Dla wielu jest to wyczekiwana zmiana. Dla innych przestawianie czasu powoduje chaos. Od lat mówi się, że w obecnych czasach dwukrotna zmiana czasu w ciągu roku nie ma już sensu. Unia Europejska debatuje nad tym od 2018 roku. Czy w 2026 przestawiamy zegarki? Czy zmiana czasu jest jeszcze konieczna? Jak sobie radzić z negatywnymi skutkami przestawiania zegarków.
Dla mnie zmiana czasu jest koszmarna. I to za każdym razem. Latem, bo śpię krócej. A zimą, bo szybciej robi się ciemno. Dezorganizuje mi to życie przez parę tygodni, zanim się przyzwyczaję. Dlatego z radością powitam porzucenie zmian czasu. Niestety! W tym roku nadal przestawiamy zegarki.
Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2026?
Zmiana czasu na zimowy w 2026 roku nastąpi w nocy z 24 na 25 października. Dokładnie przestawimy czas z godziny 3:00 na 2:00 w nocy (cofamy zegarki o jedną godzinę).
W efekcie śpimy godzinę dłużej, a czas lokalny wraca do normy.
Dlaczego w ogóle zmieniamy czas dwa razy w roku?
Zmiana czasu pozwala „wydłużyć” wieczorne godziny światła użytkowego latem (czas letni), natomiast zimą wcześniej robi się ciemno. Historycznie argumentowano, że „oszczędza to energię elektryczną”, choć współczesne analizy wskazują, że efekt może być minimalny lub w niektórych warunkach nawet odwrotny.
Obecnie również wiadomo, że przesunięcie aktywności względem światła słonecznego może wpływać negatywnie na rytm dobowy – sen, czujność, samopoczucie. Zmiany czasu wymagają synchronizacji systemów (transport, IT, finanse) co jest uciążliwe i kosztowne.
Negatywne skutki przestawiania zegarków dla organizmu
Zmiana czasu o 1 godzinę zaburza tzw. rytm dobowy regulowany przez światło, melatoninę i kortyzol. Jesienią cofamy zegarek o godzinę, więc teoretycznie śpimy dłużej, ale w praktyce przez kilka dni organizm może „nie wiedzieć”, kiedy ma zasypiać i wstawać. Może się pojawić: senność, rozdrażnienie, gorsze skupienie, bóle głowy, a nawet spadek nastroju (częściej u osób z sezonową depresją – SAD – zobacz jak sobie radzić z depresją).
U części osób zwiększa się też ryzyko problemów sercowo-naczyniowych i drobnych wypadków w pierwszych dniach po zmianie czasu (potwierdzone w badaniach np. w Sleep Medicine Reviews 2020).
Jak złagodzić skutki zmiany czasu
Dostosuj rytm snu z wyprzedzeniem. Kładź się 10–15 minut później każdego dnia i wstawaj odpowiednio później. Dzięki temu organizm stopniowo „przestawi” zegar biologiczny i nie dozna szoku z dnia na dzień.
Otwórz żaluzje zaraz po przebudzeniu, wyjdź na krótki spacer do światła dziennego (nawet przy pochmurnej pogodzie). Światło hamuje wydzielanie melatoniny i „resetuje” rytm dobowy.
Pomaga też lampka do fototerapii (światło 10 000 lux, 20–30 min rano) – szczególnie przy objawach jesiennego obniżenia nastroju.
Jesienią dni stają się krótsze — to naturalny czynnik obniżenia energii. Staraj się spędzać minimum 30 min dziennie na dworze (nawet przy pochmurnej pogodzie). W weekend po zmianie czasu zaplanuj aktywność na zewnątrz – pomoże „ustawić” nowy rytm dnia.
Czas letni, czas zimowy – Polska
Wiele osób nie pamięta już, że w Polsce nie zawsze obowiązywała zmiana czasu dwa razy do roku. Na terenie Polski zmiana czasu została po raz pierwszy wprowadzona w okresie międzywojennym. Następnie obowiązywała ona jeszcze w latach 1946-1949 i 1957-1964. Na stałe zmiana czasu zagościła nad Wisłą w 1977 r., a dziś Polska stosuje w tym względzie dyrektywę UE ze stycznia 2001 r.
Zmiana czasu na świecie
Zegarki przestawia się w blisko 70 krajach na świecie, ale, co ciekawe, nie następuje to dokładnie w tym samym czasie. Jak już zostało wspomniane wyżej, w Unii Europejskiej zmiana czasu z zimowego na letni następuje w ostatnią niedzielę marca, a zmiana czasu z letniego na zimowy – w ostatnią niedzielę października.
Tymczasem w USA, Kanadzie i Meksyku zmiana czasu z zimowego na letni ma miejsce w drugą niedzielę marca. Zaś zmiana czasu z letniego na zimowy – w pierwszą niedzielę listopada. Wcześniej niż w Polsce czas z letniego na zimowy przestawia się m.in. w Chile (pierwsza niedziela września), w Nowej Zelandii (ostatnia niedziela września), w Australii, Urugwaju i Paragwaju (pierwsza niedziela października) oraz w Brazylii (trzecia niedziela października). A inaczej w tych krajach wygląda także przejście z czasu zimowego na letni – we wspomnianym Chile, Australii i Nowej Zelandii ma to miejsce w pierwszą niedzielę kwietnia, w Paragwaju – w trzecią niedzielę marca, w Urugwaju – w drugą niedzielę marca, a w Brazylii – w trzecią niedzielę lutego.
Czy Unia Europejska rezygnuje ze zmiany czasu?
Od kilku lat w Unii Europejskiej pojawiają się propozycje zniesienia zmiany czasu i pozostania przy jednym — bądź to letnim, bądź zimowym — przez cały rok. Decyzje jednak są przekładane na kolejne lata i do tej pory nie wprowadzono jednolitych zmian w tym zakresie na terenie UE.
Kraje członkowskie nie potrafią uzgodnić, czy na stałe przyjąć czas letni, czy zimowy, co blokuje ostateczne wejście w życie unijnych przepisów. Komisja Europejska opublikowała harmonogramy zmian czasu obowiązujące w kolejnych latach, a w Polsce kwestię tę regulują krajowe rozporządzenia.
Jednym z argumentów za zniesieniem zmian jest wpływ na zdrowie (zaburzenia rytmów dobowych), oraz kwestie ekonomiczne i logistyczne.
