Liz Truss, minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, opublikowała w poniedziałek "rozsądne i praktyczne" przepisy mające na celu zmianę części zapisów obecnych w Brexit Withdrawal Agreement dotyczącej ustaleń handlowych w Irlandii Północnej. UK jest gotowe do jednostronnej zmiany przepisów w NI Protocol
Przypomnijmy, NI Protocol został uzgodniony przez Borisa Johnsona w celu rozwiązania trudnej sytuacji związanej z napięciami w regionie w perspektywie wyjścia UK z UE. Regulacje, pod którymi podpisali się przedstawiciele zarówno Brukseli, jak i Londynu, doprowadziły jednak do kryzysu na irlandzkiej granicy. Teraz strona brytyjska chce jednostronnie zmienić zapisy w umowie brexitowej. Szefowa Foreign Office zapewnia, że jednostronne przeredagowanie protokołu północnoirlandzkiego „wspiera stabilność polityczną” w regionie. Niemniej, taki ruchu ze strony rządu wywołał falę krytyki zarówno ze strony władz unijnych, rządu w Dublinie, jak i części posłów Partii Konserwatywnej. Ustawa, jeśli zostanie uchwalona, pozwoli ministrom „naprawić” problemy wskazane w protokole poprzez nadanie im uprawnień w prawie krajowym do jednostronnego unieważnienia Brexit Withdrawal Agreement.
UK jest gotowe do jednostronnej zmiany przepisów w NI Protocol
W ramach nowej ustawy (Northern Ireland protocol bill) zaproponowane zostały zmiany w czterech kluczowych obszarach. Zgodnie z obowziąującym protokołem, obecnie przeprowadzane są kontrole towarów przewożonych do Irlandii Północnej z Wielkiej Brytanii. W ten sposób Wielka Brytania musi zmagać się z "wewnętrzną granicą". Władze UK chcą stworzyć „zielony pas” dla towarów importowanych do Irlandii Północnej z UK, podczas gdy ciężarówki przewożące towary przez ten region i dalej, do Republiki Irlandii, na jednolity rynek UE, podlegałyby kontrolom w ramach tzw. „czerwonego pasa” .
Po drugie, jurysdykcja European Court of Justicew kwestiach związanych z irlandzką granicą zostałaby po prostu usunięta. Brytyjscy ministrowie będą jednak mogli zezwolić brytyjskim sądom na skierowanie spraw z zakresu prawa UE do ETS. Po trzecie, władze UE nie mogłyby wpływać na sytuację ekonomiczną w regionie poprzez oferowanie pomocy finansowej oraz nakładanie podatków czy cła.
Po czwarte, ustawa stworzyłaby podwójny system regulacyjny, dając przedsiębiorstwom możliwość wyboru, czy wprowadzać towary do obrotu w Irlandii Północnej zgodnie z przepisami brytyjskimi lub przepisami unijnymi.
Znamy szczegóły projektu ustawy Northern Ireland protocol bill
Premier Boris Johnson ma nadzieję, że dzięki legislacji mającej na celu "przepisanie" protokołu północnoirlandzkiego może zmniejszyć zakłócenia w handlu i ustabilizować obecną sytuację.
Torysi krytyczni wobec projektu ustawy twierdzą, że złamie on prawo międzynarodowe i podważy pozycję Wielkiej Brytanii na świecie. Trudno byłoby się liczyć z krajem, który w zaledwie dwa lata po wynegocjowaniu umowy po prostu ją zrywa. Co więcej, nowe ustawodawstwo zakłada również kontrowersyjną klauzulę 15, która daje ministrom szerokie uprawnienia do zrywania innych części protokołu, jeśli tylko uważają, że wyrządzają one jakiekolwiek szkody społeczne lub gospodarcze.
Strona unijna krytykuje plany rządu w Londynie
Jak na ruch UK zareagowała Bruksela? "Z dużym zaniepokojeniem odnotowujemy dzisiejszą decyzję rządu Wielkiej Brytanii. Jednostronne działania szkodzą wzajemnemu zaufaniu. Komisja oceni teraz brytyjski projekt przepisów. Jako pierwszy krok Komisja rozważy kontynuowanie postępowania naruszeniowego wszczętego przeciwko rządowi Wielkiej Brytanii w marcu 2021 roku. We wrześniu 2021 roku wstrzymaliśmy to działanie prawne w duchu konstruktywnej współpracy, aby stworzyć przestrzeń do poszukiwania wspólnych rozwiązań. Jednostronne działanie Wielkiej Brytanii jest bezpośrednio sprzeczne z tym duchem" – oświadczył wiceszef KE, Maroš Šefčovič.
Przypomnijmy, Brandon Lewis zapewnia, że w wyniku tych zmian nie naruszone zostaną żadne prawa międzynarodowe, a ustawa, na mocy której regulacje te zostaną wdrożona, opierają się na „ochronie integralności” porozumienia pokojowego z Wielkiego Piątku. Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule: "Minister Brandon Lewis zapewnia, że zmiany w NI Protocol są zgodne z prawem".
