ponownie traci status kraju wolnego od odry po wzroście liczby przypadków i zahamowaniu tempa szczepień. W 2024 roku odnotowano tam blisko 3700 zachorowań.
Podobny problem widać m.in. w Hiszpanii, Austrii, Armenii, Azerbejdżanie i Uzbekistanie. We Francji i Rumunii wirus krąży już w sposób ciągły, co oznacza, że zakażenia nie są pojedynczymi ogniskami, lecz zaczynają tworzyć trwały łańcuch transmisji. Zdaniem specjalistów to bezpośrednia konsekwencja spadku zaufania do szczepień nasilonego po pandemii COVID-19.
