Kontrole i korekty emerytur w Wielkiej Brytanii ujawniają kolejny poważny problem. Tym razem dotyczy on nie osób pobierających zasiłki, a kobiet, które przez lata mogły otrzymywać zaniżone świadczenie z powodu błędu HMRC. Chodzi o mamy, które pobierając Child Benefit, wszystkie lata na zasiłku powinny mieć uznane do emerytury. A nie mają!
Pisaliśmy o tym już w 2023 roku, jednak nadal wiele kobiet nie odzyskało niedopłaconych składek. Pobierają one mniejszą emeryturę lub „dobijają” lata pracy, pracując dłużej niż powinny.
Brytyjski rząd przyznaje, że nawet 200 tysięcy matek może mieć zaniżoną emeryturę państwową z powodu błędu w systemie sięgającego 20 lat wstecz. Szacowana łączna kwota zaległych wypłat, jakie państwo jest winne poszkodowanym, sięga miliarda funtów. Problem ujawnił się przy okazji sytuacji kobiet, które obecnie są po sześćdziesiątce i siedemdziesiątce. Jednak wszystkie mamy, które zajmowały się dziećmi zamiast pracować zawodowo, powinny sprawdzić swoje składki. Bowiem wszystkie one mogły nie otrzymać należnych im lat składkowych. A przez to mogą mieć niższą emeryturę.
Na czym polega błąd z latami pracy u matek?
Home Responsibilities Protection (HRP) to system obowiązujący w Wielkiej Brytanii od 6 kwietnia 1978 do 5 kwietnia 2010 roku. Jego celem była ochrona emerytury państwowej rodziców i opiekunów. Jeśli ktoś nie pracował zawodowo, bo zajmował się dzieckiem poniżej 16. roku życia, HRP „budowało” lata składkowe potrzebne do uzyskania pełnej emerytury.
Po 2010 system zastąpiły tak zwane kredyty National Insurance Number.
Problem w tym, że system opierał się wyłącznie na poprawnym powiązaniu wniosku o Child Benefit z numerem ubezpieczenia społecznego (National Insurance number) danej osoby.
U części matek — zwłaszcza tych, które złożyły wniosek o Child Benefit przed majem 2000 roku — to powiązanie nie zostało zrobione poprawnie. W efekcie ich lata opieki nad dzieckiem nie zostały zaliczone, a emerytura, którą dziś otrzymują, jest niższa niż powinna być.
Problem dotyczy też matek, które podały błędny NIN albo wcale we wniosku o Child Benefit (przez systemem online, wniosek składało się na papierze i był procesowany przez NIN). Wówczas system w ogóle nie powiązywał tych dwóch rzeczy.
Czy zaniżone lata składkowe to problem Polek w UK?
Problem z zaniżonymi latami składkowymi szczególnie dotyka Polek i innych migrantek. Bowiem one właśnie często składały wnioski o Child Benefit nie posiadając numeru NIN lub podając błędny NIN tymczasowy. Jest to dodatkowy problem to błędu systemowego.
P. Katarzyna, nasza czytelniczka jest jedną z ofiar systemu. Pierwszy wniosek o Child Benefit składała w 2005 roku, zasiłek otrzymywała do 2023 roku w międzyczasie pracując. Nie powinna mieć żadnych luk w składkach. Jednak po sprawdzeniu swojej historii w HMRC znalazła aż 5 lat bez składek! Jak mówi:
Nawet jeśli zarabiałam poniżej progu, składki powinny być zaliczane z powodu posiadania Child Benefit. W roku 2005 nikt nie mówił, że NIN jest obowiązkowy do tego. Straciłam realnie 5 lat składkowych i o tyle więcej muszę pracować.
Jest to zgodne z naszym doświadczeniem. Przed automatyzacją systemu zasiłkowego, kiedy formularz o Child Benefit wypełniało się w formie papierowej, można było nie podać NIN i uzyskać zasiłek. Wiele kobiet podawało też tak zwany Temporary NIN, który urząd nawał przy rozpoczęciu pracy. O tym, że lata nie zostały zaliczone, dowiadywały się dopiero sprawdzając swoją historię składkową. A ta jest dostępna online dopiero od niedawna.
Kogo dotyczy ten problem?
Najbardziej narażoną grupą są kobiety, które spełniają jednocześnie kilka warunków:
- Mają obecnie między 42 a 90 lat, choć problem dotyczy przede wszystkim kobiet w wieku 60-70 lat
- W dowolnym momencie między 1978 a 2010 rokiem zajmowały się dzieckiem, rezygnując z pracy zawodowej
- Wniosek o Child Benefit złożyły przed majem 2000 roku
- Wniosek o Child Benefit złożyły po 2000 roku, ale jest możliwość, że nie podały NIN
Ile pieniędzy mogę odzyskać?
Proces jest zależny od tego, na jakim etapie życia jest dana osoba.
Jeśli kobieta JUŻ pobiera emeryturę. Wówczas po korekcie rekordu i przeliczeniu przez DWP może dostać jednorazowe wyrównanie zaległych, niedopłaconych kwot za wszystkie lata, w których emerytura była zaniżona. Oraz wyższą emeryturę na przyszłość.
Rząd szacuje, że łącznie do wypłaty w ramach zaległych świadczeń potrzebny będzie około miliarda funtów. Konkretna kwota dla pojedynczej osoby zależy od tego, ile lat składkowych brakuje w jej rekordzie. A także od tego jak długo pobiera już emeryturę. Im dłużej ktoś pobierał zaniżoną emeryturę, tym wyższe może być wyrównanie, wypłacane jednorazowo z wyrównaniem wstecznym.
Jeśli kobieta jeszcze NIE pobiera emerytury (jest przed wiekiem emerytalnym). W takim przypadku nie dostanie żadnego „wyrównania” w sensie zaległej wypłaty. Jest to logiczne, bo jeszcze nic nie straciła w wypłaconych pieniądzach. Zamiast tego korekta polega na naprawieniu samego rekordu National Insurance już teraz. Brakujące lata HRP zostają dopisane, zanim w ogóle dojdzie do naliczania emerytury. gdy taka osoba faktycznie przejdzie na emeryturę, zostanie ona od razu wyliczona poprawnie, bez potrzeby późniejszej korekty i bez utraty pieniędzy w międzyczasie.
Dlaczego to nawet ważniejsze, żeby sprawdzić to teraz, a nie czekać?
Kobietom przed wiekiem emerytalnym jest łatwiej i szybciej naprawić błąd, niż tym, które już pobierają świadczenie. Nie trzeba przeliczać żadnych zaległych wypłat, tylko skorygować dane w rekordzie. HMRC prowadzi to sprawdzanie dwutorowo: od jesieni 2023 roku pisze do osób już pobierających emeryturę. Jednocześnie zaś zachęca też osoby przed wiekiem emerytalnym, żeby same, proaktywnie sprawdziły swój rekord i złożyły wniosek — nie muszą czekać na żaden list.
Jak to sprawdzić, jeśli jeszcze nie pobierasz emerytury?
Sprawdź na GOV.UK lub przez aplikację HMRC swój National Insurance rekord. Szukaj luk – czyli pustych niepełnych lat składkowych kiedy pobierałaś Child Benefit.
Jeśli są luki i pokrywają się z okresem, w którym zajmowałaś się dzieckiem, możesz złożyć wniosek o brakujące lata HRP — online przez GOV.UK lub pocztą, formularzem CF411.
Jak sprawdzić, czy moja emerytura jest zaniżona?
Rząd udostępnił na stronie GOV.UK specjalne narzędzie sprawdzające „Home Responsibilities Protection”. Pozwala ono ustalić, czy dana osoba może być dotknięta błędem. Warto to zrobić samodzielnie, nie czekając na kontakt ze strony urzędu. Jak pokazują dane, korespondencja do wszystkich potencjalnie poszkodowanych może zająć rządowi jeszcze wiele miesięcy.
Jak złożyć wniosek o brakujące lata HRP?
Jeśli sprawdzenie na GOV.UK wskaże, że dana osoba może być poszkodowana, kolejnym krokiem jest złożenie wniosku online o brakujące lata HRP. Po jego przyjęciu HMRC musi zaktualizować rekord ubezpieczenia społecznego. Następnie DWP przelicza wysokość należnej emerytury i informuje, czy przysługuje wyrównanie.
Dlaczego rząd tak wolno to naprawia?
Tempo naprawy błędu budzi rosnącą krytykę. Jak wynika z najnowszych danych, do tej pory zidentyfikowano zaledwie około 12 379 przypadków z zaległościami. Dało to łączne wypłaty rzędu 104 mln funtów — to zaledwie jedna dziesiąta pierwotnie szacowanej skali problemu. Jeszcze w marcu 2024 roku ocenionych było zaledwie 419 przypadków, co skłoniło ekspertów do określenia tempa działania rządu jako postępującego „w ślimaczym tempie”. Co istotne, system nie pozwala na automatyczne skorygowanie wszystkich rekordów. Osoby potencjalnie poszkodowane muszą same złożyć wniosek, nawet jeśli urząd już wcześniej zidentyfikował je jako możliwe ofiary błędu.
A co jeśli mama już zmarła?
Około 44 000 osób uprawnionych do zwrotu już zmarło, a odzyskanie tych pieniędzy spoczywa teraz na ich rodzinach. To ważna informacja, o której niewiele osób wie. Jeśli osoba poszkodowana zmarła, zanim zdążyła otrzymać należne wyrównanie, zaległe środki mogą nadal zostać wypłacone na rzecz jej spadku. Rodzina lub wykonawca testamentu może w takiej sytuacji złożyć wniosek w jej imieniu.
Najważniejsze informacje w punktach
- Czego dotyczy problem: błędnie naliczonych lat opieki nad dzieckiem (Home Responsibilities Protection) w systemie emerytalnym UK
- Okres, którego dotyczy błąd: 6 kwietnia 1978 – 5 kwietnia 2010
- Kogo dotyczy najbardziej: kobiet w wieku 60-70 lat, które złożyły wniosek o Child Benefit przed majem 2000 roku
- Szacowana liczba poszkodowanych: do 200 000 osób
- Szacowana łączna kwota do wypłaty: ok. 1 mld GBP
- Dotychczas rozpatrzone przypadki: ok. 12 379, na łączną kwotę 104 mln GBP
- Gdzie sprawdzić: narzędzie „Home Responsibilities Protection” na stronie GOV.UK
- Co zrobić, jeśli dotyczy zmarłego członka rodziny: wniosek może złożyć rodzina lub wykonawca testamentu
Jeśli podejrzewasz, że problem może dotyczyć Ciebie lub Twojej mamy, sprawdzenie zajmuje kilka minut na stronie rządowej — a stawka, jak pokazują dane, może wynosić nawet kilka tysięcy funtów zaległej emerytury.
