Coraz częściej zwracamy już dziś uwagę na to, aby nie był on zaburzony. Warto pamiętać, że to nasze prawo, a nie tylko przywilej.
Większość kobiet spodziewających się dziecka marzy o momencie, w którym będzie mogła wziąć swoje maleństwo w ramiona. Przez wiele lat zbędna medykalizacja porodu odbierała matkom prawo do decydowania o jego przebiegu i czasie tuż po nim. Nie brak historii wśród naszych mam i babć, które po tylu latach wciąż z żalem wspominają, że ich kontakt z nowonarodzonym dzieckiem został brutalnie przerwany przez odarte z ludzkich odruchów procedury.
Kangurze mamy wiedzą lepiej
Metoda zwana kangurowaniem, a także fachowo skin to skin, czyli skóra do skóry, oprócz symbolicznego nawiązania do dojrzewania kangurów w torbie mamy i niewątpliwych nawiązań do kultur plemiennych, swój początek w strukturach szpitalnych wzięła od… biedy w Kolumbii. W późnych latach 70. w szpitalu w Bogocie wcześniaki kładziono na piersiach matek, z powodu braku odpowiedniego sprzętu i niewystarczającej ilości personelu, dając im w ten sposób… jedyną szansę na przeżycie. Jak wynika z praktyki wielu szpitali na świecie, metoda kangurowania sprawdza się nie tylko u wcześniaków, ale i u noworodków, u których wystąpiły komplikacje w okresie prenatalnym lub w czasie narodzin. Dziś nadal najczęściej metodę skóra do skóry stosuje się u wcześniaków. Ponieważ jednak zalety tego kontaktu doceniają neonatolodzy, położnicy i położne oraz sami rodzice, kangurowanie zaczyna stanowić nową jakość w procedurach związanych z porodem.
Mały czempion
Niektórzy lekarze i położne przekonują, że rutynowe procedury medyczne konieczne po porodzie (ważenie, mycie) powinny być wykonane jak najszybciej. Nie brak już dziś jednak położnych, douli i lekarzy, którzy z ochotą zezwalają kobietom na przedłużony kontakt z noworodkiem, do około dwóch godzin po porodzie, bez zbędnej interwencji osób trzecich. Wśród korzyści kontaktu skóra do skóry dla dzieci urodzonych w terminie, należy wymienić to, że szybciej i lepiej rozwijają się emocjonalnie, spokojniej śpią, rzadziej płaczą, a także szybciej osiągają stabilizację akcji serca i oddechu. Ich napięcie mięśniowe jest lepsze. Kangurowanie to najbardziej łagodna forma przejścia dziecka ze środowiska wewnątrzmacicznego do ramion matki. Stres związany z przeciskaniem się przez kanał rodny, czy jeszcze szybszym przyjściem na świat – przez cesarskie cięcie, zostaje zmniejszony do minimum. Znajome bicie serca mamy pozwala na zachowanie ciągłości w życiu noworodka, bez radykalnego cięcia. Dla niedojrzałego układu pokarmowego zasiedlenie go bifidobakteriami oraz przeciwciałami odpornościowymi pochodzącymi z siary to świetna zdrowotna polisa ubezpieczeniowa.
Mama na wygranej pozycji
Korzyści kontaktu skóra do skóry nie kończą się po stronie noworodka. Dla kobiety, która przeszła przez stres porodu, możliwość tak szybkiego i intensywnego kontaktu z dzieckiem jest największym gwarantem pobudzenia laktacji. Daje też większą szansę na niezaburzone karmienie dziecka piersią przez długi czas. Wczesny kontakt skóra do skóry, to początek wielkiej przygody, jaką jest macierzyństwo. Możliwość szybkiej nagrody w postaci kontaktu z maleństwem pozwala łatwiej uporać się z dyskomfortem związanym z porodem. Wzmaga też produkcję oksytocyny, zwanej hormonem więzi oraz wpływającej na prawidłowe obkurczanie się macicy. Ma też wpływ na poziom prolaktyny, co sprzyja wspomnianej laktacji. Czynniki te przekładają się na psychiczny aspekt relacji matka-dziecko w przyszłości. Jak wynika z doświadczeń położnych i doradczyń laktacjnych, matka, doświadczająca wcześnie tak intensywnego kontaktu z dzieckiem, ma w okresie połogu i później znacznie wyższe poczucie kompetencji do opieki nad noworodkiem. Wyższy jest też jej poziom optymizmu, motywacji mimo ciągłego zmęczenia, a także… samoocena.
Tata ma głos
Choć o kontakcie skin to skin mówimy głównie w kontekście matki i jej nowonarodzonego dziecka, termin ten odnosi się także do kontaktu taty z noworodkiem. Technika kangurowania wykorzystywana jest jako kluczowe wspomaganie rozwoju wcześniaków. I tak oboje rodziców może wspierać swoje dziecko w dojrzewaniu do kontaktu ze światem zewnętrznym przez oferowanie mu kontaktu skóra do skóry. Dzieci narodzone przed czasem,kangurowane przez rodziców każdego dnia, szybciej osiągają właściwą masę ciała, a więc i szybciej mają szansę trafić do rodzinnego domu. Ma to bezpośrednie przełożenie na ograniczenie złych doświadczeń związanych z wcześniactwem (choćby izolacji w inkubatorze), jak i licznych procedur medycznych.
Kontakt skóra do skóry – dlaczego warto?
Bliski kontakt dziecka i mamy tuż po porodzie, to nie tylko chwile radosnego powitania i łzy szczęścia. Naukowcy w wielu badaniach udowodnili jego pozytywny wpływ zarówno na noworodka, jak i na kobietę. Od razu po przyjściu na świat, jeszcze przed przecięciem pępowiny, nagie dziecko powinno być położone na nagim brzuchu czy piersiach mamy. W takiej bliskości noworodek powinien pozostać co najmniej przez dwie godziny, a w tym czasie powinno odbyć się pierwsze karmienie. Dzięki bliskiemu kontaktowi skóra do skóry dziecko łatwiej reguluje temperaturę ciała, łatwiej stabilizuje się jego oddech i czynność serca oraz uzyskuje prawidłowe napięcie mięśniowe. Maluch, który miał taki kontakt z mamą po porodzie, lepiej śpi i mniej płacze w porównaniu z dziećmi, których nie położono w ramiona mamy. Bardzo istotny wpływ na odporność dziecka ma tzw. kolonizacja jego skóry bakteriami ze skóry mamy, a nie szpitalnymi. Jeśli noworodek zostanie nakarmiony od razu piersią, miejsce połykanego dotychczas płynu owodniowego, zajmie bogata w przeciwciała siara. Z kolei matki dzięki temu doświadczeniu lepiej radzą sobie z problemami laktacyjnymi i karmią zwykle dłużej.
Anna Machnowska
