Brytyjski rząd znalazł się pod rosnącą presją podatników. Petycja w sprawie wyższej kwoty wolnej od podatku do 18 tys. funtów przekroczyła już 50 tys. podpisów. Kampania nabiera tempa. Natomiast stanowisko rządu pozostaje jednoznaczne. Czy kanclerz skarbu John Healey będzie musiał zmienić kurs?
Kwota wolna od podatku znów trafia na polityczną agendę
Debata o podatkach w Wielkiej Brytanii nabiera tempa. Petycja w sprawie podniesienia Personal Allowance z obecnych 12 570 do 18 000 funtów przekroczyła już 50 tys. podpisów. Według najnowszych danych brytyjskiego Parlamentu poparcie dla inicjatywy przekroczyło 51 tys. głosów. Do poziomu 100 tys. podpisów, który otwiera drogę do rozpatrzenia petycji pod kątem debaty parlamentarnej, wciąż jednak daleka droga.
Petycję utworzył Mike Haynes. Jej główne przesłanie jest proste. Państwo nie powinno zwiększać wpływów podatkowych tylko dlatego, że wynagrodzenia rosną, podczas gdy progi podatkowe pozostają zamrożone.
To właśnie mechanizm określany jako fiscal drag, czyli pełzające podatki, jest jednym z najważniejszych argumentów kampanii.
Pracownicy zarabiają więcej, ale państwo też pobiera więcej
Kwota wolna od podatku wynosi 12 570 funtów i pozostaje na tym poziomie od 2021 roku. Tymczasem płace rosły. Natomiast inflacja w ostatnich latach mocno podniosła koszty życia.
W praktyce oznacza to, że część osób, które wcześniej nie płaciły podatku dochodowego, trafia do systemu podatkowego. Inni zaczynają płacić podatek według wyższej stawki. Nie musi przy tym dojść do formalnej podwyżki stawek podatkowych. Natomiast w praktyce, choć bogatsi, to przez ceny i inflację, są w praktyce biedniejsi.
To właśnie dlatego zamrożenie progów jest tak politycznie wrażliwe.
Analiza Tax Policy Associates wskazuje, że gdyby kwota wolna rosła od 2021 roku zgodnie z inflacją, wynosiłaby dziś około 16 070 funtów. Dla podatnika płacącego podstawową stawkę oznacza to różnicę rzędu 700 funtów rocznie w porównaniu z obecnym poziomem.
Rząd mówi: 40 miliardów funtów rocznie
Problem dla Johna Healeya jest jednak oczywisty. Podniesienie kwoty wolnej do 18 tys. funtów nie byłoby tanim gestem. Rząd już odpowiedział na petycję i jasno odrzucił jej postulat. Ministerstwo Skarbu oceniło, że zwiększenie Personal Allowance do 18 tys. funtów kosztowałoby finanse publiczne ponad 40 miliardów funtów rocznie.
fot. shutterstock.com
To ogromna kwota w sytuacji, gdy rząd musi jednocześnie finansować ochronę zdrowia, edukację, obronność i inne usługi publiczne.
Brytyjski rząd argumentuje również, że podwyższenie kwoty wolnej przyniosłoby korzyści nie tylko najmniej zarabiającym. Zyskałyby także osoby o wyższych dochodach. Zdaniem ministrów oznaczałoby to mniejsze wpływy do budżetu i mniej pieniędzy na podstawowe usługi publiczne.
Presja polityczna rośnie
Mimo stanowiska rządu temat nie znika. Wręcz przeciwnie. Dla podatników sprawa jest znacznie prostsza niż skomplikowane dyskusje o konstrukcji systemu podatkowego. Wyższa kwota wolna oznacza po prostu więcej pieniędzy pozostających w kieszeni pracownika.
To może mieć znaczenie polityczne. W ostatnich latach brytyjscy wyborcy coraz mocniej odczuwają presję kosztów życia. Jednocześnie zamrożenie progów podatkowych pozwala państwu zwiększać wpływy wraz ze wzrostem wynagrodzeń. Z punktu widzenia gospodarstwa domowego efekt może być odczuwalny jako podwyżka podatków, nawet jeśli rząd nie podnosi oficjalnych stawek.
To szczególnie ważne dla Partii Pracy, która musi pogodzić obietnice dotyczące poprawy sytuacji pracujących ludzi z koniecznością utrzymania kontroli nad finansami publicznymi.
Healey ma trudny wybór
John Healey znajduje się więc między oczekiwaniami podatników a ograniczeniami budżetowymi. Z jednej strony ignorowanie rosnącej liczby podpisów może być politycznie ryzykowne. Z drugiej strony spełnienie żądania kampanii oznaczałoby wielomiliardową lukę w dochodach państwa. Nie oznacza to jednak, że rząd nie może zmienić podejścia do podatków.
Petycja nie jest bowiem formalnym zobowiązaniem do zmiany prawa. Przekroczenie 100 tys. podpisów oznacza, że inicjatywa zostanie rozpatrzona pod kątem debaty w Parlamencie. Nie gwarantuje jednak, że debata się odbędzie.
Obecna inicjatywa ma czas do 30 września 2026 roku. Do tego momentu kampania może jeszcze znacząco zwiększyć zasięg.
Nie tylko 18 tysięcy funtów
W tle pojawia się jeszcze jeden problem. Podniesienie Personal Allowance nie rozwiązałoby wszystkich problemów brytyjskiego systemu podatkowego. Ekonomiści zwracają uwagę, że większa kwota wolna byłaby prostym i łatwym do zrozumienia sposobem na obniżenie podatku. Jednocześnie byłaby kosztowna i rozłożyłaby korzyści stosunkowo szeroko. Według jednej z analiz nawet znacznie mniejsza podwyżka kwoty wolnej dawałaby większości podatników podstawowej stawki stosunkowo niewielką ulgę roczną.
Debata może więc szybko wyjść poza pytanie: „Czy kwota wolna powinna wynosić 18 tys. funtów?”.
Prawdziwe pytanie brzmi: kto powinien skorzystać na obniżeniu obciążeń podatkowych i ile państwo może sobie na to pozwolić? Decyzja może mieć znaczenie dla milionów pracowników Na razie oficjalne stanowisko rządu jest jasne. Nie ma planów podniesienia Personal Allowance do 18 tys. funtów. Ale polityka podatkowa nie kończy się na jednej odpowiedzi ministerstwa.
