Śmierć 28-letniej pracownicy instytutu naukowego w Irkucku wywołała międzynarodowy niepokój. Pojawiły się spekulacje na temat możliwego wycieku dżumy w Rosji. A także podejrzenia, że Rosja pracuje nad bronią biologiczną. Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowia (UKHSA) poinformowała jednak, że ryzyko rozprzestrzenienia się choroby na szerszą skalę pozostaje bardzo niskie. Choć lokalne władze objęły kwarantanną blisko 200 osób, oficjalne komunikaty Kremla i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) starają się studzić emocje.
Tragiczny wypadek w syberyjskim instytucie
Tragedia rozegrała się w Irkuckim Instytucie Przeciwdżumowym Syberii i Dalekiego Wschodu – placówce z tradycjami sięgającymi 1934 roku, która zajmuje się badaniem najgroźniejszych patogenów.
28-letnia laborantka, Daria Szipiłowa, zgłosiła się do szpitala w miejscowości Szelechow pod koniec września z objawami ostrego zapalenia płuc. Mimo podłączenia pod respirator, kobieta zmarła.
Z nieoficjalnych doniesień lokalnych rosyjskich mediów (m.in. niezależnego portalu Ludi Bajkała) wynika, że Szipiłowa miała przed zachorowaniem przypadkowo rozbić probówkę zawierającą żywe bakterie dżumy. Dżuma w Rosji wywołała panikę na całym świecie.
Blokada szpitali i kwarantanna
W reakcji na zdarzenie w regionie wprowadzono nadzwyczajne środki ostrożności. Około 200 osób, które mogły mieć kontakt z zmarłą, poddano obserwacji medycznej. Zaś jedna z lokalnych klinik położniczych w Irkucku wstrzymała przyjęcia i zaczęła weryfikować pacjentów pod kątem objawów dżumy. Szefowa rosyjskiego komitetu ochrony zdrowia Rospotrebnadzor, Anna Popowa, pilnie udała się do Irkucka na nadzwyczajne posiedzenie komisji antyepidemicznej.
Co mówi oficjalne stanowisko Rosji i WHO?
Mimo paniki w mediach społecznościowych, oficjalne czynniki państwowe uspokajają. Zgodnie z oficjalnymi komunikatami w próbkach biologicznych zmarłej nie wykryto mikroorganizmów powiązanych z jej pracą zawodową, a testy osób z jej otoczenia dały wyniki negatywne. Sekcja zwłok wykazała śmierć z powodu „zapalenia płuc o nieznanej etiologii”. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) potwierdziła, że na ten moment ryzyko wybuchu epidemii w Rosji i poza jej granicami jest oceniane jako niskie.
Sytuację z uwagą monitorują jednak służby międzynarodowe. Głos w sprawie zabrał m.in. amerykański prezydent Donald Trump, deklarując gotowość USA do udzielenia Rosji pomocy w opanowaniu sytuacji. Departament Stanu USA wezwał Moskwę do pełnej transparentności w przekazywaniu danych.
Jaki komunikat na temat dżumy wydała UKHSA?
Brytyjska agencja UKHSA uspokaja opinię publiczną na Wyspach. Bowiem dżuma od dawna nie występuje w Wielkiej Brytanii, a skażenie wymaga bliskiego i bezpośredniego kontaktu z osobą w zaawansowanym stadium infekcji.
Chris Lewis, dyrektor ds. globalnej ochrony zdrowia w UKHSA powiedział:
„Staramy się uzyskać informacje za pośrednictwem kanałów przewidzianych w Międzynarodowych przepisach zdrowotnych, aby dokładniej zrozumieć okoliczności tego zdarzenia i zweryfikować prawdziwość tych doniesień.
Ryzyko dla zdrowia publicznego związane z dżumą dla ogółu ludności Wielkiej Brytanii pozostaje obecnie na bardzo niskim poziomie.”
Czym jest dżuma płucna?
Dżuma (Yersinia pestis) to choroba kojarzona z dawnymi epidemiami „czarnej śmierci”. Według powszechnej opinii choroba ta obecnie nie istnieje. Jednak jest to błędne przekonanie. Bakteria dżumy nadal występuje naturalnie w przyrodzie u dzikich gryzoni i ich pcheł – m.in. w Azji Centralnej i na Syberii.
Kiedy była ostatnia epidemia dżumy w Wielkiej Brytanii?
Tzw. Wielka Plaga w Londynie z 1665 roku (ang. Great Plague) dotyczyła dżumy. Była to ostatnia tak ogromna epidemia dżumy (wywoływanej przez bakterię Yersinia pestis) w historii Anglii.
W ciągu zaledwie jednego roku dżuma zabiła około 100 000 osób, co stanowiło wtedy aż jedną czwartą (25%) populacji Londynu. Choć ówcześni ludzie winili „złe powietrze”, chorobę tak naprawdę roznosiły pchły pasożytujące na szczurach, które masowo zamieszkiwały brudne i przeludnione dzielnice Londynu. Większość chorych umierała w ciągu kilku dni.
Epidemia zaczęła wygasać pod koniec 1665 roku, do czego przyczyniła się m.in. mroźna zima (która zdziesiątkowała populację pcheł) oraz Wielki Pożar Londynu w 1666 roku, który strawił większość starych, drewnianych i zanieczyszczonych domów będących siedliskiem szczurów.
Jakie są objawy dżumy? Jak można ją leczyć?
Według WHO jest to najbardziej zjadliwa postać dżumy, a okres inkubacji może trwać zaledwie 24 godziny. Objawy obejmują poważne problemy oddechowe, takie jak duszności i kaszel, często z wydzieliną zawierającą ślady krwi. WHO stwierdziła, że dżuma płucna może doprowadzić do śmierci w ciągu 18–24 godzin od wystąpienia objawów, jeśli nie zostanie poddana leczeniu.
Jednak powszechnie stosowane antybiotyki mogą skutecznie wyleczyć tę chorobę, o ile zostaną podane wcześnie.
WHO stwierdziła:
„Każda osoba z dżumą płucną może przenosić chorobę na inne osoby poprzez cząsteczki wydzielane drogą oddechową. Nieleczona dżuma płucna, jeśli nie zostanie wcześnie zdiagnozowana i leczona, może prowadzić do śmierci.
Jednak wskaźniki wyleczenia są wysokie, jeśli choroba zostanie wykryta i leczona na czas – w ciągu 24 godzin od wystąpienia objawów”.
Dlaczego dżuma w Rosji wywołała taką panikę?
Dżuma płucna to najgroźniejsza i najbardziej zaraźliwa forma tej choroby, ponieważ przenosi się z człowieka na człowieka drogą kropelkową (poprzez kaszel i kichanie). Nieleczona prowadzi do szybkiej śmierci, jednak wczesne wykrycie pozwala na skuteczne leczenie powszechnie dostępnymi antybiotykami.
Podejrzenia o militaryzację patogenu
Sprawa wywołała dyskusję o bezpieczeństwie laboratoriów. W wywiadzie dla stacji LBC brytyjski wirusolog dr Chris Smith z Addenbrooke’s Hospital w Cambridge zasugerował, że rosyjski instytut mógł prowadzić badania nad dżumą w celach wojskowych pod pretekstem obrony biologicznej. Dżuma płucna ze względu na łatwość rozprzestrzeniania się w powietrzu była historycznie rozważana jako potencjalna broń biologiczna.
