Zmiany w brytyjskim systemie świadczeń pokazują, że państwo zaczyna trochę lepiej rozumieć dylematy ludzi. Dla wielu osób decyzja o powrocie do pracy nie była kwestią ambicji czy motywacji, ale zwykłego strachu. Strachu przed tym, że drobny krok w stronę jakiekolwiek aktywności może oznaczać utratę stabilności finansowej. Nowe podejście ma to zmienić – i robi to w dość prosty, ale konkretny sposób. Utrata prawa do zasiłku nie będzie natychmiastowa.
Dotychczasowy wariant zniechęcał ludzi do aktywności zawodowej. Mimo że w badaniu aspiracji zawodowych DWP ponad jedna trzecia deklarowała chęć do pracy. Zgodnie z nowym prawem rozpoczęcie zatrudnienia nie będzie już samo w sobie powodem ponownej oceny uprawnień do świadczeń.
Praca nie oznacza natychmiastowej utraty prawa do zasiłku
Dotychczas, jeśli ktoś pobierał świadczenia zdrowotne i zdecydował się spróbować pracować, automatycznie mógł zostać wezwany na ponowną ocenę swojego stanu i doprowadzić do zakończenia wsparcia. Nic dziwnego, że wiele osób po prostu nie podejmowało ryzyka. Być może reforma zasiłku chorobowego w UK nieco to zmieni.
Skala problemu jest duża – około 2,8 miliona osób w Wielkiej Brytanii pozostaje poza rynkiem pracy z powodu długotrwałych problemów zdrowotnych. Jak zauważa The Independent, to właśnie lęk przed utratą benefitów był głównym powodem ich bierności zawodowej.
– Zapewnienie osobom chorym i z niepełnosprawnościami ochrony prawnej jest niezbędne dla ich przyszłości i dla rozwoju naszej gospodarki. Usuwamy bariery, które powstrzymywały 2,8 miliona ludzi przed wejściem na rynek pracy – skwitował sir Stephen Timms, minister ds. zabezpieczenia społecznego i niepełnosprawności.
Zasada „wszystko albo nic” trafi do kosza
Nowe przepisy wprowadzają zasadę, która brzmi bardzo intuicyjnie: możesz spróbować pracować, nie tracąc od razu swojego zabezpieczenia finansowego. Podjęcie zatrudnienia – nawet na próbę – nie uruchamia automatycznie kontroli ani procedury odbierania świadczeń.
To zmienia naprawdę dużo. Zamiast podejmować decyzję „wszystko albo nic”, można zadziałać stopniowo i sprawdzić, czy organizm daje radę, czy obowiązki nie są zbyt obciążające, czy długoterminowy powrót do pracy jest w ogóle możliwy.
Podobnie wygląda kwestia wolontariatu. Do tej pory nawet dobroczynna, niezarobkowa aktywność mogła budzić obawy. Teraz ma być traktowana jako swobodny, naturalny krok w stronę większej samodzielności, a nie powód do natychmiastowej urzędowej weryfikacji podatnika.
3,5 miliarda funtów na powrót na rynek pracy
Nie jest to tylko zmiana „na papierze”. Rząd planuje przeznaczyć około 3,5 miliarda funtów na wsparcie osób chcących wrócić na rynek pracy pomimo problemów ze zdrowiem. Z ekonomicznego punktu widzenia ma to sens. Jeśli choć część z 2,8 miliona osób zacznie pracować – nawet w ograniczonym wymiarze – system zacznie się równoważyć. Im więcej osób pracuje, tym mniej osób jest całkowicie zależnych od zasiłków.
Zmian potrzeba, zwłaszcza wziąwszy pod uwagę, że według Office for National Statistics blisko milion osób w wieku od 16 do 24 lat nie uczyło się i nie pracowało w okresie od października do grudnia 2024 roku. Ostatnio tak wysoka – wówczas przekraczająca milion – liczba młodych ludzi nieuczących się i bez pracy w UK, była w okresie od października do grudnia 2013 roku.
Najważniejsze jest poczucie bezpieczeństwa rozumiane jako możliwość spróbowania pracy bez presji i bez strachu, że jedna decyzja wszystko przekreśli. To szczególnie ważne w przypadku osób wracających do życia zawodowego długiej przerwie.
