Brytyjski rząd rozpoczyna realizację największego od lat programu budowy mieszkań społecznych. W pierwszym etapie przeznaczy prawie 10 mld funtów na budowę ponad 70 tysięcy mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo. Lokale powstaną w różnych częściach Anglii. Najwięcej pieniędzy trafi do Londynu, Greater Manchester oraz regionów West Midlands i Yorkshire.
W Anglii około 1,34 mln gospodarstw domowych czeka obecnie na mieszkanie socjalne. Jednocześnie rośnie liczba rodzin korzystających z tymczasowego zakwaterowania.
70 tysięcy mieszkań socjalnych. Te regiony dostaną najwięcej
Pierwsza pula pieniędzy obejmuje kilka dużych regionów poza Londynem. Największe finansowanie otrzyma Greater Manchester. Na budownictwo mieszkaniowe przeznaczono tam około 529 mln funtów. Programpozwoli na stworzenie około 4400 nowych lokali.
West Yorkshire otrzyma około 441 mln funtów na około 4000 mieszkań. W North East England rząd przeznaczy około 445 mln funtów, co ma przełożyć się na około 3400 lokali. West Midlands otrzyma około 409 mln funtów na około 3200 mieszkań.
Pieniądze trafią również do Liverpool City Region. Region otrzyma około 380 mln funtów na około 3100 mieszkań. South Yorkshire dostanie około 249 mln funtów na około 2200 lokali.
Osobno finansowany będzie Londyn. Stolica otrzyma 6 mld funtów. W tym przypadku rząd nie podał jeszcze dokładnej liczby mieszkań, które powstaną dzięki tej kwocie.
Podział pieniędzy pokazuje, że program obejmuje przede wszystkim duże obszary miejskie, gdzie zapotrzebowanie na mieszkania jest szczególnie wysokie. Rząd chce zwiększyć podaż lokali, ale jednocześnie dać samorządom większą możliwość samodzielnego budowania.
Nie wszystkie mieszkania będą miały najniższy czynsz
W określeniu „70 tysięcy mieszkań socjalnych” kryje się ważne zastrzeżenie. Rząd mówi dokładniej o ponad 70 tysiącach mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo. Nie wszystkie będą więc klasycznymi mieszkaniami z czynszem socjalnym.
Około 60 proc. nowych lokali ma być przeznaczone na Social Rent, czyli wynajem socjalny. Czynsze w takich mieszkaniach są znacznie niższe niż stawki obowiązujące na rynku prywatnym. Ich wysokość zależy między innymi od lokalnych dochodów i wartości nieruchomości.
fot. shutterstock.com
Pozostałe mieszkania mogą należeć do innych kategorii. Chodzi między innymi o lokale z tak zwanym Affordable Rent, mieszkania dla osób wymagających szczególnego wsparcia oraz lokale przeznaczone na różne formy przystępnego cenowo zamieszkania.
Kto będzie mógł dostać mieszkanie?
Największą szansę będą miały osoby i rodziny, które spełnią kryteria obowiązujące w danym samorządzie. Nie istnieje jedna ogólnokrajowa kolejka, z której rząd przydziela mieszkania. O tym, kto otrzyma konkretny lokal, decydują lokalne władze.
Pod uwagę mogą być brane między innymi dochody gospodarstwa domowego, obecne warunki mieszkaniowe, liczba dzieci, ryzyko bezdomności czy szczególne potrzeby związane ze zdrowiem i niepełnosprawnością.
Nowe mieszkania mogą więc przede wszystkim pomóc rodzinom o niskich dochodach, osobom zagrożonym bezdomnością oraz ludziom, którzy od lat czekają na lokal komunalny.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba znajdująca się na liście oczekujących szybko otrzyma mieszkanie. Skala potrzeb jest znacznie większa niż obecna liczba planowanych lokali.
Problem jest znacznie większy niż 70 tysięcy mieszkań
W marcu 2025 roku na listach oczekujących na mieszkanie socjalne znajdowało się około 1,34 mln gospodarstw domowych. Jednocześnie w tymczasowym zakwaterowaniu przebywało 177 530 dzieci.
To pokazuje różnicę między skalą programu a skalą kryzysu. Ponad 70 tysięcy nowych mieszkań może poprawić sytuację tysięcy rodzin, ale nie rozwiąże problemu kolejek.
Samorządy mają znów budować mieszkania
Rząd chce przy okazji odbudować rolę samorządów w budownictwie mieszkaniowym. W latach 50. brytyjskie rady lokalne budowały prawie 200 tysięcy mieszkań komunalnych rocznie. Dziś około połowa samorządów nie posiada własnych mieszkań ani nie prowadzi własnych programów budowlanych.
Nowy program ma to zmienić. Samorządy otrzymają dodatkowe pieniądze i wsparcie potrzebne do przygotowywania inwestycji. Rząd chce również zwiększyć ich możliwości zatrudniania specjalistów i prowadzenia własnych projektów.
70 tysięcy mieszkań socjalnych to dopiero pierwszy etap
Obecna pula jest tylko początkiem znacznie większego programu. Rząd przeznaczył na budownictwo społeczne łącznie 39 mld funtów na 10 lat. Celem jest stworzenie około 300 tysięcy mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo.
Poza Londynem do rozdysponowania pozostaje jeszcze ponad 16 mld funtów. Kolejne decyzje mają więc określić, gdzie powstaną następne mieszkania i w jakiej części będą to lokale z czynszem socjalnym.
Jednocześnie Partia Pracy musi zmierzyć się z innym ambitnym celem. Rząd obiecał wybudować w Anglii 1,5 mln nowych mieszkań do 2029 roku. Najnowsze dane wskazują, że tempo budowy pozostaje poniżej poziomu potrzebnego do realizacji tej obietnicy.
