W piątej już części cyklu artykułów na temat najważniejszych zagadnień dotyczących Brexitu poruszamy tym razem kwestie tzw. „twardego” oraz „miękkiego” Brexitu, jednolitego rynku oraz tego, czym się on różni od unii celnej i strefy wolnego handlu.
Czym jest „twardy” i „miękki” Brexit?
W debacie na temat opuszczenia przez Wielką Brytanię Unii Europejskiej często porusza się kwestie „twardego” i „miękkiego” Brexitu. Mimo że żadne z tych określeń nie ma jasnej i konkretnej definicji to korzysta się z nich w celu określenia bliskości relacji między UE i Wielką Brytanią po opuszczeniu Wspólnoty.
Dlatego też z jednej strony mamy „twardy” Brexit, który zakłada sytuację, w której Wielka Brytania nie osiągnie kompromisu z Unią Europejską w takich kwestiach jak swobodny przepływ osób mimo że będzie to równoznaczne z opuszczeniem jednolitego rynku lub porzuceniem nadziei związanych z wolnym handlem.
Z drugiej strony „miękki” Brexit może oznaczać podobny kierunek do tego, który obrała Norwegia, która jest członkiem jednolitego rynku i musiała zaakceptować swobodny przepływ osób jako konsekwencję tego.
Czym jest jednolity rynek?
Zwolennicy jednolitego rynku uważają go za największe osiągnięcie Unii Europejskiej i zostało ono wdrożone w pierwszej kolejności przy jej powstaniu. Wielka Brytania była włączona do strefy wolnego handlu w Europie zanim jeszcze przyłączyła się do Wspólnoty, a porozumienie to działało pod nazwą wspólnego rynku.
Państwa, które są włączone w strefę wolnego handlu nie muszą płacić taryf celnych – jednak nie jest to jednolity rynek, gdyż państwa członkowskie nie scalają razem swoich gospodarek. Unijny jednolity rynek, który zaczął działać w roku 1992, pozwala na swobodny przepływ towarów, usług, pieniędzy oraz ludzi w obrębie Unii Europejskiej, jak w przypadku jednego kraju. Możliwe jest założenie biznesu lub podjęcie pracy, w którymkolwiek kraju członkowskim, w którym obowiązuje zasada jednolitego rynku.
Celem było zwiększenie handlu między państwami członkowskimi, stworzenie miejsc pracy oraz obniżenie cen. Wymaga to jednak wspólnego ustawodawstwa, aby zagwarantować to, że produkty podlegają tym samym standardom produkcyjnym. Theresa May wykluczyła pozostanie Wielkiej Brytanii w jednolitym rynku po Brexicie.
Różnica między jednolitym rynkiem i unią celną?
Unia celna zapewnia państwom członkowskim jednakową opłatę na importowane produkty z krajów spoza UE. Pozwala ona na wolny handel między krajami członkowskimi, bez dodatkowych opłat i ograniczeń, jednak zmniejsza ich wolność w zakresie zawierania własnych umów handlowych.
Jest to inna idea od strefy wolnego handlu, w którym nie ma taryf celnych, podatków ani innych obciążeń na dobra handlowe, a państwa członkowskie mają wolność w zakresie zawierania własnych umów handlowych z państwami z zewnątrz. Jednolity rynek nie na tym jednak polega – nie chodzi w nim wyłącznie o handel dobrami, ale dotyczy on także swobodnego przepływu osób, pieniędzy oraz usług, jakby Unia Europejska była jednym krajem.
