Wielu brytyjskich komorników (ang. bailiffs lub enforcement agents) bywa oskarżanych o przekraczanie uprawnień. Organizacje takie jak Citizens Advice regularnie odnotowują skargi na agresywne zachowania i nielegalne praktyki. Co zatem wolno, a czego nie brytyjskiemu komornikowi? Jak się bronić, jeśli jesteś ofiarą komornika, który nadużywa swoich praw?
Ten poradnik powstał z myślą o Polakach w UK, którzy szczególnie są narażeni na nieuczciwe praktyki brytyjskich komorników. Nieznajomość przepisów i często bariera językowa, sprawiają, że Polacy mogą być ofiarami komorników, którzy nadużywają swoich uprawnień w celu zastraszenia dłużników. Oto kompleksowy poradnik, który odpowiada na pytanie: co wolno komornikowi w UK, a czego absolutnie robić mu nie wolno.
Kiedy przyjdzie do mnie bailiff?
Brytyjski „agent egzekucyjny” („enforcement agent”) zwany jest potocznie „bailiff” czyli komornik. Może odwiedzić twój dom, jeśli zalegasz z długami i wydano już sądowy nakaz zapłaty lub zalegasz z opłatami urzędowymi, które są ścigane bez nakazu sądowego. Na 7 dni przed swoją wizytą komornik jest zobowiązany wysłać odpowiednie powiadomienie (tzw. „Enforcement Notice”). Zignorowanie tego dokumentu to najgorszy błąd popełniany przez dłużników w UK, a niestety wiele osób na niego nie odpowiada.
Co ważne, należy odróżnić komornika od windykatora. Obie te osoby mają za zadanie ściąganie długów, jednak zakres ich praw różni się diametralnie. W skrócie windykatorzy nie mają żadnych praw, poza proszeniem i domaganiem się zapłaty długu. Prawa komorników prezentujemy poniże.
Czego komornikowi absolutnie NIE WOLNO?
Większość ludzi uważa, że komornik może wejść do mieszkania kiedy chce i zabrać co chce. To mit! W przypadku standardowych długów cywilnych (np. zaległy Council Tax, mandaty drogowe, rachunki za prąd czy gaz), prawo stoi po stronie dłużnika.
- Zakaz wejścia siłą: Komornik nie może wyważyć drzwi, podważyć okna, włożyć nogi w próg ani popchnąć Cię, aby wślizgnąć się do środka.
- Zakaz nocnych wizyt: Legalne godziny pracy komornika to wyłącznie 6:00 – 21:00. Wizyta o godzinie 22:00 lub 5:00 rano jest złamaniem prawa.
- Ochrona dzieci i osób vulnerable: Komornik nie ma prawa wejść do nieruchomości, jeśli w środku znajdują się wyłącznie dzieci poniżej 16. roku życia lub osoby ciężko chore, niepełnosprawne.
- Zakaz aresztowania: Komornik nie może Cię zatrzymać ani grozić Ci więzieniem.
- Zakaz zabierania przedmiotów pierwszej potrzeby: Prawo zabrania konfiskaty rzeczy niezbędnych do codziennego życia (lodówka, kuchenka, łóżka, pralka) oraz ubrań i zabawek dziecięcych.
- Ochrona narzędzi pracy: Nie wolno mu zająć komputera, narzędzi czy pojazdu służącego do pracy lub nauki, o ile ich łączna wartość nie przekracza £1350.
- Zakaz zajmowania cudzego mienia: Komornik może zająć wyłącznie przedmioty należące bezpośrednio do dłużnika. Nie może zabrać własności partnera, dzieci, współlokatorów czy landlorda.
Co brytyjski komornik (bailiff) MOŻE zrobić legalnie?
Komornicy doskonale znają luki prawne i znają przepisy lepiej niż dłużnicy. Oto sytuacje, w których działają zgodnie z prawem:
- Wejście przez otwarte drzwi: Jeśli komornik podejdzie do domu i zastanie niezablokowane, otwarte drzwi wejściowe – ma prawo nacisnąć klamkę i legalnie wejść do środka.
- Zajęcie auta przed domem: Samochód zaparkowany na podjeździe lub publicznej drodze to najłatwiejszy cel. Komornik może założyć blokadę na koło lub wezwać lawetę i odholować auto bez wchodzenia do domu.
- Konfiskata dóbr luksusowych: Jeśli komornik wejdzie do środka, ma prawo zabezpieczyć przedmioty, które nie są niezbędne do przeżycia: telewizor, konsolę do gier, biżuterię, markowe zegarki czy gotówkę.
- Legalne naliczanie opłat: Koszty egzekucji są ściśle regulowane prawnie, ale wysokie. Sam fakt wysłania pierwszego listu kosztuje dłużnika £75, a każda osobista wizyta pod adresem to dodatkowe £235 (plus 7.5% od długu powyżej £1500).
Legalne wtargnięcie do domu przez komornika w Wielkiej Brytanii
Istnieją tylko trzy sytuacje, w których komornik może wejść do domu siłą (np. w asyście ślusarza). Są to:
- Egzekucja niezapłaconych grzywien zasądzonych przez sąd karny (Magistrates’ Court fines).
- Zaległości podatkowe wobec urzędu skarbowego (HMRC) – wymagana jest jednak specjalna zgoda sądu.
- Egzekucja długów biznesowych (dotyczy firm, nie osób prywatnych).
Jak się zachować, jeśli pod Twoimi drzwiami stawił się brytyjski komornik?
Zamknij drzwi na klucz i rozmawiaj z komornikiem wyłącznie przez zamknięte okno lub przez telefon czy domofon. Zażądaj dokumentów, w tym ID card oraz nakazu egzekucyjnego (Warrant of Control lub Writ). Jeżeli jakiekolwiek dane (nazwisko i adres) nie są poprawne, odmów rozmowy.
Jeśli faktycznie posiadasz dług i przeszedł on już przez drogę prawną, twoim celem powinno być odesłanie komornika z kwitkiem, ale z intencją spłaty. Jeśli w ogóle będziesz unikać komornika, będzie nachodził Cię nieustannie oraz próbował ściągnąć dług z wynagrodzenia.
Możesz zaproponować plan spłaty (Payment Plan) i żądać ustalenia go telefonicznie z biurem komornika, gdzie ustalisz możliwe dla siebie kwoty miesięcznych rat.
Komornik może próbować nakłonić do podpisaniaControlled Goods Agreement udając, że to jest dokument spłaty ratalnej. Jest to jednak nieprawda. Podpisanie tego dokumentu oznacza, że formalnie oddajesz mu w zastaw swoje rzeczy z domu. Jeśli spóźnisz się z ratą choćby o dzień, przy kolejnej wizycie komornik ma prawo legalnie wyważyć drzwi, aby te rzeczy zabrać.
Słowniczek pojęć. Co oznaczają angielskie terminy związane z windykacją?
Bailiff / Enforcement Agent – Komornik / urzędnik egzekucyjny. Osoba uprawniona do ściągania długów na mocy nakazu sądowego.
Notice of Enforcement – Oficjalne zawiadomienie o wszczęciu egzekucji komorniczej. Komornik ma obowiązek dostarczyć je z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem przed pierwszą wizytą. Ignorowanie tego listu to najgorszy błąd.
Warrant of Control / Writ of Control – Sądowy nakaz egzekucji. Dokument wydawany odpowiednio przez Sąd Hrabstwa (County Court) lub Sąd Najwyższy (High Court), dający komornikowi prawo do zajęcia mienia.
Controlled Goods Agreement (CGA) – Umowa o nadzorze nad dobrami materialnymi dłużnika (dawniej Walking Possession). Dokument zawierany między dłużnikiem a komornikiem. Wskazuje przedmioty, które zostają formalnie „zajęte”, ale fizycznie pozostają w domu dłużnika na czas spłaty rat. Podpisanie tego dokumentu daje komornikowi prawo wejścia siłą w przyszłości.
Vulnerable Person – Osoba wrażliwa / w trudnej sytuacji życiowej. Status ten przysługuje m.in. osobom starszym, niepełnosprawnym, chorym psychicznie, kobietom w zaawansowanej ciąży czy samotnym rodzicom. Jeśli zgłosisz ten status, komornik musi traktować Cię ze szczególną ostrożnością i często ma obowiązek wstrzymać agresywne działania.
Debtor – Dłużnik. Osoba, która posiada zaległości finansowe.
Creditor – Wierzyciel. Podmiot (np. urząd miasta, bank, dostawca energii), któremu winien jesteś pieniądze.
Gdzie szukać darmowej pomocy?
Jeśli padłeś ofiarą oszustwa lub nadużycia komornika, nie płać prywatnym firmom za pomoc. W UK działają darmowe, autoryzowane organizacje charytatywne, które pomogą Ci napisać oficjalną skargę i wstrzymać egzekucję:
Citizens Advice – bezpłatne biuro porad obywatelskich.
National Debtline – ogólnokrajowa infolinia ds. zadłużeń.
StepChange Debt Charity – największa organizacja pomagająca wyjść z długów w UK.
Zobacz także:
