Promocje typu „kup jeden, drugi gratis” oraz inne oferty wielopakowe (np. „3 w cenie 2”) na niezdrowe przekąski o wysokiej zawartości tłuszczu, soli lub cukru (HFSS) są oficjalnie zakazane w Anglii od 1 października 2025 roku. Wprowadzenie tych przepisów zajęło brytyjskiemu rządowi ponad 5 lat pełnych opóźnień, politycznych sporów i intensywnego lobbingu ze strony branży spożywczej.
Historia i tło wprowadzenia zakazu
W latach 2019–2020, brytyjski rząd rozpoczął debaty i konsultacje publiczne nad walką z otyłością wśród dzieci. Analizy wykazały, że promocje cenowe zmuszają ludzi do kupowania średnio o 20% więcej niezdrowego jedzenia, niż faktycznie potrzebują.
W 2020 premier Boris Johnson ogłosił plan zakazu promocji wielopakowych na produkty HFSS. Przepisy miały pierwotnie wejść w życie w 2022 roku.
W październiku 2022 roku wszedł w życie zakaz umieszczania słodyczy przy kasach i wejściach do sklepów. Jednak zakaz promocji wielopakowych odroczono z powodu kryzysu gospodarczego i rosnących kosztów życia (rząd argumentował, że promocje pomagają uboższym rodzinom).
Czerwiec 2023 – rząd Rishiego Sunaka ponownie przesunął termin wejścia w życie zakazu na październik 2025 roku.
Lipiec 2024 – po wygranych wyborach nowy premier Keir Starmer z Partii Pracy potwierdził w przemówieniu królewskim (King’s Speech), że walka z otyłością jest priorytetem i przepisy wejdą w życie bez dalszych opóźnień.
1 października 2025 – po ponad trzyletnim opóźnieniu względem pierwotnego planu, zakaz promocji ilościowych oficjalnie zaczął obowiązywać w Anglii.
Co dokładnie obejmują przepisy?
Zakaz dotyczy promocji ilościowych. Supermarkety, duże sieci handlowe oraz sklepy internetowe w Anglii nie mogą oferować promocji „kup jeden, drugi gratis” lub „3 za £2” na chipsy, czekolady, cukierki, pizzę i napoje gazowane. Natomiast nadal sklepy mogą obniżać ceny pojedynczych produktów (np. „50% taniej” lub „było £2, jest £1”).
Oficjalna lista 13 kategorii produktów objętych zakazem:
- Napoje bezalkoholowe słodzone – tradycyjne napoje gazowane, napoje energetyczne, soki z dodatkiem cukru oraz słodzone napoje mleczne lub roślinne.
- Chipsy i słone przekąski – w tym chipsy ziemniaczane, krakersy, popcorn solony, precle i chrupki kukurydziane.
- Płatki śniadaniowe – słodzone płatki, granole z dodatkiem syropów, muesli z czekoladą oraz gotowe owsianki instant.
- Wyroby cukiernicze (Słodycze) – czekolady, batony, cukierki, żelki i gumy do żucia.
- Lody – lody tradycyjne, lody na patyku, sorbety oraz jogurty mrożone.
- Ciasta i babeczki – wszelkiego rodzaju gotowe ciasta, muffiny i wypieki cukiernicze.
- Słodkie ciastka i batony zbożowe – herbatniki, markizy oraz batony na bazie orzechów lub nasion z dodatkiem cukru.
- Wypieki śniadaniowe (Morning goods) – croissanty, bułeczki maślane, gofry, naleśniki oraz słodkie pieczywo.
- Desery i puddingi – tarty, serniki, galaretki, musy czekoladowe i kremy (np. custard).
- Słodzone jogurty – jogurty smakowe, owocowe oraz serki homogenizowane z dodatkiem cukru.
- Pizze – wszystkie rodzaje gotowych pizz (mrożone i chłodzone).
- Frytki i produkty ziemniaczane – mrożone frytki, talarki, krokiety ziemniaczane przeznaczone do pieczenia lub smażenia.
- Dania gotowe (Ready meals) – gotowe obiady do odgrzania, a także wysoko przetworzone produkty panierowane (np. chicken nuggets, paluszki rybne).
W ramach tej samej strategii, 5 stycznia 2026 roku w Wielkiej Brytanii wszedł w życie całkowity zakaz reklamowania niezdrowego jedzenia w internecie oraz w telewizji przed godziną 21:00.
Badania wskazują, że na promocjach typu buy one get one free, tak naprawdę tracimy. Bowiem często kupujemy rzeczy niepotrzebne, których nie zdążymy użyć.
