Brytyjski rząd przygotowuje szeroko zakrojoną reformę systemu sprawiedliwości. Obejmie ona głównie paragrafy związane z przestępczością nieletnich. Reforma znacząco zmienia podejście do odpowiedzialności za młodych sprawców przestępstw. W centrum zmian znajduje się pomysł, że większa odpowiedzialność spadnie nie tylko na samych nieletnich, ale również na ich rodziców i opiekunów. Czy wejdą kary dla rodziców za przestępstwa dzieci?
Reforma jest aktualnie prezentowana w nowej White Paper on Youth Justice, przygotowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości i kierowanej politycznie przez wicepremiera oraz ministra sprawiedliwości Davida Lammya.
Reforma prawa dotyczącego przestępczości nieletnich – na czym polega zmiana?
Nowy model zakłada przesunięcie akcentu z samej reakcji karnej na przestępstwo w stronę wcześniejszej interwencji i kontroli środowiska rodzinnego.
Państwo chce działać nie dopiero wtedy, gdy młody człowiek popełni przestępstwo, ale wcześniej – gdy pojawiają się pierwsze oznaki zachowań antyspołecznych, problemów wychowawczych lub wejścia w środowisko przestępcze.
W praktyce oznacza to rozbudowę systemu sądów i programów interwencyjnych. Te mają łączyć elementy wymiaru sprawiedliwości, edukacji i opieki społecznej.
Plan obejmuje także nowe tzw. youth intervention courts. Są to sądy, które nie tylko orzekają, ale też nadzorują proces resocjalizacji młodych osób przy współpracy ze służbami społecznymi.
Kary dla rodziców za przestępstwa dzieci? Większa odpowiedzialność opiekunów
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów reformy jest wzmocnienie odpowiedzialności rodziców i opiekunów.
Już obecnie w systemie brytyjskim funkcjonują tzw. parenting orders. Są to nakazy rodzicielskie, które mogą zobowiązać opiekunów do udziału w szkoleniach, terapii lub programach wsparcia. W przypadku braku współpracy możliwe są kary finansowe.
Reforma zakłada zwiększenie znaczenia tych narzędzi. Natomiast w debacie publicznej pojawiają się także głosy, że w skrajnych przypadkach niewywiązywanie się z obowiązków może prowadzić nawet do odpowiedzialności karnej rodziców.
Celem nie jest jednak automatyczne karanie rodzin, ale wymuszenie aktywnego udziału opiekunów w zapobieganiu przestępczości nieletnich.
Dlaczego reforma prawa jest wprowadzana – przestępczość młodzieży w UK
Zmiany wynikają z rosnących obaw o przestępczość wśród młodych ludzi oraz skuteczność obecnego systemu.
Rząd wskazuje, że zbyt wielu nieletnich wpada w powtarzalne schematy przestępcze. Natomiast system reaguje zbyt późno i zbyt słabo. Szczególnie problematyczne są przestępstwa związane z przemocą, w tym nożownictwem. Niepokoją również rosnące zachowania antyspołeczne.
W ocenie władz, dotychczasowy model nie zatrzymuje młodych ludzi na wczesnym etapie wkraczania na ścieżkę przestępczą. To prowadzi do utrwalania się negatywnych zachowań życiowych.
Nowe działania wobec młodych sprawców
Reforma zakłada rozwój programów, które mają łączyć kontrolę sądową z realnym wsparciem.
Nowe sądy interwencyjne mają kierować młodych sprawców do indywidualnych programów edukacyjnych, zdrowotnych i resocjalizacyjnych. Celem jest nie tylko kara, ale przede wszystkim zmiana zachowania i ograniczenie ryzyka powrotu do przestępstwa.
Rząd planuje również większe inwestycje w programy prewencyjne. Dlatego przeznaczy około 15,4 mln funtów rocznie na wsparcie tysięcy dzieci zagrożonych wejściem w system karny.
Kontrowersje i spór polityczny wokół reformy
Reforma budzi duże emocje polityczne. Zwolennicy podkreślają, że państwo musi reagować wcześniej i bardziej zdecydowanie, aby chronić społeczeństwo i same dzieci przed wejściem w świat przestępczości.
Krytycy ostrzegają jednak, że przerzucanie odpowiedzialności na rodziców będzie nieskuteczne lub niesprawiedliwe. Szczególnie w rodzinach zmagających się z problemami społecznymi, ubóstwem czy brakiem dostępu do wsparcia.
Kiedy wejdą zmiany w życie
Reforma została przedstawiona w formie White Paper. To oznacza, że jest to plan kierunkowy, który będzie teraz przechodził konsultacje i dalsze prace legislacyjne.
Ostateczny kształt przepisów nie jest jeszcze znany. Natomiast rząd zapowiada stopniowe wdrażanie zmian w najbliższych latach.
