Cudowny zapach jaśminu, tymianku, rozmarynu, mięty i owoców cytrusowych towarzyszy nam na całej wyspie wraz z gościnnością i nieskrywaną serdecznością mieszkańców. Tradycyjne meze – przekrój kuchni greckiej, owoce morza na obiad i smaczne grillowane mięsa na kolację z dodatkiem sałatek, tahini i tzatzików – to wyborny smak dla każdego podniebienia. Jedno z najstarszych win świata, narty o poranku, kąpiel w ciepłych wodach Morza Śródziemnego, zjednoczenie z naturą i szalone noce, wszystkiego możemy doświadczyć spędzając czas na Cyprze.
Strategiczne położenie na Morzu Śródziemnym spowodowało, że w ciągu niespełna 10 tysięcy lat historii przez wyspę przemierzyli Egipcjanie, Fenicjanie. Asyryjczycy, Persowie, Rzymianie, Bizantyjczycy, Krzyżowcy, Frankowie, Wenecjanie, Turcy i wreszcie Brytyjczycy, którzy władali wyspą aż do 1960 roku. Każda z cywilizacji pozostawiła po sobie ślady obecności na tym terenie. Stąd ogromna ilość wykopalisk archeologicznych, miejsc ściśle związanych z historią opartą na mitach, biblii, i podaniach sprzed setek lat oraz długi wykaz miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Kto z nas nie słyszał o Odysei, Córach Cypryjskich, stoickim spokoju, czy udawaniu Greka?
Wycieczkę po wyspie rozpoczynamy od miasta Pafos, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO, królestwa Afrodyty. Bogini piękna, miłości i pożądania w Petra tou Romiou u wybrzeży Cypru narodziła się z piany morskiej, bądź powstała z odciętych sierpem genitali Uranosa, otoczonych pianą morską. Miejsce wskazują trzy skały. Podobno przepłynięcie wokół środkowej o północy przy pełni księżyca przynosi szczęście. Dla zafascynowanych pozostają do odwiedzenia Łaźnie Afrodyty w Akamas, czy pozostałości sanktuariów, gdzie starożytni oddawali cześć bogini, a Córy Cypryjskie oddawały niewinność Afrodycie. Bogini była personifikacją miłości, dlatego żyje do dnia dzisiejszego, ponieważ miłość nie umiera, miłość jest wieczna.
Pafos założone ok. 300 lat p.n.e. Było głównym ośrodkiem wyspy do IV wieku, kiedy to cały Cypr nawiedziło trzęsienie ziemi niszcząc je całkowicie i doprowadzając do zmierzchu jego świetności. Obok muzeów bizantyjskiego, archeologicznego i etnograficznego zobaczyć można fort wzniesiony przez rodzinę Lusignanów i Grobowce Królewskie, a także Pręgierz Św. Pawła, gdzie wychłostano apostoła Pawła, który przybył na wyspę wraz z Barnabą głosić nową religię. Warto poświęcić więcej czasu ruinom starożytnego Pafos, a szczególnie mozaikom posadzkowym z II wieku. W Domu Dionizosa można zobaczyć mozaiki zdobiące posadzki pałacowe rezydencji rzymskiego gubernatora. Precyzja, z jaką wykonano kamienne mozaiki, odzwierciedlające mityczne postacie, ich życie codzienne, mity i legendy pozostanie absolutnym kunsztem artysty. Ich niezniszczalność pozwala cofnąć się w czasie o blisko 1800 lat i powoduje namacalne rozwinięcie ludzkiej wyobraźni.
Niedaleko Pafos w Christomos odwiedzamy Klasztor Św. Neofita, to kompleks architektoniczny założony w XII wieku przez pochodzącego z Lefkary Neofitosa, który własnoręcznie wykuł w skale trzy jaskinie z przeznaczeniem na kościół, kaplicę i pustelnię. Obecny dzisiaj Monastyr Agios Neofytos rozbudowano w XV wieku, ale freski, malowidła ścienne i ikony zachowały się w bardzo dobrym stanie, ich bogactwo i wykonanie można oglądać z przyjemnością. Wśród bizantyjskich malowideł odnajdujemy sceny przedstawiające ostatnie dni życia Jezusa, z Apostołami, Ostatniej Wieczerzy, zdrady Judasza, czy w drodze na Golgotę, Neofit pochodził z ubogiej rodziny. Dorastał przy pracy na roli. Już w dzieciństwie marzył o zostaniu mnichem – ascetą. Kiedy trafił do klasztoru pracował w winnicach monasterskich. Tam też dostał zgodę przełożonego na zamieszkanie w samotności. W ciągu wielu lat zgromadził wokół siebie wielu mnichów i uczniów. Poświęcił się pisaniu tekstów liturgicznych, homilii, komentarzy do Biblii, listy opisujące historię Cypru czasów krzyżowców, Ryszarda Lwie Serce, które posłużyły współczesnym poznaniu prawdy o wyspie.
Limassol – centrum przemysłu winiarskiego, tętniący życiem nadmorski kurort.
Dzięki zamiłowaniu mieszkańców do zabaw i rozrywki życie nieprzerwanie upływa wesoło w dzień i w nocy. Wokół miasta rozłożone są wioski winiarskie. Właśnie tutaj w zamku Kolossi produkowane jest jedno z najstarszych win na świecie Commandarii. Historia tego bogatego, aromatycznego słodkiego wina deserowego sięga czasów, kiedy Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników Św. Jana Chrzciciela Jerozolimskiego przeniósł swoją siedzibę „Grande Commanderie” na Cypr. Nieopodal w starożytnym mieście Kurion znajduje się Sanktuarium Apolla, najmłodszego spośród bogów, syn Zeusa. To właśnie Apollo przejął władzę nad słynną Wyrocznią Delficką zgodnie z którą Edyp ożenił się z matką, a jego dzieci były jednocześnie jego rodzeństwem. Przepowiednie miały znaczący wpływ na religię, politykę i prawa w starożytnym świecie.
Larnaka – gdzie Wschód spotyka się z Zachodem. Miasto powstałe na gruzach antycznego Kition.
Wzdłuż wybrzeża rozciąga się promenada Leoforos Athinon, otoczona palmami, kawiarenkami i kafejkami, stanowi miejsce spacerów i wakacyjnego wypoczynku. Tuż obok możemy udać się do pomnika poświęconego Kimonowi z Aten, który jest „odbiorcą wszelkich kłopotów”. Przybył on na wyspę z silną flotą morską, aby wyzwolić Cypr spod władzy Persów w 449 roku. Miejscem pielgrzymek z całego świata jest znajdujący się w Kition Kościół Św. Łazarza, zbudowany na miejscu jego pochówku około 900 roku, rozbudowany w XVII wieku. Łazarz, brat Marii i Marty, zgodnie z Biblią został wygnany z Betanii, po wskrzeszeniu przez Chrystusa dotarł na Cypr, gdzie Św. Paweł i Św. Barnaba mianowali go pierwszym biskupem w Kition. Kościół stanowi jeden z najbardziej imponujących przykładów bizantyjskiej architektury sakralnej na Cyprze. Legenda głosi, że kiedy Łazarz przybyła na Cypr był wygłodzony i spragniony. Poprosił napotkaną kobietę o kiść winogron, których plantacje rozciągały się poza horyzont. Jednak ona odmówiła. Za to spotkała ją kara, kiedy żyzne ziemie płodzące wspaniałe winogronowe owoce zostały zalane, a w miejscu tym powstało słone jezioro. Nigdy więcej w tym miejscu krzewy nie owocowały. W 333 r. p.n.e. Właśnie w Kition urodził się Zenon, twórca stoicyzmu, nakazującego zachować spokój zarówno w cierpieniu, jak i w szczęściu, a także nie poddawać się emocjom i namiętnościom. Zgodnie z powiedzeniem „fortuna kołem się toczy”. Zenon uważał, że ludzie powinni być wolni, szczęśliwi i bogaci. Kierował się spokojem, dziś mówimy “stoickim”. Wiele powiedzeń zgodnie z jego poglądami pozostaje z nami do dzisiaj. “Natura dała nam jeden język, a dwoje uszu po to, ażebyśmy słuchali dwa razy więcej, niż mówimy”*. Zarówno chrześcijaństwo, jak i islam towarzyszyły sobie w Larnace od zarania dziejów. Wybudowany Meczet Hala Sultan Tekke, na cześć ciotki proroka Mahometa jest czwartym miejscem pielgrzymek na świecie po Mekce, Medynie i Jerozolimie.
Stolica kraju Nikozja wraz z cudownymi wąskimi uliczkami w centrum, gdzie w kafejkach i restauracjach można wypić wspaniałe wina i zasmakować w kuchni tradycyjnej zauroczy turystów swoim spokojem i gościnnością.
Nowoczesne dzielnice znajdująca się poza centrum miasta zachwycają urokliwymi domkami, czystością i roślinnością. Szczególnie polecana odwiedzenia jest Katedra św. Jana Ewangelisty, zbudowana w 1661 roku, w której podziwiać można malowidła ścienne. Obok katedry – Muzeum Ikon Bizantyjskich, które inspirują artystów, a przede wszystkim odzwierciedlają wczesną historię chrześcijaństwa. Pisane ikony zachowane są w bardzo dobrym stanie, poznać więc można prawdziwy kunszt możliwości artystycznych autorów.
Na koniec proponuję przejazd przez Góry Trodos, z przerwą na odwiedzenie, chociaż jednej z licznych winiarni, spacerem przez miasteczko, każde z nich bowiem odzwierciedla kulturę i tradycje Cypru, a mieszkańcy – prawdziwą gościnność i serdeczność. Ciekawe jest skorzystanie z propozycji kulinarnych wybranej restauracyjki, gdzie można posłuchać muzyki i oddać się całkowicie boskim smakom kuchni greckiej. Dla marzycieli szukających spokoju, pisarzy książek szukających natchnienia proponujemy zatrzymanie w małym rodzinnym hotelu, gdzie czas się zatrzymał, a wena twórcza przepełnia nas całych.
Wyspa to ogromne przedsięwzięcie turystyczne, a także cel wielu pielgrzymek z całego świata. Oprócz licznych kościołów, klasztorów, czy pozostałości po starożytnych oczywiście należy skorzystać z wiecznego słońca i fal gorącego morza. Czas można wypełnić korzystając z ofert dodatkowych atrakcji, nurkowania, windsurfingu, żeglarstwa, rozegrać partię golfa, czy zdecydować się na uczestnictwo w którejś z corocznych imprez organizowanych na Cyprze. Przepiękne i bogate ośrodki SPA zachęcają do skorzystania z ich bogatej oferty zarówno położeniem, jak i stosowaniem najnowszych metod odchudzania i odmładzania.
Agata Kosmalska
