Nowe zasady budzą niepokój wśród osób pobierających świadczenia. Od października DWP, zacznie korzystać z nowych uprawnień do weryfikowania informacji dotyczących rachunków bankowych osób pobierających świadczenia.
Banki i inne instytucje finansowe będą musiały sprawdzać określone kryteria i przekazywać DWP ograniczony zakres informacji.
Zmiana ma pomóc urzędnikom wykrywać błędnie wypłacane świadczenia, zapobiegać powstawaniu nadpłat oraz identyfikować przypadki, w których może dochodzić do oszustwa. Jednocześnie nowe przepisy wywołują pytania o prywatność i zakres kontroli nad finansami osób korzystających z pomocy państwa. Brytyjski parlament już zwracał uwagę, że nowe kompetencje DWP są szerokie i powinny być stosowane proporcjonalnie.
Bank nie przekaże DWP całej historii konta
To najważniejsza informacja dla osób pobierających świadczenia. Nowy system nie oznacza automatycznego przekazywania DWP wszystkich transakcji wykonanych na rachunku.
DWP będzie wysyłać do banków specjalne zawiadomienia Eligibility Verification Notices, czyli EVN. W takim dokumencie urząd określi, jakie kryteria bank ma sprawdzić oraz jakie informacje powinien przekazać, jeżeli rachunek spełni wskazane warunki. Oficjalne wytyczne mówią o ograniczonym zakresie danych potrzebnych do zweryfikowania prawa do świadczenia.
W praktyce oznacza to, że bank najpierw porówna informacje, które już posiada, z kryteriami ustalonymi przez DWP. Dopiero gdy pojawi się wskazanie, że dane konto może nie spełniać zasad dotyczących danego świadczenia, bank przekaże wymagane informacje.
Te trzy informacje mogą trafić do DWP
Pierwsza kategoria obejmuje dane dotyczące samego rachunku. Bank może zostać poproszony między innymi o podanie numeru konta oraz kodu bankowego.
Druga dotyczy właściciela rachunku. W tym przypadku chodzi między innymi o imię i nazwisko oraz datę urodzenia osoby związanej z kontem.
Trzecia informacja ma wyjaśnić, dlaczego rachunek został oznaczony przez bank jako spełniający określone kryterium. Chodzi więc o dane pokazujące, w jaki sposób konto odpowiada wskaźnikom wskazanym przez DWP.
DWP ma przy tym stosować zasadę minimalnego zakresu informacji. Urząd powinien żądać tylko danych potrzebnych do ustalenia, czy dana osoba spełnia warunki otrzymywania świadczenia.
Najważniejszy przykład to Universal Credit i limit 16 tys. funtów
Jednym z powodów wprowadzenia systemu jest kontrolowanie warunków dotyczących oszczędności i kapitału. Szczególne znaczenie ma tutaj Universal Credit.
fot. shutterstock.com
W przypadku tego świadczenia osoba posiadająca więcej niż 16 tys. funtów oszczędności zasadniczo nie może otrzymywać Universal Credit, choć przepisy przewidują określone wyjątki. Przy kapitale przekraczającym 6 tys. funtów wysokość świadczenia może również zostać zmniejszona.
Co to oznacza dla osoby pobierającej świadczenie?
Przede wszystkim trzeba pamiętać o obowiązku zgłaszania zmian, które mogą wpływać na prawo do świadczenia. Jeżeli sytuacja finansowa się zmienia, a zmiana ma znaczenie dla danego świadczenia, nie warto czekać na kontrolę bankową.
Nowy system może sprawić, że niezgłoszone wcześniej informacje zostaną łatwiej wykryte. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których wysokość oszczędności lub inne dane finansowe mają bezpośredni wpływ na prawo do świadczenia.
Dla osoby, która prawidłowo zgłasza wszystkie wymagane informacje i spełnia warunki świadczenia, sama kontrola nie oznacza utraty pieniędzy. DWP podkreśla, że dane mają służyć przede wszystkim do identyfikowania potencjalnych nieprawidłowości. Żadna decyzja dotycząca prawa do świadczenia nie ma być podejmowana wyłącznie na podstawie danych uzyskanych w ramach tego systemu. Ostateczna decyzja ma wymagać udziału pracownika DWP.
Dlaczego rząd wprowadza nowe kontrole?
Powód jest prosty: ograniczenie oszustw, błędów i nadpłat w systemie świadczeń. DWP chce szybciej wykrywać przypadki, w których wypłacana kwota może być nieprawidłowa.
Rząd przekonuje, że system pozwoli również ograniczyć sytuacje, w których osoba nieświadomie otrzymuje zbyt wysokie świadczenie, a później musi zwracać pieniądze. Nowe uprawnienia mają więc działać nie tylko przeciwko oszustwom, ale również przeciwko błędom.
To istotne, ponieważ problem nieprawidłowych wypłat dotyczy nie tylko celowego łamania zasad. Brytyjski Public Accounts Committee zwracał uwagę także na błędy administracyjne oraz przypadki, w których osoby nie otrzymują świadczeń, do których mogą być uprawnione.
Kontrola bankowa nie oznacza automatycznej utraty świadczenia
Wokół nowych przepisów pojawia się wiele alarmujących informacji. Trzeba jednak rozdzielić dwie kwestie. Jedna dotyczy weryfikacji prawa do świadczenia. W tym przypadku bank ma sprawdzić wskazane przez DWP kryteria i przekazać ograniczone informacje.
Druga dotyczy odzyskiwania pieniędzy, które dana osoba jest winna państwu. DWP otrzymało również nowe uprawnienia związane z odzyskiwaniem długów, a ich stopniowe wdrażanie zaplanowano od października 2026 roku. To jednak odrębny mechanizm od samej weryfikacji uprawnień.
DWP od października sprawdzi konta bankowe. Co warto zrobić już teraz?
Osoby pobierające świadczenia powinny przede wszystkim sprawdzić, czy informacje przekazane DWP są aktualne. Szczególne znaczenie mają dane dotyczące oszczędności, dochodów, sytuacji rodzinnej i innych okoliczności, jeżeli wpływają one na prawo do konkretnego świadczenia.
