Co się dzieje, gdy firma, która zatrudnia cię w UK, upadnie? Co musi wiedzieć pracownik, gdy grozi mu zwolnienie z pracy w Wielkiej Brytanii w takiej sytuacji.
Zwolnienie z pracy jest czymś, co czasem może spotkać każdego. Niestety, w dzisiejszych czasach koncepcja „job for life” staje się coraz mniej aktualna, a na niestabilnym rynku pracy ludzie zmuszani są do nie tylko zmiany pracy, ale wręcz zawodu. To, że nagle możesz zostać pozbawiony głównego źródła dochodu, może być wyjątkowo niepokojące. Szczególnie teraz, kiedy kryzys kosztów utrzymania wywiera znaczną presję na nasze budżety domowe.
Jeśli znajdziesz się w sytuacji, gdy twój pracodawca ma kłopoty lub grozi mu bankructwo, a tobie zwolnienie – oto poradnik właśnie dla ciebie.
Najpierw — co oznacza „bankructwo” pracodawcy
Firmę uważa się za „niewypłacalną” („insolvent”), jeśli nie jest w stanie regulować swoich należności, także wobec swoich pracowników. Istnieją dwa główne terminy używane do opisania tego, co będzie dalej – likwidacja i administracja.
Likwidacja ma miejsce wtedy, gdy firma zostaje formalnie zamknięta, a jej aktywa są właśnie „likwidowane” – to elegancki sposób na powiedzenie „wyprzedane”. Dzieje się tak, gdy nie ma szans na ratunek lub po prostu jej właściciel chce zamknąć firmę.
Administracja ma miejsce wtedy, gdy istnieje możliwość uzyskania przez firmę finansowania lub kontynuowania działalności w jakiejś formie, co zwykle wiąże się z wykupem jej aktywów przez np. inną firmę. Firma działa, administrator przedstawia plany utrzymania firmy, oceniając jednocześnie opcje dotyczące jej przyszłości. Oznacza to, że firma kontynuuje działalność, choć w ograniczonej formie.
Jeśli firma zostanie zakupiona w całości lub w części, pracownicy często są przenoszeni, ale później może nastąpić budzący strach proces restrukturyzacji, gdy nowi właściciele będą próbowali zapewnić rentowność przedsiębiorstwa.
Ważne: jeśli pracodawca po prostu przestaje działać bez formalnego postępowania insolwencyjnego — to NIE jest insolvency i pracownik ma mniej opcji prawnych.
Co możesz odzyskać — i ile
Zdecydowanie największym zmartwieniem ludzi w przypadku upadku pracodawcy jest to, co stanie się z należnymi wynagrodzeniami. Co z urlopem? Można w tej kwestii podjąć konkretne działania, trzeba jednak spełniać pewne warunki, między innymi być zatrudnionym nieprzerwanie przez dwa lata. W zależności od sytuacji, możesz aplikować do rządu o wypłatę zaległości. Możesz wnioskować o:
Zaległe wynagrodzenie — do 8 tygodni zaległych pensji
Urlop — tylko urlop wzięty lub nabyty w ciągu 12 miesięcy przed ogłoszeniem niewypłacalności, maksymalnie 6 tygodni.
Odprawa (Statutory Redundancy Pay) — przysługuje jeśli pracowałeś nieprzerwanie przez minimum 2 lata. Wysokość zależy od wieku i stażu pracy: pół tygodniówki za każdy rok pracy przed 22. rokiem życia, jedna tygodniówka za lata między 22. a 41. rokiem życia, półtorej tygodniówki za lata po 41. roku życia. Staż liczony maksymalnie do 20 lat.
Wypowiedzenie (Notice Pay) — jeden tydzień za każdy rok zatrudnienia, maksymalnie 12 tygodni, do £751 tygodniowo.
Jak złożyć wniosek krok po kroku
Krok 1 — Sprawdź status pracodawcy na Companies House (gov.uk/get-information-about-a-company). Status „in administration” lub „in liquidation” potwierdza niewypłacalność.
Krok 2 — Poczekaj na kontakt od Insolvency Practitioner (IP) — osoby wyznaczonej do zarządzania sprawą. IP da Ci numer referencyjny sprawy potrzebny do złożenia wniosku.
Krok 3 — Złóż wniosek online przez gov.uk/claim-redundancy. Będziesz potrzebować: numeru referencyjnego od IP, danych o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, numeru NI.
Krok 4 — Masz 6 miesięcy od daty zwolnienia na złożenie wniosku. Redundancy Payments Service zazwyczaj rozpatruje wnioski w ciągu kilku tygodni.
Co jeśli firma zostaje sprzedana
Jeśli niewypłacalna firma zostaje sprzedana i nadal działa, pracownicy automatycznie przechodzą do nowego pracodawcy zachowując wszystkie dotychczasowe warunki zatrudnienia — staż pracy, wynagrodzenie, urlop. Ważna różnica: jeśli pracownicy zostali przeniesieni zanim firma stała się oficjalnie niewypłacalna — nowy pracodawca musi zapłacić wszystkie zaległe należności. Jeśli przeniesienie nastąpiło po ogłoszeniu niewypłacalności — pracownicy mogą dochodzić zaległych wypłat od Redundancy Payments Service.
Co jeśli należy Ci się więcej niż ustawowy limit
Jeśli pracodawca był winien więcej niż ustawowe limity — np. wyższe wynagrodzenie, premie, odszkodowania umowne — możesz zarejestrować się jako wierzyciel w postępowaniu insolwencyjnym. Szansa na odzyskanie tych pieniędzy zależy jednak od tego czy firma ma jakiekolwiek aktywa po spłacie priorytetowych wierzycieli.
Jak poznać, że pracodawca jest niewypłacalny i może upaść?
Nie zawsze łatwo jest poznać stan niewypłacalności pracodawcy. W przypadku dużych przedsiębiorstw, takich jak Wilko, istnieje większe prawdopodobieństwo, że wszczęcie postępowania upadłościowego w pełni odsłoni, jak wygląda sytuacja. Jednak mniejsze firmy mogą ukrywać swoją sytuację, dopóki nie będzie za późno.
Jak sprawdzić, w jakiej kondycji znajduje się twój pracodawca? Można to zrobić na stronie Companies House. Właśnie tam da się znaleźć informacje dotyczące ewentualnej niewypłacalności.
Bezpłatna pomoc i porady
Jeśli nie wiesz od czego zacząć:
Citizens Advice — citizensadvice.org.uk — bezpłatne porady po angielsku
Acas — acas.org.uk — specjalizuje się w prawach pracowniczych
Insolvency Service — gov.uk/government/organisations/insolvency-service
Pracownicy którzy czują że zostali potraktowani niesprawiedliwie mogą też złożyć skargę do Employment Tribunal — np. jeśli byli zwolnieni bez konsultacji o redundancy lub jeśli pracodawca celowo ukrywał problemy finansowe.