Gdzieś pomiędzy Palermo a Agrigento, w samym sercu Sycylii, leży miasteczko pośród gór, daleko od miastowego zgiełku, gdzie rozciąga się bezkresna przestrzeń zielonych upraw Mussomeli. Dla niektórych urokliwa górska osada, dla innych miejsce odizolowane od reszty świata zamknięte w swojej niewspółczesności. Miasteczko z charakterystyczną kamienną, ciasną zabudową, wieloma starymi kościołami i dialektem niezrozumiałym dla reszty Włochów.
Tajemniczym miejscem z długą historią jest tu Zamek – Castello Manfredonico o Chiaramontano zbudowany wysoko na wapiennej skale, skąd można zobaczyć wierzchołek Etny. Siedząc w Caffetterii Gagliano, popijając kawę, obserwując przechodzących ludzi, mężczyzn sterczących na ulicy, ciekawych wszystkiego, dyskutujących o polityce, kobietach, piłce nożnej lub grających w karty jest się o krok bliżej, by zrozumieć i poczuć sycylijski klimat.
Gdy zatęsknimy za pełnym życia, hałaśliwym miastem,czas wybrać się do stolicy wyspy. Z Mussomeli jest to ok. 80 km.
Palermo – leży nad zatoką Morza Tyrreńskiego. To miasto chaosu i braku składu i lady. Ruch uliczny przyprawia o ból głowy. Ciężko doszukać się jakichkolwiek reguł. Na ulicach można spotkać przedstawicieli wszystkich ras. Afrykańczycy, Hindusi zajmujący się ulicznym handlem. Przybysze z Ameryki Południowej, rodowici Sycylijczycy, Arabowie.
Kolejnym największym ośrodkiem miejskim i turystycznym na Sycylii jest Katania, przez Włochów nazywana „La Milanu del Ud”. Miasto położone jest na wybrzeżu Morza Jońskiego, u stop wciąż aktywnego i najwyższego wulkanu Europy – Etny (3323 m. n. p. m.). Centrum Katanii to przede wszystkim Piazza del Duomo i Katedra św. Agaty, przy której stoi monumentalny słoń-symbol Katanii. Od piazza del Duomo ciapie się via Etnea wzdłuż, której znajdują się sklepy i piękne giardini Belini.
Feeria barw
15 km na północ od Katani mieści się barokowe miasteczko Acireale, które słynie z hucznie obchodzonego karnawału. W tym czasie na ulicach zobaczyć można przemierzające pochody z kolorowymi stworami, roztańczonymi grupami folklorystycznymi. Miasteczko wypełnia się muzyką, tańcami, zabawą i całą gammą kolorów.
Po zachodniej stronie Etny znajduje się miasteczko Bronte, położone na terenie Parku Etny oraz Parku Nebrodi. Miejsce to słynie z najlepszych na Sycylii pistacji. Można tam kopić prawie każdy produkt z dodatkiem pistacji: krem z pistacji, piwo z pistacji, pasta al pistacchio.
Najbardziej wysuniętym na zachód punktem Sycylii jest Trapani. Z wyraźnym akcentem na pierwszą sylabę „tra”. To bardzo ważne, bo gdy po prostu powiemy Trapani, przeciętny Włoch możne nie zrozumieć, jakie miasto mamy na myśli. Osobiście mnie to spotkało.
Trapani to typowe miasto portowe, które urzeka pastelowymi kolorami i salinami. Jest to także dobry punkt wypadowy do zwiedzania położonej na gorze św. Juliana (750m) osady Erice oraz wysp Egadzkich. Erice to malutkie, tajemnicze miasteczko, które na stałe zamieszkuje zaledwie 350 mieszkańców. Co ciekawe zbudowane jest na planie trajkota równoramiennego. Wąskie kamienne uliczki prowadzą do położonego wysoko w chmurach zamku, z którego roztacza się piękny widok na całą okolicę.
Koneserzy architektury i miłośnicy historii nie mogą pominąć trzech pięknych miast położonych na południowym wschodzie Sycylii. Pierwszym z nich jest Ragusa, usytuowana na wapiennym wzgórzu. Miasto podzielone jest na dwie części. Starsza cześć, umieszczona na liście UNESCO – Ila. Pełno w niej uroczych klimatycznych zaułków. Centralny punkt stanowi Dumo San Giorgio.
Kolejnym miastem jest Noto, które w 1693 roku zostało całkowicie zrównane z ziemią w skutek trzęsienia ziemi. Miasto zostało zaprojektowane i wybudowane od nowa. Wszystko w nim jest spójne, tworzy harmonię. Wchodząc do miasta, mijamy Porta Reale. Wrażenie robią gigantyczne schody prowadzące do katedry św. Mikołaja.
Ostatnim i największym miastem są Syrakuzy. Osada została założona przez Greków. Charakterystycznym punktem jest wyspa Ortygia, na którą prowadzi most Ponte Umberto. W Syrakuzach znajduje się Park Archeologiczny, gdzie podziwiać możemy ruiny teatru greckiego, amfiteatr rzymski, pozostałości kamieniołomów. Na Ortyli głównymi zabytkami są ruiny świątyni Apolla oraz katedra.
Pyszne jedzenie
To z czym nie mogę się pogodzić we włoskiej kuchni to śniadania. Sama nazwa wprowadza w błąd. W języku włoskim śniadanie oznacza colazione. Typowy Włoch wypija rano tylko cappuccino. Ci bardziej łakomi pozwalają sobie na dolce, czyli cornetto lub biscotti.
Uczta rozpoczyna się ok. 13.00, kiedy to nadchodzi czas na pranzo. W 6 na 7 dni głowne danie stanowi pasta, ewentualnie risotto. Ale to dopiero wstęp. Czeka nas jeszcze drugie danie. Rożnica pomiędzy typowym polskim obiadem a prazno jest przede wszystkim taka, że Włosi podają wszystko oddzielnie. Mięso, ryba, warzywa są serwowane jako drugie danie. Kolejną znaczącą różnicą są porcje i ilości nieporównywalne większe od naszych.
Specjalnością sycylijską są arancini, czyli kulki z ryżu z różnymi dodatkami, np. ze szpinakiem lub grzybami. Kolejną vege specjalnością są panelle siciliane, których przygotowanie jest bardzo szybkie i proste. I spokojnie można je wykonać w warunkach domowych. Składniki to mąka z ciecierzycy, woda i przyprawy. Świeżego smaku dodaje dodatek liści mięty.
Włoski rytm dnia i poczucie czasu Sycylijczyków rożni się od europejskiego. W porze pranzo wszystkie sklepy, banki, urzędy są zamknięte. Otwierają się dopiero ok 16. Po ogromnej uczcie zazwyczaj morzy nas sen, nikomu nie spieszy się do pracy, wszyscy udają się na krótki odpoczynek. Pierwszeństwo ma sjesta.
Wyśmienite wina
Sycylia Flynnie również z wyśmienitych win. Uprawa winorośli kultywowana jest na wyspie od tysięcy lat. Istnieje tu ogromna różnorodność win, do najpopularniejszych nalezą: Passito di Pantelleria, Marsala, Regaleali, Donna Fugata, Principe di Corleone, Corvo. Najlepszym pomysłem jest jednak zaopatrzenie się w wino u producenta, gdzie winiarz nalewa trunek prosto z beczki. Na Sycylii na każdym kroku można spotkać domowe winnice – kantynę. Wino kosztuje grosze, a smak dorównuje jakością winom z najlepszych pulek.
Sycylia to mieszanka różnych tradycji i zamieszkujących ja cywilizacji, posiada barwna historię, dzięki temu pod względem turystycznym i historycznym ma bardzo wiele do zaoferowania. Każde miasto ma swój osobliwy charakter. Aby ją zrozumieć, trzeba ją zobaczyć, poczuć i po prostu tu być.
Anna Wysocka
W tekście zastosowano skróty.
