Rishi Sunak w poniedziałek w Windsorze poinformował, po spotkaniu z przewodniczącą Komisji Europejskiej, Ursulą von der Leyen, że Wielka Brytania i Unia Europejska osiągnęły porozumienie ws. zmian w protokole północnoirlandzkim. Co zatem oznaczają te zmiany?
Ustalone między UK i UE zmiany dotyczące protokołu północnoirlandzkiego nazwano „ramami windsorskimi” i – jak powiedział premier, Rishi Sunak – umożliwią one dokonanie „trzech dużych kroków naprzód”.
Porozumienie między UE i UK
Po osiągnięciu porozumienia z Ursulą von der Leyen, Rishi Sunak powiedział:
– Miło mi poinformować, że dokonaliśmy teraz decydującego przełomu. Wspólnie zmieniliśmy pierwotny protokół i dziś ogłaszamy nowe ramy windsorskie. Dzisiejsze porozumienie zapewnia płynny handel w obrębie całego Zjednoczonego Królestwa, chroni miejsce Irlandii Północnej w naszej unii i zabezpiecza suwerenność mieszkańców Irlandii Północnej.
Kluczowe zmiany w protokole północnoirlandzkim
W kwestii handlu protokół północnoirlandzki ustanawia dwa pasy dla towarów przywożonych do Irlandii Północnej z pozostałych części UK. Jeden z nich – zielony przeznaczony będzie dla towarów, które pozostaną w Irlandii Północnej, a drugi – czerwony będzie przeznaczony dla towarów, które mogą zostać przesłane dalej do Republiki Irlandii, czyli już na teren Unii Europejskiej. Co ważne – wszelkie wymogi biurokratyczne zostaną zniesione w przypadku zielonego pasa, aby nie utrudniać już sprowadzania towarów do Irlandii Północnej z pozostałych części UK.
Druga zmiana polega na tym, że wszelkie decyzje rządu brytyjskiego (a co nie obowiązywało do tej pory) w sprawie zmian VAT oraz akcyzy będą również mogły obowiązywać w Irlandii Północnej. Jeśli brytyjski urząd regulacyjny zdecyduje o dopuszczeniu danych lekarstw do użycia, będą one mogły być automatycznie sprzedawane też w Irlandii Północnej.
Trzecia zmiana dotyczy stworzenia mechanizmu, zgodnie z którym mieszkańcy Irlandii Północnej będą mogli przez swój parlament blokować wejście przepisów unijnego prawa. Rishi Sunak twierdzi, że unijne prawo będzie obowiązywać w Irlandii Północnej tylko w takim stopniu, jaki jest konieczny do tego, aby możliwe było utrzymanie otwartej granicy między Irlandią Północną a Republiką Irlandii.
Czym jest hamulec Stormontu?
Według nowego porozumienia Zgromadzenie Irlandii Północnej, czyli parlament północnoirlandzki będzie miał możliwość powstrzymać – uruchomić hamulec bezpieczeństwa – wejście w życie zmian w unijnych przepisach dotyczących towarów w Irlandii Północnej.
– Wiem jednak, że wiele osób w Irlandii Północnej obawia się również, że będą podlegać zmianom unijnych przepisów dotyczących towarów. Aby temu zaradzić, dzisiejsze porozumienie wprowadza nowy „hamulec Stormontu”. Wiele osób domagało się, aby Stormont miał prawo głosu w sprawie tych przepisów. Hamulec Stormontu idzie jednak dalej i oznacza, że Stormont może w rzeczywistości powstrzymać ich stosowanie w Irlandii Północnej. Ustanowi to jasny proces, dzięki któremu demokratycznie wybrane Zgromadzenie będzie mogło uruchomić hamulec bezpieczeństwa dla zmian w przepisach UE dotyczących towarów, które miałyby znaczący i trwały wpływ na codzienne życie. Jeśli hamulec zostanie zaciągnięty, rząd brytyjski będzie miał prawo weta – objaśnił Sunak.
Kontrowersje zmiecione pod dywan?
Premier Wielkiej Brytanii nie wspomniał jednak o kwestii, która budziła największe kontrowersje w związku z protokołem północnoirlandzkim, a mianowicie jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości UE. Był to wyjątkowo drażliwy temat zarówno dla północnoirlandzkich unionistów, jak i konserwatystów opowiadających się za Brexitem.
Rishi Sunak ominął tę kwestię podsumowaniem:
– Wielka Brytania i Unia Europejska mogły się różnić w przeszłości, ale jesteśmy sojusznikami, partnerami handlowymi i przyjaciółmi. To wyraźnie widzieliśmy w zeszłym roku, gdy połączyliśmy się z innymi, aby wspierać Ukrainę. To jest początek nowego rozdziału w naszych stosunkach.
Głosowanie Izby Gmin nad zmianami
Poniedziałkowe porozumienie między szefową Komisji Europejskiej a Rishi Sunakiem, to jednak nie wszystko. Wypracowane zmiany w ramach protokołu północnoirlandzkiego będą musiały zostać jeszcze przegłosowane w Izbie Gmin. Wiadomo jednak, że na to trzeba będzie jeszcze trochę poczekać. Nie będzie to też przedsięwzięcie łatwe, zważywszy na fakt, że premier Wielkiej Brytanii może nie uzyskać niezbędnego wsparcia ze strony posłów własnej partii.
Zajrzyj także na naszą główną stronę: PolishExpress.co.uk – będzie nam miło!
Artykuły polecane przez PolishExpress.co.uk:
