Home Office regularnie zmienia zasady przyznawania statusu osiedlenia, co powoduje zamieszanie wśród osób posiadających pre-settled status. Pierwotne założenia, że pre-settled jest ważny 5 lat od otrzymania i w tym czasie trzeba złożyć wniosek o pełny status osiedlenia już nie funkcjonują. Do tego Home Office wprowadził automatyczne kontrole i sam zmienia status z pre-settled, bez składania aplikacji przez posiadacza. Jednak automat może też odebrać pre-settled, jeśli uzna, że osoba nie przebywała w UK wystarczająco długo.
Polacy mieszkający w UK są zdezorientowani. Wielu nie zna nowych zasad i przede wszystkim nie wie czy składać aplikację o settled status czy czekać na automatyczną kontrolę Home Office. Poniżej publikujemy najważniejsze informacje dla posiadaczy pre-settled status w 2026 roku.
Jak pre-settled funkcjonuje w 2026 roku?
Obecnie pre-settled nie wygasa po 5 latach. W następstwie wyroku Sądu Najwyższego (High Court), status tymczasowy (pre-settled status) nie może wygasnąć. Sąd uznał za niesprawiedliwe, że ludzie mogliby stracić swój status tylko dlatego, że nie przeszli na status stały przed upływem ważności dotychczasowego. W rezultacie Home Office wprowadziło automatyczne przedłużenia statusu. Ostatnio także automatyczną zamianę na settled lub wygaszenie pre-settled, jeśli aplikant nie spełnia warunków rezydencji.
W praktyce na koncie UKVI (eVisa) posiadacze pre-settled nadal widzą datę ważności statusu. Jednak około miesiąca przed upływem tego terminu, Home Office sprawdza dane aplikanta w urzędach. Sprawdza:
- historię podatkową
- historię zasiłkową
Używa Twojego numeru National Insurance podanego przy wnioskowaniu o status.
Na podstawie takiej kontroli Home Office podejmuje jedną z 3 decyzji:
- Automatyczne przyznania statusu stałego (settled status). Jeśli z rejestrów online jasno wynika, że mieszkasz w UK nieprzerwanie od ponad 5 lat.
- Automatyczne przedłużeniu statusu tymczasowego (pre-settled status) o kolejne 5 lat. Jeśli z rejestrów nie wynika jasno, że mieszkasz w UK przez ponad 5 lat bez przerwy.
- Odebranie pre-settled osobom, które ewidentnie przestały utrzymywać ciągłość pobytu w Wielkiej Brytanii (od kwietnia 2026). Więcej o tym procesie przeczytasz w: Komu Home Office odbiera pre-settled z automatu?
Uwaga: Proces automatyczny w ogóle nie obejmuje członków rodzin. Bowiem osoby te również musiałyby udowodnić, że relacje rodzinne zostały utrzymane. Osoby takie muszą składać aplikację ręcznie.
Ile muszę przebywać w UK na potrzeby settled status w 2026?
To kolejna zmiana wprowadzona przez Home Office. Tak zwana ciągłość pobytu w UK została zdefiniowana od nowa w 2025 roku.
Zaktualizowane wytyczne mówią, że aby zachować ciągłość pobytu, musisz udowodnić swoją obecność w UK przez dowolne 30 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy. W praktyce oznacza to, że Home Office weźmie pod uwagę ostatnie 60 miesięcy (5 lat) od daty złożenia wniosku. Będzie wymagać dowodu pobytu przez dowolne 30 miesięcy (2,5 roku) w tym okresie.
Wcześniej utrzymanie ciągłości pobytu w celu przejścia na settled status oznaczało, że trzeba było przebywać w Wielkiej Brytanii przez co najmniej 6 miesięcy w każdym 12-miesięcznym okresie.
Co jeśli w przeszłości byłeś poza Wielką Brytanią przez ponad 2 lata z rzędu?
Do 2024 roku funkcjonował przepis o utracie statusu tymczasowego, jeśli spędziło się poza UK ponad 2 lata bez przerwy. Jednak nowe wytyczne przynoszą dobre wieści. Home Office potwierdziło, że takie osoby nie będą wykluczone z możliwości ubiegania się o status stały z tego powodu.
Obecnie stracisz status tymczasowy, jeśli opuścisz UK na zbyt długo:
- Na ponad 4 lata bez przerwy – jeśli jesteś obywatelem Szwajcarii (lub członkiem rodziny).
- Na ponad 5 lat bez przerwy – jeśli jesteś obywatelem kraju EOG/UE (lub członkiem rodziny).
Czekać na automat czy składać wniosek samemu?
To jest kluczowe pytanie na dzień dzisiejszy. Automatyzacja Home Office ma być ułatwieniem dla posiadaczy pre-settled, którzy bez składania aplikacji, po prostu dostaną stały status. Teoretycznie opłaca się poczekać na swoją kolej w procesie.
Jednak prawnicy migracyjni oraz organizacje wspierające migrantów z UE po Brexit zalecają dużą ostrożność, szczególnie osobom, które mają podejrzenia, że ich dane w HMRC i DWP mogą być niepełne.
Jeśli spełniasz warunki do settled
Gdy spełniasz warunki pobytu w 30 na 60 ostatnich miesięcy i masz na to dokumenty, rozważ złożenie formalnego wniosku o settled status samodzielnie. Zwłaszcza, gdy podejrzewasz, że rządowe bazy danych mogą nie zawierać pełnych informacji o Twojej pracy czy pobycie. Wyprzedzając automatyczną kontrolę, masz szansę na mniej problemowe przeprocesowanie aplikacji. Jeśli miałeś lata w których nie płaciłeś składek NIN i nie pobierałeś zasiłków, albo nie miałeś w ogóle NIN lub wiesz, że w dokumentach pracodawcy były błędy, nie przejdziesz i tak automatycznej weryfikacji.
Jeśli nie spełniasz warunków do settled, a zbliża się koniec pre-settled
Tutaj są dwie opcje. Jeśli urzędnik uzna, że ewidentnie wygląda na to, że nie ma Cię w UK lub opuszczałeś UK na długo, rozpocznie procedurę odbierania pre-settled. Tak więcej jeśli wiesz, że miałeś długie nieobecności, zacznij zbierać dokumenty (medyczne, zawodowe itp.), które udowodnią, że odebranie Ci statusu byłoby niesprawiedliwe lub nieproporcjonalne. Więcej o odbieranie pre-settled.
Jeśli uzna, że dane nie wskazują na to, że wyraźnie utraciłeś ciągłość pobytu, przedłuży pre-settled. Jeśli otrzymasz informację, o tym, że przedłużono Ci pre-settled, a według Ciebie spełniasz kryteria na stały status, w tym momencie możesz rozpocząć aplikację.
Co jeśli status wygaśnie?
O to trzeba naprawdę się postarać. Trzeba by opuścić UK na ponad 5 lat (obecnie) lub nie reagować na wezwania Home Office, który podczas automatycznej kontroli uzna, że nie ma Cię w UK. Jeśli jednak tak się stanie, status przestaje istnieć w systemie. A ty musisz ubiegać się o zupełnie inną wizę, aby móc legalnie przebywać w UK.
Nadal nie ma całkowitej pewności, jak Home Office będzie traktować osoby, które mają na koncie długie nieobecności w Wielkiej Brytanii. Mogą to być osoby, które przebywały poza UK przez ponad dwa lub pięć lat z rzędu. Lub osoby obecne w kraju, lecz z różnych powodów nie mają w systemie żadnych cyfrowych śladów swojego pobytu. Jasne jest jednak, że Home Office nie anuluje (nie odbierze) żadnego statusu tymczasowego bez uprzedniego powiadomienia danej osoby i umożliwienia jej przedstawienia potencjalnych dowodów na czas zamieszkiwania w Wielkiej Brytanii.
